Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

aan pitvruchten bedroeg over 10 jaar gemiddeld 92 millioen kg., die aan steenvruchten 7,3 mlllioen kg.

De veestapel telde in 1907: 115192 paarden, 1070 878 runderen, 277 661 schapen, 536 478 varkens en 88116 geiten. Er waren 138 299 bijenkorven, terwijl de pluimveestapel te zamen 3 045 651 hoenders, ganzen en eenden telde. Terwijl rundvee- en varkensfokkerij vooruitgaan, gaat de schapenfokkerij achteruit.

De geheele met bosch bedekte oppervlakte bedroeg in 1900 : 600 415 H.A., 38,5% daarvan bestaat uit loof-, 61,5% uit naaldhout. Het laatste komt vooral voor in het Zwarte Woud, Boven-Zwaben en in het Ellwanger-, Limpurger- en Welzheimer Wald.

Mijnbouw, Nijverheid en Handel. De belangrijkste delfstoffen zijn ijzerertsen en zout. Zout wordt, behalve te Heilbronn, gedolven in de 7 staatsgroeven te Hall, Friedrichshall, Wilhelmshall en Sulz. De totale productie bedroeg in 1908: 384 857 ton steenzout en 49 416 ton keukenzout.

De nijverheid telde in 1905: 5791 inrichtingen met meer dan 6 personen. Volgens de beroepstelling van dat jaar vonden 42,91 % der bevolking hun bestaan in nijverheid en handel. Een van de belangrijkste takken van bedrijf is de bewerking van metalen, vooral van onedele. Wereldberoemd is de Mausergewerenfabriek te Oberndorf. Friedrichsthal en Neuenburg bezitten groote zeisenfabrieken, Ulm levert messingwaren, Stuttgart en Neckarsulm rijwielen. Bekend zijn de Schwarzwalder klokken, van welke nijverheid Schenningen en Schramberg de middelpunten zijn. Pianino's en harmoniums leveren o. a. Stuttgart en Heilbronn; de orgelbouw te Ludwigsburg is wereldberoemd. Van de andere takken van nijverheid noemen wij: machinebouw (Eszlingen, Berg enz.), pannebakkerij, houtzagerij (Zwarte Woud) en papierfabricage. De ontdekking van de bereiding van houtpapier had te Heidenheim plaats. Belangrijk is ook de textielnijverheid, met name de katoenspinne- en weverij. Zij telde in 1895: 69, resp. 385 bedrijven met te zamen 15 000 arbeiders. Hier staan Brühl, Unterboihingen, Neckarzlingen, Honau, Unterhausen en Wannweil bovenaan. Ook de tricotage bloeit. Belangrijke centra daarvan zijn: Ebingen, Balingen, Stuttgart en Vaihingen. De corsettenfabricage omvatte reeds in 1875 meer dan 66 % van het geheele Duitsche Rijk. Zij wordt te Stuttgart, Kannstatt, Göppingen enz. uitgeoefend. Het land bezit 3 beetwortelsuikerfabrieken en 4053 bierbrouwerijen met een productie (1809) van 3 545 360 H.L.

Handel en verkeer worden bevorderd door een spoorwegnet van (1908) 1869 km., 1963 km. daarvan zijn in staatsexploitatie. Belangrijke lijnen zijn: Bretten—Friedrichshafen (262 km.), Kannstadt— Nördlingen (108 km.), Ulm—Immendingen (146 km.) en Plochingen—Rottweil (123 km.). Scheepvaart heeft plaats op den Beneden-Neckar en op het Bodenmeer. De voornaamste handelssteden zijn: Heilbronn, Stuttgart en Ulm. Ingevoerd worden grondstoffen, zooals: steenkool en petroleum, verder graan, meel, suiker en koloniale waren; uitgevoerd: nijverheidsprodukten, hout, zout, steenen, vee en zuivelprodukten.

Bestuur. De staatsregeling berust op de grondwet van den 25sten September 1819, in de jaren 1868, 1874 en 1906 gewijzigd. De grondwet van het

Duitsche Rijk kent aan Württemberg 4 stemmen in den Bondsraad en 17 vertegenwoordigers in den Rijksdag toe. Württemberg is een constitutioneele monarchie. De kroon is erfelijk in de mannelijke lijn volgens het recht van eerstgeboorte; wanneer deze uitsterft, vervalt zij aan de vrouwelijke lijn, waarna het recht van eerstgeboorte in de mannelijke lijn wederom geldend wordt. De Landstenden zijn verdeeld in twee Kamers: do Eerste Kamer bestaat uit de prinsen van den bloede, de hoofden der adellijke geslachten, de 6 door den koning benoemde leden, alsmede uit de vertegenwoordigers van de ridderschap, geestelijkheid, wetenschap, handel, nijverheid en verkeer. De Tweede Kamer is samengesteld uit afgevaardigden der oberamts-, der stedelijke en der landelijke distrikten. Voor de verkiezing van de Tweede Kamer geldt het rechtstreeks, enkelvoudig, geheim en algemeen kiesrecht voor mannen. De koning en de beide Kamers hebben het recht van initiatief.

Aan het hoofd van het staatsbestuur bevinden zich het ministerie en de geheime raad, samengesteld uit de leden van het ministerie en door den koning benoemde gewone en buitengewone leden. De 6 departementen zijn die van Justitie, Buitenlandsche Zaken, Binnenlandsche Zaken, Eeredienst en Onderwijs, Oorlog en Financiën. Aan het hoofd van de rechtspraak staat het Hooggerechtshof te Stuttgart. Verder zijn er 8 gerechtshoven met civiele en straf¬

kamer en een hof van gezworenen, alsmede 64 kantongerechten. Het land is verdeeld in 4 arrondissementen en onderverdeeld in het stadsdistrikt Stuttgart en in 63 oberamtsdistrikten. De gemeentewet berust op het edict van den lsten Maart 1822 en op de verordening van den 28sten Juli 1906. Het bestuur van een gemeente wordt uitgeoefend door den gemeenteraad, bestaande uit een voorzitter

en 4—42 leden. Volgens de begrooting van 1910 bedroegen de staatsinkomsten 96 850 402, de uitgaven 96 208 232 mark; de staatsschuld bedroeg den lsten April 1909: 585186 225 mark. In het Duitsche leger vormen de Württembergsche troepen het 13de legerkorps. Zij omvatten 10 regimenten infanterie, 4 regimenten cavalerie, 4 regimenten veldartillerie, alsmede een bataillon pioniers en treintroepen en een detachement telegraaftroepen.

Geschiedenis. De oudste bewoners van het hedendaagsche Württemberg waren de Sueven. Deze werden verdrongen door de Romeinen, die omstreeks 84 n. Chr. het land veroverden en door den aanleg van een grenswal tegen vijandelijke aanvallen verschansten. In de 3de eeuw door de Alemannen veroverd, kwam het in 496 aan de Franken, waarna het tot in de 9ae eeuw aan het Duitsche hertogdom Zwaben bleef. De eerste heer van Württemberg wordt kort na 1080 vermeld. Met graaf Ulrich (1241 —1265) neemt de geschiedkundig zekere reeks der graven van Württemberg een aanvang. Hij werd opgevolgd door zijn zonen Ulrich 11 en Eberhard 1 de Doorluchtige, van welke de eerste in 1279 overleed en de tweede in oorlog geraakte met Rudolf van Habs-

Wapen van Württemberg.

Sluiten