Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

in beweging in haar streven om de productie te doen aansluiten aan de consumptie, welke laatste telkens wisselt naar den smaak der menschen en naar hun beschikbare middelen. De ondernemers hebben de leiding van de productie en trachten steeds hun werk zoo goed mogelijk te doen, maar falen er niet zelden in de consumptiekracht en de consumptiehoeveelheid van de afnemers in de toekomst juist te schatten, niettegenstaande de zeer verbeterde middelen van den laatsten tijd om deze te benaderen. Er is een up and down in alle bedrijven. Men heeft een stijging der consumptie verwacht, maar deze wensch is niet vervuld. De markt is overvuld. De geproduceerde goederen liggen in groote hoeveelheden in de pakhuizen. Het bare geld wordt onzichtbaar. Het krediet verdwijnt. De fabrieken staan stil. De arbeiders zijn werkloos en lijden gebrek. Failissement volgt op faillissement, gedwongen uitverkoop op gedwongen uitverkoop. Maanden lang duurt de crisis. Productiekrachten worden verkwist. Dat alles duurt totdat de productie en de afzet langzamerhand weer op gang komen. Die gang wordt sneller, wordt soms draf, de concurrentie ontbrandt opnieuw en wekt een intenser worden der voortbrenging, om eindelijk weer te voeren tot een wanverhouding tusschen voortbrenging en verbruik, die crisis of depressie beteekent. Ziedaar een teekening van den loop der zaken, waaronder in de eerste plaats de werkman te lijden heeft. Voortdurend verbeterde organisatie van de observatiestations, die aanteekening houden van den stand der markt en van de productie in een tak van nijverheid, zal die fluctuaties in kracht doen verminderen. Zoolang echter de consumptie vrij is, zoolang de mensch naar eigen wisselenden smaak en inzicht zijn behoeften geheel of ten deele kan bevredigen, is het ook aan de van staatswege geregelde productie (in een socialistische maatschappij) niet gegeven die schommelingen te vermijden en daarmede aan de werkloosheid een eind te maken.

Middelen tot voorkoming van werkloosheid bestaan dan ook niet, als men de verbetering van den economischen waarnemingsdienst buiten beschouwing laat. De arbeidsbeurs kan haar nut hebben, in zooverre zij in staat is dezen werkloozen spoediger een open plaats aan te wijzen. Alle andere tegen de werkloosheid in praktijk gebrachte middelen zijn dan ook gericht op verzachting van haar gevolgen: werkverschaffing van overheidswege en verzekering (zie Werkloosheidsverzekering).

De gemiddelde werkloosheid in de Engelsche vakvereenigingen bedroeg:

1870-79. 1880-89. 1890-99. 1900-9.

PERCENTAGE. Metaalbedrijven.. 4.96 7.06 6.02 6.80 Bouwbedrijven .. 2.33 5.36 2.36 6.77 Graphische

bedrijven 2.37 2.46 4.09 4.74

Meubelen rijtuigmakers 3.52 3.25 2.91 6.30 Algemeen

percentage 3.83 5.58 4.44 4.83

Werkloosheidsverzekering' is de verzekering van den arbeider tegen de geldelijke gevolgen van onverschuldigde werkloosheid. Zij heeft met enkele andere verzekeringen dit gemeen, dat zij het risico slechts ten deele en onder bepaalde omstandig¬

XVI

heden verzekert. Steeds is de verzekering beperkt tot een maximum duur; meestal is de uitkeering een vast bedrag per week. Zij wijkt van de andere verzekeringen in zoo verre af, dat meer dan bij andere de omstandigheid, die aanleiding geeft tot de uitkeering, aan den persoonlijken vrijwilligen invloed van den verzekerde onderworpen is. Van daar dat voortdurende controle omtrent het feit der werkloosheid en omtrent de onmogelijkheid om elders werk te vinden noodzakelijk is.

Deze laatste omstandigheid is oorzaak, dat het instituut het veiligst is in de handen der vakvereeniging, die in staat is beter dan alle buitenstanders het feit der werkloosheid en de voortduring daarvan te beoordeelen. De groote Engelsche vakverenigingen hebben dan ook reeds geruimen tijd dnze verzekering ter hand genomen; in den tegenwoordigen tijd kumien ook de Duitsche vakvereenigingen op dit gebied medespreken. In die landen, waar het vakverenigingsleven minder ontwikkeld of te zeer verdeeld is onder de kerkelijke of politieke partijen, heeft men vrije kassen opgericht, waaraan elke werkman kan deelnemen (Bern, Keulen Leipzig). Deze kassen hebben in ongunstige tijden steeds met tekorten te kampen. Juist door de vrijwillige deelneming worden alleen de slechte risico's aangelokt. Langs dezen weg is niet veel te bereiken. Dit begrepen ook de Zwitsersche kantons, die een dwangverzekering beproefden (St.Gallen, Bazel) met financieele hulp der gemeenten. Terwijl in St. Gallen de dwang zooveel tegenstand ondervond, dat deze na 3 jaren weder werd opgeheven (1894— 1897), is het in Bazel bij een poging gebleven. Het thans meest gevolgd systeem van verzekering is het Gentsche,dat van gemeentewege een bijslag geeft bij de uitkeering, vanwege de vakvereenigingen gedaan. Het denkbeeld ging uit van Louis Varleg te Gent, die in korten tijd zeer vele Belgische, Duitsche en Nederlandsche gemeenten voor zijn plan wist te winnen. In Nederland bestaan thans Gemeentefondsen voor verzekering tegen werkloosheid te Amersfoort (1910), Amsterdam (1907), Arnhem (1906), Bussum (1909) Delft (1909), Deventer (1909), Dordrecht (1909), 's-Gravenhage (1909), Groningen (1908), Haarlem (1909), Hilversum (1907), Leiden (1909), Middelburg (1910), Nijmegen (1909), Utrecht (1907), Vlaardingen (1909), Zaandam (1909) en Zeist (1909). Voor een nadere beschrijving van deze instellingen zij verwezen naar La lutte contre le iliómage aux Pays-Bas, rapport door mr. H. W. Methorst uitgebracht aan de ls'e WerkloosheidsconEerentie te Parijs (1910).

Werkrol. Zie Arbeidsrol.

Werkstaking- (Eng. strike, Duitsch Arbeitslinstellung, Fransch grèvé) is de gemeenschappelijk uitgevoerde, vrijwillige staking van den arbeid ioor in een bepaald beroep of een bepaalde onderleming werkzame onzelfstandige personen, hetzij werklieden, hetzij beambten, met de bedoeling om roor zich gunstiger arbeidsvoorwaarden te bedin;en. Deze definitie bedoelt de solidariteitsstaking in de algemeene werkstaking met politiek doel uit ;e schakelen. Bij de solidariteits-staking is het doel liet de verbetering van eigen economischen toeitand, maar wel het verstrekken van steun aan anlere stakers. De algemeene staking is een, in den aatsten tijd uitgevonden, middel tot machtsver;oon, dat niet gericht is op oogenblikkelijke verbe-

dere stakers. De algemeene staking is een, in den laatsten tijd uitgevonden, middel tot machtsver-

Sluiten