Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

was, heeft een soortelijk gewicht van 0,97—0,98, smelt bij 64—68° C., is onoplosbaar in water en kouden alkohol, maar lost gemakkelijk op in chloroform, zwavelkoolstof, aetherische en vette oliën en kan worden samengesmolten met vetten. Onder den naam van c e r e s i n (zie aldaar) wordt een surrogaat voor bijenwas in den handel gebracht.

Men bereidt was overal, waar de bijeenteelt wordt uitgeoefend. Intusschen is de productie van Walachije, Polen, Oekraine, Turkije, N. Duitschland, Oostenrijk, Denemarken, Zweden en Frankrijk niet voldoende voor de Europeesche behoeften, zoodat een groote hoeveelheid wordt aangevoerd uitN. Amerika, W. Indië, Klein-Azië, van de W. kust van Afrika, Marokko enz. Was wordt gebruikt tot het vervaardigen van waskaarsen, pleisters, zalven, vruchten, bloemen, bij het apprêteeren, voor de bereiding van waspapicr enz.

Andere soorten insektenwas zijn het Pe-la-tsjong of witte Chinawas en het eigenlijke Chineesche was. De meest bekende soorten plantenwas zijn: het Japansche was, het Carnaubawas, het palmwas, het olijfgroene ocubawas en het myrrhewas.

Wasa, een gouvernement in het Russiche grootvorstendom Finland, ligt aan de Bottnische Golf en wordt omsloten door de gouvernementen Ule&borg, Kuopio, Tavastehus en Abo en telt op een oppervlakte van 41 710 v. km. (1905) 484 413 inwoners. Het gouvernement, in het binnenland bedekt met bosschen, is rijk aan meren en rivieren, maar weinig vruchtbaar; langs de kust ligt echter een strook vruchtbaar laagland. Hout en graan vormen de voornaamste artikelen van uitvoer. De hoofdstad is Nikolaïstad, vroeger ook Wasa genaamd. Het is verdeeld in 6 distrikten.

Wasa is de naam van een adellijk Zweedsch geslacht, dat van 1523—16B4 den Zweedschen en van 1687—1668 den Poolschen troon bekleedde. Het oudst bekende lid van het geslacht is ridder Nils Kettilsson, die in de 2de helft der 14d0 eeuw leefde en wiens zoon, de rijksdrost Kristiern Nilsson (f 1442), tot de aanvoerders van de Zweedsche Eenheidspartij en tot de voornaamste tegenstanders van den lateren Karei VIII behoorde. Zijn zoon, de ridder en rijksraad Erik Johansson, gedood bij het Stockholmsche bloedbad van 1520, was één van de trouwste aanhangers van de Stures. Zijn zoon, Gustaaf Eriksson, verloste Zweden van het Deensche juk en werd. in 1523 tot koning van Zweden gekozen. Door zijn zonen Erik XIV, Jóhann 111 en Karei IX verdeelde zich het geslacht in drie lijnen, van welke de oudste, met Erik onttroond (1568), met diens zoon Gustaaf in 1607 uitstierf. De middelste lijn, welke met Siegmund, den zoon van Johann, in 1587 den troon van Polen beklom, stierf in 1672 met Johan 11 Casmir uit. De jongste lijn, kwam in 1599 met Karei IX in het bezit van de Zweedsche kroon. Zij stierfin de mannelijke lijn uit met den zoon van Gustaaf II Adolf (1632), in de vrouwelijke lijn met zijne dochter Christvna (1689), welke reeds in 1654 afstand deed van den troon. Daar ook de beide later regeerende vorstenhuizen Pfalz-Zweibrücken (1654— 1720) en Holstein-Gottorp (1751—1818) in de vrouwelijke lijn van het huis Wasa afstamden, nam prins Gustaaf, geboren den 9den November 1799, een zoon van den in 1809 onttroonden koning Gustaaf IV Adolf, den naam van Wasa weder aan, die met zijn dood (den 4dcn Augustus 1877) geheel verdween.

Waschbeer. Zie Beer.

Wasbloem. Zie Kunstbbemen.

Wasbloem is een andere naam voor Hondstong. Zie aldaar.

Wasboom (Myriea cerifera). Zie Myricaceeën.

Waschmachine. Zie Apprêteermachiries en Wasschen.

Waschprop is de naam van een geelkoperen bout in de openingen, van ketels en pijpen, waardoor men deze laatste kan reinigen.

Wasdoek is een weefsel van katoen, met vernis bedekt en met olieverf gekleurd, dat door deze bewerking waterdicht wordt. Dikwijls wordt het aan de oppervlakte gepolijst. Het komt dan eenkleurig, gemarmerd, als houtimitatie en piet patronen bedrukt in den handel. De fijnere soorten dienen voor zadelmakers en portefeuillewerk, bij het overtrekken van meubels enz. Een bijzordere soort voert den naam van lederdoek (zie aldaar).

Washbaai is een 24 km. breede en 35 km. lange, verzande golf op de O. kust van Engeland, gelegen tusschen Lincolr.shire en Norfolk, waarin de Ouse, de Witham enz. uitmonden. Sedert 1850 zijn aan den mond van de Ouse, W. lijk van Lynn, breede strooken land door inpoldering droog gelegd.

Washburne, Elihu, een Amerikaansch staatsman, geboren den 23sten September 1817 te Livermore (Maine), vestigde zich als advocaat te Galeija (Illinois) en werd in 1853 afgevaardigd naar het Congres. Het 38ste Congres kende hem den naam van Vader van de Kamer toe, omdat hij het langst zonder onderbreking lid van het Congres was geweest. Als vriend van Grant en tegenstander van de slavernij stond hij in hooge gunst bij de vooruitstrevende partij. Onder het presidentschap van Grant was hij minister van Buitenlandsche zaken. Toen zijn zwakke gezondheid hem noopte dit ambt neer te leggen, werd hij gevolmachtigd minister van de Vereenigde Staten van N. Amerika te Parijs, vanwaar hij in 1877, na de verkiezing van Hayes tot president, raar Amerika terugkeerde. Hij overleed in 1887 te Chicago.

Washburne, Mount, een berg in het Yellowstone Park in N. Amerika, ter hoogte van 3150 m., biedt een prachtig uitzicht over dit park aan.

Washig-ton. Mount, de hoogste berg van de White Mountains in den N. Amerikaanschen staat New-Hampshire, zoowel als van het geheele noordelijke deel der Alleghanies, is 1917 m. hoog. Het hotel op den top is langs een goeden bergweg en sedert 1869 ook door middel van een tandradspoorweg te bereiken.

Washington (verkort Wasli.), de N. W. lijkste staat van de N. Amerikaansche Unie, gelegen tusschen 45° 33' en 49° N.Br. en tusschenll7°10'en 124° 50' W. L. v. Gr., grenst in het N. aan Britsch Columbia, in het W. aan den Grooten Oceaan, in het Z. aan Oregon en in het O. aan Idaho en telt op een oppervlakte van 179 170 v. km. (1900) 5 18103 inwoners. In de kust dringt de sterk vertakte Puget Sound diep naar binnen. Daarachter loopt een kustgebergte, Coast Range, dat in den Olympus een hoogte van 2480 m. bereikt. De Cascade Range, aldus genoemd naar de talrijke watervallen, verdeelt den staat in 2 gedeelten, welke in natuurlijke gesteldheid belangrijk verschillen. Het W. lijke deel wordt goed bevloeid en is vruchtbaar, het O. lijke is steppenland. De voornaamste rivier is de Co-

Sluiten