Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

naarmate het siliciumgelialte toeneemt. Men gebruikt de ijzersiliciden voor electroden bij de electrolyse van verdunde oplossingen en, wegens hun hardheid, als slijpmateriaal; de siliciumarme vinden in de kunstgieterij toepassing. Ferrosilicium wordt in de vloeiijzer-staalfabricage als desoxydatiemiddel aangewend (zie Ijzer).

IJz e r sul fie den (Zwavelijzer) noemt men de verbindingen van ijzer met zwavel. Daartoe behooren:

IJzerinonosulfied (Ferrosulfied, FeS) dat in de natuur als troilietinijzermeteorieten en vermengd met andere zwavelmetalen voorkomt.Verderontstaathet door ijzeroxiedzouten met zwavelammonium neer te slaan en wanneer organische stoffen bij aanwezigheid van ijzerverbindingen en sulfaten, bijv. gips, rotten. Op deze wijze vormt het zich in de riolen der steden en kleurt het haar inhoud zwart. Kunstmatig bereidt men het door in een smeltkroes, in welks bodem zich een opening van 1 cm. middellijn bevindt, oud ijzer heftig te gloeien en dan zwavel toe te voegen. Het gevormde zwavelijzer loopt uit de opening en wordt in een pan opgevangen. Het is dicht, geel en mat metaalglanzend of poreus en zwart. In het laboratorium dient het voor de bereiding van zwavelwaterstof. Bij gewone temperaturen bestendig, gaat het bij verhitting over in ijzeroxvduulsulfaat. Langs den natten weg verkregen, is het veel sterker ontleedbaar en gaat het aan de lucht snel over in ijzeroxii'dsulfaat, en -hydraat.

IJzersesquisulfied (Ferrisulfied, Fe2S3) komt in vele mineralen, o. a. vermengd met zwavelkoper als koperkies, voor en ontstaat bij het gloeien van ijzer met een overmaat van zwavel. Het vormt een geelgrauwe massa en scheidt bij verhitting zwavel af.

IJzerbisulfied (FeS2) komt zeer verspreid in de natuur voor. als zwavelkies (pyriet) en markasiet, alsmede in steen- en bruinkool. Het ontstaat door ijzer met een overmaat van zwavel zacht te verhitten of door het verhitten van ijzeroxied met zwavel en salmiak. In de natuur vormt liet zich, evenals het monosulfied, bij het rotten van organische stoffen. In den bodem bedekt het de wortels en knollen somtijds met een korst en treedt aldus als versteeningsmateriaal op. Compact ijzerbisulfied is aan de lucht onveranderlijk. Fijn verdeeld en als markasiet oxydeert het aan de lucht onder belangrijke temperatuurverhooging (zelfontbranding van steenkool). Het is het voornaamste ruwmateriaal voor de zwavelzuurbereiding.

IJzerverbinding-en.Zie IJzer.

Ijzervitriool (Groene Vitriool, Zwavelzuur ijzeroxyduul, IJzeroxyduulsulfaat, Ferrosulfaat, Fe S04) komt als ontledingsprodukt van zwavelkies voor in holen en kloven van het steenkoolleigesteente, in mijnwater enz. Ter bereiding van het zuiver zout lost men ijzer (stukken van pianosnaren) op in verdund zwavelzuur. Men kookt de groene oplossing met een overmaat van ijzer, filtreert haar nog warm en laat haar kristalliseeren. Filtreert men in sterken alkohol, dan ontstaan kleine, blauwachtig witte kristallen van de samenstelling FeSO, + 7H20; het zout vindt als ferrum sulfuricum toepassing in de geneeskunde. Bij verwarming smelt het in zijn kristalwater om bij 100° C. over te gaan in een wit poeder (ferrum sulfuricum siccum, FeSO, + HaO), dat eerst bij 300° C. de laatste molecule water af¬

geeft. Zeer zuiver ijzervitriool verkrijgt men als nevenprodukt bij de bereiding van zwavelwaterstof uit zwavelijzer. In de techniek laat men zwavelkies (FeSj) aan de lucht verweeren, somtijds door een zwak roosten voorafgegaan. Evenzoo wordt het bereid door haard- en puddelslakken of spaatijzersteen met zwavelzuur te behandelen of van ijzerafval en kamerzuur of zwavelzuur, dat voor de reiniging van ruwe petroleum enz. gediend heeft. Ook ijzerwarenfabrieken, bijv. draadtrekkerijen, welke zwavelzuur voor het afbijten gebruiken, bereiden wel ijzervitriool, omdat zij het zuur niet mogen afvoeren. De oplossingen van ijzervitriool, welke op de een of andere wijze verkregen zijn, worden met ijzerafval samengebracht om vrij zwavelzuur te binden en om het gevormde ferrisulfaat te reduceeren. Daarna laat men haar bezinken en worden zij in looden pannen ingedampt. De krvstallisatie heeft plaats in met lood gevoerde, vlakke, houten bakken. Dit technisch ijzervitriool, bestaande uit groene kristallen of kristallijne brokstukken, is dikwijls door gedeeltelijke oxydatie geelachtig groengekleurd en bevat somtijds koper-, zink- en ook magnesiumsulfaat.

Zuiver ijzervitriool vormt blauwgroene kristallen met 7 moleculen water. Het heeft een soortelijk gewicht van 1.89, smaakt samentrekkend, verweert gemakkelijk aan de lucht en gaat door oxydatie over in geelachtig ijzeroxydsulfaat.IJzeroxvdsulfaat houdend ijzervitriool is groen en hygroskopisch en oxydeert sneller dan het zuivere zout. Het vindt talrijke toepassingen, bijv. ter bereiding van andere ijzerverbindingen, in de ververij, als lederzwartsel, bij de bereiding van inkt, tot bestrijding van onkruid, als stankwerend middel enz.

Mengt men geconcentreerde oplossingen van ijzervitriool en ammoniumsulfaat in de verhouding van hun moleculair gewicht, dan vormen zich blauwe kristallen van ijzeroxyduulammoniumsulfaat (Ammonium-ferrosulfaat, Maihrs zout, FeS04 (NH4)2 S04 + 6H20). Het heeft een soortelijk gewicht van 1,81, is veel bestendiger dan ijzervitriool en vindt toepassing bij de photografie en in de titreeranalyse. Ijzervitriool was, ofschoon in onzuiveren toestand, hoogstwaarschijnlijk reeds aan de Ouden bekend. Het atramentum sutorium (schoenmakers zwartsel) bestond wellicht grootendeels uit ijzervitriool. Onderscheid met kopervitriool werd echter niet gemaakt. Men gebruikte het als geneesmiddel en als lederzwartsel. A. Maqnus maakt voor het eerst in de 13de eeuw met zekerheid van ijzervitriool melding en Basilius Valentius deelde in de 15de eeuw zijn bereiding uit zwavelkies en uit ijzer en zwavelzuur mede.

IJzerzuur (HjFeO,) is in vrijen toestand onbekend. Zijn kaliumzout, ijzerkameleon (K2Fe04), ontstaat 0. a. door een mengsel van fijn ijzerpoeder en salpeter zwak te gloeien. Het vormt kleine, donkerroode, prismatische kristallen en lost in water met een kersroode kleur op. In geconcentreerde oplossing langen tijd houdbaar, valt het in verdunde oplossing uiteen in ijzerhydroxied en zuurstof. Het bariumzout (BaFeO, + H20) is steenrood en onoplosbaar in water. Bij verhitting wordt het watervrij en groen om bij nog lioogere temperatuur zuurstof af te scheiden.

Sluiten