Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

In het W. voerde Abel Kerim, een nakomeling der Abbassidm in 1715 den Islam in, MohammedSjerif (1836—1858) liet in 1856 Eduard Vogel, den eersten Europeaan, die Wadaï bezocht, ter dood brengen. Ook Cuny (1858) en v. Beurmann (1863) lieten bij pogingen om Wadaï te bezoeker, het leven. Sultan AJi (1858—1883) ontving Nachtigal in 1873 echter vriendschappelijk. Onder Yoesef (1883—1899) was Wadaï het steunpunt der fanatieke Sentissi. Zijn oudste zoon Ibrahim werd in 1901 door Ahmed el Ghasali, den tweeden zoon van Ali, van den troon gestooten. Op zijn beurt werd deze in 1902 door Mohammed farhir Doedmora, den tweeden zoon van Yoesef, verdrongen. In den herfst van 1903 erkende deze het Fransche protectoraat. Pogingen om dit af te schudden, begonnen in Maart 1908 en herhaald in het begin van 1910, mislukten. Alleen de O.-lijke streken, grenzende aan Dar Foer, waren in 1911 nog in opstand.

Wadden is de naam van het gedeelte der Noordzee dat zich van Harlingen tot de Elbemonding uitstrekt en wegens zijn geringe diepte reeds door de Romeinen Maria Vadosa (= doorwaadbare zee) werd genoemd. Aan de landzijde gaan zij in de naakte slikken en verder landwaarts in de kweldergronden over, waarachter weer de bedijkte zware kleistreken van Friesland, Groningen en het naburige N. Duitschland liggen, aan de zeezijde worden zij door een reeks van eilanden, Waddeneilanden geheeten, van de open zee gescheiden. De wadden zijn zeer waarschijnlijk het overblijfsel van een ten deele begroeiden en bewoonden bodem, uit den tijd toen zij tegen de Noordzee nog beschermd werden door een doorloopende en breede duinénrij met breed strand, waarvan de waddeneilanden en platen en eenige andere, nu verdwenen eilanden (zooals aan onze kust Koornzand, Heffezand en Bosch) de geringe overblijfselen waren. Slechts op enkele plaatsen werd die natuurlijke zeewering doorbroken door nauwe riviermonden. De geringe diepte der zee en de vele zandplaten maken er de scheepvaart zeer moeilijk en alleen voor kleine vaartuigen mogelijk. Bij hoogwater zijn de wadgronden geheel door de zee bedekt, terwijl bij eb alleen de diepere plekken (balgen, geulen, gaten en slenken) als wateren overblijven, waardoor de getijden afwisselend heen en weer gaande stroomen onderhouden. Juridisch behooren de Wadden in ons land, zooals in 1911 bij rechterlijk vonnis beslist werd, tot de open zee.

Naar de plaats der ligging worden de Nederlandsche Wadden nog onderscheiden in het Uithuiz e r het Groninger en het Friesche Wad.

Wadden-Eilanden noemt men de eilanden, die de Wadden (zie aldaar) van de open zee scheiden. Men onderscheidt ze nog in de Nederlandsche (Texel, Vlieland, Terschelling, Ameland, Schiermonnikoog en Rottum; zie de afz. art.) en de Duitsche Waddeneilanden, en deze laatste weer in de OostFriesche en de Noord-Friesche.

Waddingsveen of Waddinxveen, een gemeente in de provincie Zuid-Holland, 3362 H. A. groot, met (1910) 5147 inwoners, wordt begrensd door de gemeenten Gouda, Reeuwijk, Boskoop, Hazerswoude, Benthuizen, Moerkapelle, Zevenhuizen en Moordrecht. Zij ontstond in 1870 door de vereeniging van de gemeenten Noord-Waddinxveen, ZuidWaddinxveen en het grootste gedeelte van de ge¬

meente Broek c. a. De bodem bestaat gedeeltelijk uit laagveen, gedeeltelijk uit klei, die door droogmaking van de uitgeveende plassen werd verkregen. Tot de droog gemaakte plassen behoort de Achterafsche Polder. Het noord-oostelijk deel van de Zuid plas ligt in Waddingsveen. De voornaamste middelen van bestaan zijn veeteelt, landbouw en nijverheid. Tot de gemeente behooren het dorp Waddingsveen, een gedeelte van het dorp Boskoop en eenige buurten.

Het dorp Waddingsveen bezit een Hervormde kerk, een Remonstrantsche kerk en een RoomschKatholieke kerk.

Waddington, Charles Tzaunt, bekend als Waddington Kastus, een Fransch wijsgeer, geboren te Milaan den 19dcn Juni 1819, studeerde aan de école normale supérieure, was achtereenvolgens leeraar in de wijsbegeerte te Bourges en te Parijs en promoveerde in 1848 in de letteren. In 1856 werd hij benoemd tot leeraar in de wijsbegeerte aan het Protestantsch seminarium te Straatsburg en in 1864 aan het lyceum Saint-Louis te Parijs, terwijl hij in 1865 belast werd met het geven van een cursus over wijsbegeerte aan de Sorbonne. Van zijn talrijke werken noemen wij: „De la psychologie d'Aristote," (1848), „Ramus, sa vie, ses écrits et ses opinions" (1855), „Essais de logique" (1858), „De Tame humaine, étude de psychologie" (1863), „Dieu et la conscience" (1870), „De la philosophie de la Renaissance" (1872), „De la science du bien" (1875), „De 1'autorité d'Aristote au moyen-age" (1877) en „Aristote écrivain et moraliste" (1898). In 1894 nam hij zijn ontslag en ontving den titel van honorair hoogleeraar der Sorbonne.

Waddington, William Henry, een Fransch staatsman, geboren te Parijs den ll"en December 1826, wijdde zich eerst aan oudheidkundige studies en werd in 1871 gekozen tot lid van de Nationale Vergadering. Hij sloot zich aan bij de staatkunde van Thiers en bestreed de monarchale partijen. In 1873 en 1876 trad hij op als minister van Onderwijs, in 1877 van Buitenlandsche Zaken, als hoedanig hij deelnam aan het Congres van Berlijn in 1878. Van Februari—December 1879 was hij minister-president. Als senator vervulde hij in 1883 een buitengewone zending naar Rusland, waarnahij tot 1893 aan het hoofd stond van het gezantschap te Londen. Van zijn hand verschenen o. a.: „Mélanges de numismatique et de philosophie" (1861), „Edit de Dioclétien" (1864) en „Voyage archéologique en Grèce et en Asie-Mineure" (met Ph. Ie Bas, 6 dln., 1867— 1877). Hij overleed den 13den Januari 1894 te Parijs.

Waddington, Richard, een Fransch staatsman, een broeder van den voorgaande, geboren den 22sten jiei 1838 te Rouaan, was oorspronkelijk eigenaar van een spinnerij en maakte van 1876—1889 deel uit van de Kamer van Afgevaardigden, waar hij zich bij de linkerzijde aansloot. Sedert 1891 is hij senator. In de Kamer behandelde hij voornamelijk economische vraagstukken. Bovendien verschenen van zijn hand eenige uitmuntende geschiedkundige verhandelingen, waaronder: „Louis XV et le renversement des alliances 1754—1756" (Parijs, 1896) en „La Guerre de Sept ans" (4 dln., Parijs, 1899—1908).

Waddington, Albert, een Fransch geschiedkundige, geboren den 23stei1 December 1861 te Straatsburg, werd in 1886 „maitre de conférences",

Sluiten