Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Fransch Guinea. Het beslaat een oppervlakte van 160 000 v. km., volgens anderen van 360 000 v. km. en telt 280 000, resp. 1,6 millioen inwoners. Deze zijn fanatieke Mohammedanen. Het is een groote vlakte, welke naar het Z. en N. afhelt en die door een aantal belangrijke rivieren wordt doorsneden (Niger, Sankarani enz). De bodem is vruchtbaar, geschikt voor landbouw en veeteelt en rijk aan goud. Intusschen moeten deze bronnen van bestaan nog worden ontsloten. Belangrijke plaatsen zijn: Bissandoegoe, de hoofdstad met 3 000 inwoners, een moskee en een uitgebreid paleis van den sultan, Kankan, met 5 000 inwoners, het middelpunt van den handel, en Sansando aan den Niger met 2 000 inwoners.

Het land van Wassoeloe bestond uit een aantal kleine staatjes, welke omstreeks 1845 door den hoofdman Amadoe tot één rijk werden vereenigd. Toen dit bij zijn dood weder uiteenviel, wist Samory (zie aldaar) zich in 1874 van het gezag meester te maken. Deze moest in 1887 de souvereiniteit van Frankrijk erkennen.

Wassy (Vassy), een arrondissementshoofdstad in het Fransche departement Haute-Marne, ligt 44 km. afstand van Chaumont aan de Blaise, een zijrivier van de Marne en aan den spoorweg Parijs— Nancy. Het bezit een kerk (11de—16ae eeuw met fraaie kunstwerken), een collége, belangrijke steengroeven, hoogovens, ijzer- en staalfabrieken en telt (1906) 2963 (als gemeente 3674) inwoners, die tuinbouw beoefenen en handel drijven in hout en vee. Wassy is bekend door het bloedbad, dat den lBtcn Maart 1562 hier onder de Hugenooten werd aangericht.

Wastafeltje (Tabula, Cera) was bij de Ouden een houten of ivoren plaatje, aan de ééne zijde met was bestreken, waarop men schreef. Door verschillende tafeltjès samen te voegen (diptycha, multiplices) en te bewaren, ontstond de codex, de voorlooper van het latere boek. In de Oudheid veelvuldig gebruikt voor berekeningen, schooloefeningen en zelfs voor brieven en oorkonden, vond het ook in de Middeleeuwen toepassing en wordt het gebruik ervan ook in den nieuweren tijd vermeld. Uit de Oudheid zijn er maar enkele bewaard gebleven. Zij zijn afkomstig uit Egyptische graven, uit het huis van Jucundus te Pompeji of uit de mijnen van Zevenburgen. Van die uit de Middeleeuwen'zijn vooral beroemd de op wastafeltjes geschreven rekeningen van de Fransche koningen Lodemjk IX Ö256—1257), Philips III (1282—1286) en Philips IV (1301—1308).

Watelet, Louis Etienne, een Fransch schilder, geboren den 25»'™ Augustus 1782 te Parijs, vormde : zich zonder opleiding tot landschapsschilder en schilderde in het eerst landschappen met idyllische en geschiedkundige stoffeering. Na een reis door Italië in 1822 schilderde hij bij voorkeur woest-ro- ; mantieke motieven bij storm en onweder, waardoor ; hij veel invloed uitoefende op de Fransche na- i turalistische landschapsschilderkunst. Zijn voor- : naamste werken zijn: „Het meer van Nemi", „Nor- < mandisch dorp bij regen", „Het dal van Gisors", ( „Pijnboombosch in Dauphiné", benevens een aan- 5 tal Alpenlandschappen. ,

Water (H20) komt in vloeibaren en, als ijs, 1 in vasten toestand overal in de natuur voor en vormt i als waterdamp een bestanddeel van de atmosfeer, f

i Het is het voornaamste bestanddeel van het plant. aardig en dierlijk lichaam en komt, scheikundig gee bonden, ook in vele delfstoffen voor. Door zijn groot e oplossend vermogen, komt het in de natuur niet r zuiver voor; het kan door destillatie bevrijd worden 1 van alle vaste stoffen en gassen, welke er in zijn op, gelost. Het ontstaat door rechtstreeksche verbin. ding van waterstof en zuurstof, alsmede door oxy; datie van waterstofhoudende stoffen (bijv. bij het - verbranden van onze warmte- en lichtgevende stofï fen), door reductie van oxyden door middel van wa, terstof en bij onderscheiden andere scheikundige ï omzettingen. Zuiver water bestaat uit 2 gewichts) deelen waterstof en 16 gewichtsdeelen zuurstof of uit 2 volumina waterstof en 1 volumen zuurstof, 1 welke zich tot 2 volumina waterdamp verdichten. l De procentische samenstelling is 11,128% wa. terstof en 88,872% zuurstof. Water is reuk- en ■ smaakloos, in dunne lagen ook kleurloos, in lagen van meer dan 2 m. dikte blauwachtig. Het soortelijk gewicht van water dient als eenheid voor dat van andere stoffen. Het bereikt zijn grootste dichtheid bij 4° C. Bij deze temperatuur weegt 1 L. zuiver water 1 kg. Onder gewone omstandigheden bevriest water bij 0° C; het is echter mogehjk om, onder bepaalde voorzorgen water aanmerkelijk beneden 0° C. af te koelen, zonder dat het bevriest, een verschijnsel, dat in de natuur een belargrijke rol speelt bij het bevriezen van planten. Door drukvermeerdering wordt het vriespunt van water verlaagd. Bij een drukking van één atmosfeer bedraagt het 0° C, bij een drukking van 13 000 atmosferen — 13° C. Het geleidingsvermogen van zuiver water voor electriciteit is bijna gelijk aan 0. Uiterst geringe verontreinigingen doen het, naar Kohlrausch vond, aanmerkelijk stijgen. Water geleidt de warmte zeer weinig. De soortelijke warmte van water is groot. Terwijl er voor de verwarming van 1 gr. war ter van 0° op 1° C. 1 gram-calorie benoodigd is, is er voor dezelfde temperatuursverhooging van 1 gr. kwik slechts 0,033 gram-calorie noodig.Deze groote soortelijke warmte van het water vervult een belangrijke rol in de huishouding der natuur en maakt het water bij uitnemendheid geschikt tot afkoeling en tot het overbrengen van warmte. De samendrukbaarheid van water is gering; zij bedraagt voor 1 atmosfeer bij 0° slechts 0,0000503 en bij 53° C. slechts 0,000041. Water verdampt aan de open lucht en wel des te sneller naar mate de temperatuur hooger is, totdat er eindelijk overal in de vloeistof damp wordt ontwikkeld of het water kookt. Het kookpunt hangt, evenals het vriespunt, af van den uitwendigen druk. Bij een druk van 760 mm. kookt het bij 100° C., bij een van 417 mm. (top van den Mont Blanc) bij 85° C. en bij een druk van 4652 mm. bij 160° C.

Water is het meest algemeene oplosmiddel voor gasvormige, vloeibare en vaste stoffen. Het reageert neutraal. Door zich met anhydriden te verbinden vormt het, naar den aard van deze, bases of zuren. Bij kristallisatie verbinden zich de stoffen dikwijls met water. Het is zeer bestendig; bij 2000° C. treedt nog geen dissociatie op en bij 3600° C. is z'j i10d gering- Door een galvanischen stroom wordt water, waaraan een weinig zwavelzuur is toegevoegd, ontleed in zijn bestanddeelen; waterstof en zuurstof. De alkalimetalen ontleden water reeds bij gewone temperatuur, doordat zij zich verbinden

Sluiten