Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

heeft. Van zijn geschriften vermelden wij: „Die Lehre von der Muskelbewegung"(1858), „Beitrage zur Theorie der Sinneswahrnehmung"(1862), „Lehrbuch der Physiologiedes Menschen"(4de druk,1878), „Vorlesungen über die Menschen- und ïierseele" (4de druk, 1906), „Untersuchungen zur Mechanik derNerven undNervenzentren"(2dln., 1871—1876), „Die physikalischen Axiome und ihre Beziehung zum Kausalprinzip"(1866), „Handbuch der medizinischen Physik"(1867), „Grundzüge der physiologischen Psychologie"(6de druk, 3 dln., 1908), „Ueber die Aufgabe der Philosophie der Gegenwart"(1875), „Ueber den Einflusz der Philosophie auf die Erfahrungswissenschaften"(1876), „Logik"(3de druk, 2 dln., 1906—1907), „Essays"(2d<= druk, 1906),,, Ethik" (3de druk, 2 dln., 1903), „System der Philosophie" (3de druk, 2 dln., 1907), „Grundrisz der Psychologie" (8!te druk, 1907), „Völkerpsychologie"(dl. 1: Die Sprache, 2de druk, 1904; dl. 2, Mythus und Religion" 1905—1906) en „Einleitung in die Philosophie"(4<le druk, 1906). Verder redigeerde hij de „Philosophische Studien"(1883—1902), waarin verhandelingen van hem en zijn leerlingen verschenen, en sedert 1905 de „Psychologische Studiën". Op zijn 708ten verjaardag, in 1902, werd hij benoemd tot eereburger van de stad Leipzig.

Wunnenstein, een berg in het Württembergsche Neckardistrikt, vormt met den Forst-en den Kochersberg een alleenstaande groep van keuperheuvels op de rechterzijde van het Bottwardal. Hij is 392 m. hoog; van zijn top heeft men een prachtig uitzicht. De Wunnenstein was aan Wodan gewijd. Omstreeks 1200 voerden de heeren von Slein er heerschappij. De meest bekende van hen is Wolf, de laatste heer van Wunnenstein, die voortdurend oorlog voerde tegen graaf Eberhard II van Württemberg, tegenstander van de ontwikkeling der steden. De slag bij Döffingen (23 Augustus 1388) deed den strijd uitvallen ten gunste van graaf Eberhard. Wolf overleed den 9den November 1413 te Beilstein-Langhaus.

De Wunnenstein kwam in 1449 aan Württemberg.

De kapel op den Wunnenstein, welke uit de 9e of 10de eeuw dagteekende, werd in 1557 gesloopt; haar bouwvallen werden in 1829 in een uitkijktoren herschapen.

Wiinsche, Karl August, een Duitsch beoefenaar der Hebreeuwsche letterkunde, geboren den 22Bten Juli 1838 te Hainewalde bij Zittau, was van 1869— 1905 werkzaam als hoofdleeraar aan de stedelijke middelbare meisjesschool te Dresden. Van zijn talrijke werken op het gebied der Oud- en Nieuw-Testamentische en Talmudische letterkunde noemen wij: „Der Prophet Hosea übersetzt und erklart"(1868), „Jesus in seiner Stellung zu den Frauen"(1872), „Die Weissagungen des Phropheten Joel übersetzt und erklart"(1874), „Der lebensfreudige Christus der synoptischen Evangelien im Gegensatz zum leidenden Messias der Kirche"(1876), „Neue Beitrage zur Erlauterung der Evangelien aus Talmud und Midrasch"(1878), „Bibliotheca Rabbinica"(12 dln., 1880—1885), „Der Babylonische Talmud in seinen haggadischen Bestandteilen"(5 dln., 1886—1889), „Der Midrasch Tehillim"(2 dln., 1892—1893) en „Aus Israels Lehrhallen"(2 dln., 1907—1908). Verder schreef hij met A. Winter „Die jüdische Literatur seit Abschlusz des Kanons"(3 dln., 1894—1896), gaf hij met Hohlfeld de nagelaten werken van den wijsgeer Chr. F. Krause uit en publiceerde hij met

R. Mahrenholtz: „Deutsche Dichter von Gottsched bis auf unsre Tage in Urteilen zeitgenössischer und andrer deutscher Dichter"(1888) en „Grundzüge der staatlichen und geistigen Entwickelung der europaischen Völker"(1888).

