Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ongeveer 600 stukken geschut kon Oostenrijk nauwelijks 130 000 man met 450 stukken geschut in het vuur brengen. Op den morgen van den 5aei1 Juli trokken de Franschen N. waarts, maar eerst tegen 6 uur des avonds konden zij de Oostenrijksche stellingen aan den Ruszbach bereiken. Een aanval op het centrum daarvan mislukte. Den volgenden morgen besloot de aartshertog aanvallend op te treden. Toen echter de linker vleugel van zijn leger, onder vorst Rosenberg aangevallen door Davoust, moest terugwijken, was de slag beslist.

De verliezen der Oostenrijkers bedroegen 24 000 man aan dooden en gewonden; onder dezen waren 753 officieren. Toch hadden zij 7 000 gevangenen en 12 adelaars en vaandels en 11 kanonnen veroverd. Het verlies der Franschen was vermoedelijk niet veel kleiner; zij hadden 7 600 gevangenen en maakten 9 kanonnen en één vaandel buit. De overwinning van Napoleon was van zulk een beteekenis, dat keizer Frans reeds den 12aen Juli den wapenstilstand te Znaim sloot, weldra gevolgd door de vredesonderhandelingen te Weenen.

Wagrië, een landschap in de Pruisische provincie Sleeswijk-Holstein, vormt het O. lijk gedeelte van het voormalig hertogdom Holstein en steekt als een schiereiland in de Oostzee vooruit. Het omvat hoofdzakelijk de Pruisische distrikten Plön en 01denburg. gedeelten der distrikten Segeberg en Stormarn, alsmede van het Oldenburgsche vorstendom Lübeck (Eutin) en een gedeelte van het gebied van de vrije stad Lübeck. Wagerië werd oorspronkelijk door den Slavischen stam der Wagriërs (Waigri, Waari) bewoond, die door Otto I onderworpen en tot het Christendom bekeerd werden. In Aldenburg, tegenover het eiland Fehmam, werd omstreeks het jaar 946 een bisdom gesticht. Nadat bij dengrooten opstand der Slaven in 983 het juk der Duitsche oppermacht was afgeschud, vormde Wagrië een gedeelte van hetgroote rijk der Obotrieten. Het Christendom werd in 1043 opnieuw ingevoerd door vorst Godschalk, die ook de souvereiniteit van den Duit-' schen koning erkende. Na den dood van Hendrik, den laatsten koning der Obotrieten (1125), beleende de Duitsche koning Lotharius met diens rijk. In 1143 werd Wagrië met Holstein vereenigd.

Wahana, een woord uit het Sanskriet, beteekent voertuig en komt dikwijls in de beteekenis voor van de drager van een onstoffelijke en vormlooze kern. In de Indische godsdiensten stelt men zich voor, dat de goden en godinnen van een w&hana, bijv. van het licham van een dier, gebruik maken om zich te openbaren. Het voertuig van den mensch is lijn lichaam.

Wahene is de naam van een volk, verwant met de Bantoe-Negers (volgens anderen met de Zoeloe's, dat van uit zijn woonplaatsen tusschen Oegogo en den Roeaha het landschap Oehehe in Duitsch O. Afrika heeft onderworpen. Zij vestigden zich voornamelijk om de versterkte hoofdstad Koeizenga. Het is de eenige groote stad; overigens wonen zij in open dorpen. Behalve van roof en jacht, leven zij van veeteelt en tuinbouwachtigen landbouw. Zij verbouwen gierst,zoete aardappels, boonen en tabak. In 1891 vernietigden zij de expeditie Zelewski. Bij Kilossa werden zij in 1892 verslagen,waarop v. Schele hun hoofdstad veroverde; zij werden echter eerst door v. Wissmann in 1895 onderworpen en in 1896 door Prince geheel tot gehoorzaamheid gebracht.

