Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Navigation Co, de Messageries Maritimes en den Oostenrijkschen Lloyd doen Zanzibar geregeld aan. De invoer bedraagt (1905) 16 649 000 roepijen, de uitvoer 16 810 000 roepijen. Ingevoerd worden katoenen stoffen, geweren, ammunitie, glasparels, metaaldraad, steenkool, metaal, gedroogde visch enz.; de voornaamste uitvoerprodukten zijn: kruidnagelen, weefsels, ivoor, copra, huiden en rubber. Er bestaat een kabelverbinding met Engeland. Te Zanzibar verschijnt de „Gazette for Zanzibar and East Africa."

Zapania is de naam van een plantergeslacht uit de familie der V erbenaceeën. Het onderscheidt zich door den vijftandigen kelk, een buisvormige bloemkroon, vier meeldraden, een schildvormigen stempel en een tweehokkige, vliezige vrucht. Het omvat planten uit de keerkrirgsgewesten met dicht op éen staande bloemaren in de bladoksels. Van de soorten noemen wij: Z. nodiflora Lam. met spatelvormige, getande bladeren, met een kruipenden stengel, behaarde takken en bloemhoofdjes met kleine, geelachtig of roodachtig witte bloempjes. Het sap dezer plant wordt aanbevolen tegen den beet van vergiftige slangen.

Zapf, Georg Wilhelm, een Duitsch geleerde, geboren in 1747 te Nordlingen, studeerde in de rechten, was korten tijd ambtman te Neubronn bij Aalm, was hier en daar werkzaam als secretaris, werd in 1773 notaris te Augsburg, werd bekleed met de waardigheid van Hofraad, zag zich in 1783 benoemd tot raadsheer en Hofraad te Keur-Mainz en overleed te Bisburg in 1810. Hij schreef: „Annales typographiae ad annum 1530" (1778), „Literatur der alten und neuen Geschichte" (1781), „Literarische Reie durch einen Theil von Bayern, Franken, Schwaben und der Schweiz" (1783), „Monumenta anecdota historiam Germaniae illustrantia" (1884), „Reisen in einige Klöster Schwabens, durch die Schwarzwald und in die Schweiz" (1786), „Augsburgs Buchdrückergeschichte nebst den Jahrbüchern derselben" (2 dln., 1786—1792), „Aelteste Buchdrückergeschichte Schwabens" (179l) en „Abbildungen berühmter, besonders um die Arzneikunde verdienten Gelehrten" (1805).

Zapolska. Gabryela, geboren Piotrowska, een Poolsch tooneelspeelster en schrijfster, geboren in 1860 te Kiwirka bij Loezk, was van 1879—1885 verbonden aan het Théatre libre van Antoine te Parijs, daarna aan den schouwburg te Krakau en te Lemberg, terwijl zij zich tegelijkertijd aan het schrijversvak wijdde. Later stond zij aan het hoofd van een tooneelschool te Krakau. Haar eerste werken waren realistische romans in Zola's trant. Wij noemen: „Ka'ska Karjatyda" (1883) en „Przedpiekle" (2 dln., 1895). Later verschenen: „Fin de siècle'-istka" (2 dln., 1897), „Jak tecza" (1903), „Zaszumi las" (2 dln., 1905) en „Rajski ptak" (1907). Haar eigenlijke beteekenis ligt echter op het gebied van het treurspel. Vooral „MalkaSchwarzenkopf" verwekte groot opzien. Haar treurspelen verschenen verzameld als „Teatr" (8 dln., 1903).

Zapolya of Zapola, Stephan, was de afstammeling van een Hongaarsche familie van Slavischen oorsprong. Hij was een veldheer van Matlhias Corvinus, koning van Hongarije, en werd na de verovering van Oostenrijk, waartoe hij veel had bijgedragen, stadhouder van dit geweest. Na den dood van den koning (1490) bevorderde hij de verkiezing

van Wladislaw II uit het Huis der Jagelhnen. Hij werd in 1492 paladijn, verwierf zich uitgebreide bezittingen en overleed plotseling in Januari 1499.

Zapolya, Johan, koning van Hongarije, een zoon van den voorgaande, geboren omstreeks 1487, werd in 1511 door koning Wladislaw II tot woiwode van Zevenburgen benoemd, waarna hij in 1514 met verregaande gestrengheid den opstand der boeren onder Georg Dozsa dempte. Toen Soliman I in 1526 Hongarije den oorlog verklaarde, bracht Zapolya wel is waar een aanzienlijk leger bijeen, maar nam, misschien door opzettelijk te laat te komen, geen deel aan den slag bij Mohacs, waarbij Lodeunjtc II sneuvelde. Hij deed zich daarna den 10den November 1526 door een gedeelte van den adel tot koning kiezen, tegen den aartshertog Ferdinand van Habsburg. Door Frans 1 en Hendrik VIII, aanvankelijk ook door den paus, werd hij als zoodanig erkend; hij kon zich echter tegen de veldheeren van Ferdinand niet staande houden en nam in 1527 en 1628 de wijk naar Polen. Zijn aanhangers behaalden evenwel de overwinning bij Patak:, en hij zelf veroverde daarop Ofen met de hulp van Soliman. Deze laatste verhief hem aldaar tot koning van Hongarije onder de souvereiniteit der Turken. De oorlog werd vervolgens met afwisselenden voorspoed voortgezet. Toen een tocht van Soliman naar Oostenrijk in 163Ï mislukte, en Zapolya aan zijn lot werd overgelaten, sloot laatstgenoemde in Januari 1533 voor den tijd van éen jaar met Ferdinand een wapenstilstand, die echter meermalen verlengd werd, totdat den 248ten Februari 1638 te Groszwardein de vrede tot stand kwam. Zapolya behield den titel van koning van Hongarije en het land rechts van de Theisz, alsmede Zevenburgen, en wanneer hem een zoon geboren zou worden, zou deze het gebied van Zips als hertogdom verkrijgen. Daarentegen zou na zijn overlijden Ferdinand in het bezit van geheel Hongarije komen. Zapolya trad in 1639 in het huwelijk met Isabella, een dochter van Sigismund, koning van Polen. