Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

risch handboek met eenige opmerkingen" (1863), „Aanteekeningen over koloniale onderwerpen (I— XII, 1865—1868) en „Onze Indische financiën" (I—■ XII, 1876—1884). In Indië redigeerde hij van 1842 —1846 de tijdschriften „De kopiist" en „Het Indisch Magazijn". Hij overleed den lsten Juli 1905.

Waals, dr. Johannes Diderik van der, een beroemd Nederlandsch natuurkundige, den 23sten November 1837 geboren te Leiden, promoveerde in 1873 in zijn geboortestad, op een proefschrift, getiteld: „Over de continuiteit van den gas- en vloeistoftoestand." (Hiervan verscheen een Duitsche en een Engelsche vertaling). In 1877 werd hij benoemd tot hoogleeraar in de natuurkunde aan de gemeenteuniversiteit van Amsterdam. Tal van wetenschappelijke verhandelingen verschenen van zijn hand in de „Verslagen en mededeelingen" en de „Verhandelingen" der Kon. Academie van wetenschappen (van welke hij lid is), de „Archives Néerlandaises", de „Zeitschrift fiir physikalische Chemie", de „Comptes Rendus" en de „Travaux chimiques des Pays-Bas". Zijn grootste verdienste bestaat in zijn onderzoekingen omtrent de spankracht der gassen (zie zijn proefschrift), waardoor hij de „wet van Boyle-Gay-Lussac" verbeterde („Wet van Van der Waals"). In 1910 werd hem de Nobelsprijs toegekend. Wegens het bereiken van den 70-jarigen leeftijd werd hij in 1907 emeritus.

Waalsche Kerken, een 15-tal kerkelijke gemeenten, welke haar eigen bestuur hebben in de Waalsche Commissie, die een afzonderlijk ressort vormt van de Nederduitsch Hervormde Kerk (zie aldaar), danken hun ontstaan aan het feit, dat bij de invoering der Hervorming in de Nederlanden in veel gemeenten niet alleen werd gepredikt in de Nederlandsche, maar ook in de Fransche taal, in die dagen de Waalsche genoemd. De Nederlandsche en Waalsche leden hadden aanvankelijk slechts één kerkeraad. Later oordeelde men een scheiding noodig. Op de Synoden te Emden (1571) en te Antwerpen (1572) vond dat denkbeeld ingang, en de scheiding werd dan ook op de Synode te Dordrecht (1578) tot stand gebracht en door die te Middelburg (1581) en te 's Gravenhage (1586) bekrachtigd. Van dien tijd af had men afzonderlijke Waalsche gemeenten en een zelfstandige Waalsche Synode, welke tijdens de Dordtsche Synode van 1618 en 1619 een 15-tal gemeenten bestuurde. Na de herroeping van het Edict van Nantes (1685) vestigden zich duizenden vluchtelingen uit Frankrijk in ons land, zoodat niet alleen het ledental van vele Waalsche gemeenten aanmerkelijk toenam, maar hier en daar ook nieuwe gemeenten gesticht werden. In 1688 had men in Nederland 46 Waalsche Kerken. Eenige kleine gemeenten werden echter opgeheven, doch omstreeks een eeuw geleden bestonden er nog 49 met 75 predikanten. Bij de organisatie der Hervormde Kerk in 1816 werd aan 21 gemeenten met 28 predikanten een duurzaam bestaan toegekend, doch thans is haar getal geslonken tot 15 met 20 predikanten. Zij staan onder een afzonderlijk bestuur, hetwelk den naam draagt van Waalsche Commissie, samengesteld uit zeven leden, namelijk vijf predikanten en twee ouderlingen, gekozen door de reünie der Waalsche Kerken, waarheen elke gemeente een predikant met een ouderling of diaken kan afvaardigen. Er bestaat voor de Waalsche Kerken een verzameling van reglementaire bepalingen, getiteld: „Règlements

généraux et particuliere a 1'usage des églises Wallonnes du royaume des Pays-Bas" (1847). Men bedient zich in onze Waalsche kerken van de door Martin herziene bijbelvertaling van Olivianus, later door Geneefsche godgeleerden verbeterd, van de Psalmberijming van Valentin Conrad en van een in 1854 uitgegeven vervolgbundel op het gezangboek van 1901.

Waalsteen. Zie Baksteen.

Waalwijk een gemeente in de provincie Noord-Brabant, 669 H. A. groot met (1910) 5022 inwoners, wordt begrensd door de gemeenten Drongelen c. a., Baardwijk, Loon op Zand, Sprang en Bezooien. Langs het Oude Maasje vindt men klei, in het Z. bestaat de bodem uit diluviaal zand. Waalwijk is een heerlijkheid, die in 1364 aan den heet van Brederode in leen werd gegeven, later behoorde zij aan verschillende andere geslachten. De gemeente omvat het stadje Waalwijk, de kerk van Bezooien en het gehucht Tent.

Het stadj e Waalwijk is de voornaamste plaats van de Langstraat. Men vindt er een groot aantal schoenmakerijen, leerlooierijen en leertouwerijen. Ook zijn er vele andere inrichtingen van nijverheid als bierbrouwerijen, tabakskerverijen, sigarenfabrieken, boekdrukkerijen enz. De bewoners houden zich verder bezig met handel, landbouw, veeteelt en hooibouw. Er worden belangrijke markten gehouden. Waalwijk en Bezooien bezitten een gemeenschappelijk station van den spoorweg 's Hertogenbosch— Moerdijk. Er is een stoomtramverbinding van Waalwijk naar Tilburg. Men vindt te Waalwijk 2 Hervormde kerken, een Roomsch-Katholieke kerk en een kazerne van de marechaussee. In 1303 ontving Waalwijk Stedelijke rechten; daar het echter nooit met wallen en muren omringd is geworden, behield het den naam van vrijheid.

Waanvoorstellingen zijn voorstellingen, welke een wezenlijke motiveering uit de verhoudingen van de buitenwereld missen. Zij onderscheiden zich van de dwaling, doordat zij voor correctie onvatbaar zijn. Het ontstaan van waanvoorstellingen is primair of berust op zinsbedrog. Soms ook hangen zij samen met treurige of vroolijke gemoedstoestanden (grootheidswaanzin enz.). Zij zijn één van de meest veelvuldige verschijnselen van talrijke zielsziekten, zooals melancholie, manie, enz.

Waanzin. Zie Krankzinnigheid.

Waarborg; noemt men de aanwezigheid van een stempel op gouden en zilveren voorwerpen, waardoor wordt aangeduid dat ze op een kantoor van waarborg onderzocht en als echt zijn erkend. Door middel van den toetssteen (zie aldaar) wordt het gehalte onderzocht De voornaamste bepalingen omtrent den waarborg en de belasting van gouden en zilveren werken zijn voor Nederland vastgestelde bij de wet van den 18den September 1852. Voor gouden voorwerpen kent de wet 4 gehalten, nX 0,916, ongeveer overeenkomende met 22 karaat, 0,833, ongeveer overeenkomende met 20 karaat, 0,750, ongeveer overeenkomende met 18 karaat en 0,583, ongeveeer overeenkomende met 14 karaat. Voor de 3 eerste gehalten heeft men voor kleine gouden werken als algemeen waarborgteeken een leeuwenkop, voor groote werken 3 verschillende teekens, n. L een leeuw in verschillenden stand; het teeken voor groote en kleine werken van het vierde gehalte is een eikenblad. Voor zilver kent de wet 2 gehalten,

Sluiten