Wahhabieten (Wechabieten) is de naam van de aanhangers van een Mohammedaansche sekte, omstreeks 1745 te 'Aj&ne in Centraal-Arabië door Mohammed Ibn Abdel Wahhab, een Arabisch koopman gesticht. De stichter wilde den Islam terugbrengen tot zijn oorspronkelijke zuiverheid en erkende alleen den Koran en de overlevering, nedergelegd in de 6 bundels met traditioneele gebruiken der Soennieten, terwijl hij alle andere overleveringen verwierp. Vooral de heiligenvereering en de afgodische vereering van Mohammed en Hoessein keurde hij sterk af. Alle bedevaarten, behalve die naar de Kaaba te Mekka, werden door hem verboden, zoowel als de godsdienstige plechtigheden bij begrafenissen. Verder ijverde hij tegen den pronk in Moskeeën en aan praalgraven, tegen een weelderige kleedij, tegen het gebruik van sterken drank, tegen het rooken, tegen het hazardspel, den woeker en de onzedelijkheid.Hij vermaandedaarentegen tothetopvolgen van de voorschriften omtrent het dagelijksch gebed, het vasten en het geven van aalmoezen. Wie deze leer niet aannam, moest door middel van het zwaard bekeerd worden. Uit 'Ajftne verdreven, vluchtte Ibn Abdel Wahhab naar het hoofd van het distrikt Dera'ie, Saóed, die zich tot zijn leer had bekeerd. Het aantal aanhangers nam snel toe. Zij maakten zich van de heele streek tusschen Mekka en de Perzische Golf meester en brachten onder Sa'Oed II den sjerif van Mekka in 1790 een bloedige nederlaag toe. Kort daarna overleed Abdel Wahhab. De Porte gaf bevel aan pasja Soliman van Bagdad, de sekte te vernietigen. Zijn veldtocht had echter geen gunstigen afloop en de macht der Wahhabieten nam zóó snel toe, dat zij weldra 120^000 mantelden. In 1801 overrompelden zij Kerbela en bedreven er ongehoorde gruwelen. Ook maakten zij zich meermalen meester van Mekka. In 1811 belastte de Porte Mehemed AU, onderkoning van Egypte, met de verdelging der Wahhabieten. Een Egyptisch leger veroverde Medina en Mekka. In 1814 stierf Saóed II en werd opgevolgd doormijn zoon Abdallah. Mehemed Ali versloeg hem in 1815 in de nabijheid van Talf geheel en zond in 1816 zijn zoon Ibrahim met een tweede leger naar Arabië. Ibrahim drong door tot Dera'ie zelf, dat hij belegerde en in 1818 dwong zich over te geven.

Abdallah werd gevankelijk naar Konstantinopel gevoerd en daar in December 1818 onthoofd, Dera'ie werd met den grond gelijk gemaakt. De overgebleven Wahhabieten namen de vlucht naar de woestijn, waar zij zich weder trachtten te verzamelen. Daar de tirannie van den Egyptischen stadhouder, die het bestuur over Arabië voerde, alle stammen verbitterde, namen de Wahhabieten zoo snel in aantal toe, dat zij, van uit hun nieuwen zetel Rij&dh, opnieuw hun macht konden uitbreiden. Met blijvend gevolg heeft men hen niet kunnen bestrijden, zoodat zij thans nog bestaan. In de jaren 1870—1880 was hun macht geslonken tot de naaste omgeving van Rij&dh. Na den dood van den grooten emir Mohammed ibn Easjid (1897) is hun invloed echter weder toegenomen en speelden zij van uit Koeeit een belangrijke rol in de gevechten der laatste jaren. Omstreeks 1820 werd de leer der Wahhabieten door Sejid Ahmed, die haar op een bedevaart naar Mekka had leeren kennen, overgebracht naar Britsch Indië. De hoofdzetel der secte was daar Patna. Zij leidde tot ernstige rustverstoringen,'waarbij

Sluiten