Wunsiedel, een stad in het Beiersche district Opper-Franken, ligt in het Fichtelgebergte aan de Rösla en aan den spoorweg naar Holenbrunn, bezit 3 Protestantsche en een R. Katholieke kerk, een hoogere burgerschool, een gymnasium, een landbouwwinter- en een boschbouwschool, een vakschool voor steenhouwers en een opvoedingsgesticht voor verwaarloosde kinderen en telt (1905) 5541 inwoners. Belangrijke takken van nijverheid zijn; het vervaardigen van porselein en van speksteenen gasbranders, steenhouwerij- en kalkbranderij, mechanische bontweverij en de vervaardiging van electrodynamische machines. In de nabijheid bevinden zich marmeren speksteengroeven en een glasblazerij.

Wupper, in den bovenloop Wipper geheeten, een rechter zijrivier van den Rijn, ontspringt bij Kierspe aan het Ebbegebergte in het Sauerland, stroomt eerst W.waarts tot Wipperfürth, daarop N.W. en N.waarts langs Hückeswagen, vervolgens wederom Westwaarts langs Barmen naar Elberfeld, buigt zich bij Sonnborn naar het Z. en valt, van Burg af weder in W.lijke richting stroomend, bij Rheindorf in den Rijn. Zijn geheele lengte bedraagt 98 km.

Het Wupperdal is meestal diep en nauw en op de breedste plaatsen bij Elberfeld en Barmen ongeveer

1 km. breed. Uver een lengte van öü Km. Drengt ae Wupper met zijn 37 zijrivieren een 400-tal molens en fabrieken in beweging. In meer beperkten zin geeft men aan de 10 km. lange streek van Barmen tot Elberfeld, de beide volkrijkste steden van het geheele dal, door een onafgebroken reeks van fabrieken met elkander verbonden, den naam van WupperdaLAndere belangrijke industriesteden in dat gebied, dat tot de dichtsbevolkte (ruim 400 per v. km.) en meest industrierijke van Duitschland behoort, zijn naast de reeds genoemde Wipperfürth en Hückeswagen, Remscheid, Ronsdorf, Solingen en Merscheid.

Wurfbain, Carel Lambert, een Nederlandsch geneeskundige, geboren te Amsterdam den 22sten April 1837, promoveerde in 1862 te Leiden in de geneeskunde op een dissertatie over „Ruptura uteri", waarna hij in het volgende jaar ook doctoreerde in de heel- en verloskunde. Hij vestigde zich te Amsterdam, trad er in 1871 op als privaatdocent in de'chirurgie en werd in 1872 als opvolger van C. B. Tilanus tot hoogleeraar in de chirurgie aan de hoogeschool benoemd. Hij aanvaardde zijn ambt met een rede „Over de verplichtingen van den chirurg, bijzonder als clinicus". Van zijn geschriften vermelden wij: „Overzicht over de lijders op de afdeeling voor syphilis, in het Buitengasthuis verpeegd 1 Juli 1864—31 December 1866', (in het „Ned. Tijdschrift voor Geneeskunde", jaargang 1866en 1867) en „Verslag omtrent de ziekten, welke in 1860—1866 te Amsterdam geheerscht hebben"(1867). In 1888 nam hij om gezondheidsredenen zijn ontslag. Hij overleed in 1904 te 's Gravenhage.

Wurgers (Laniidae), een familie uit de orde der Zangvogels, omvat ongeveer 250 soorten, welke de geheele aarde, met uitzondering van Z. Amerika. W. Indië en Nieuw-Zeeland bewonen. De bovensnavel is aan de punt haakachtig omgebogen en terzijde van een scherpen tand voorzien; de snavelwortel draagt

Sluiten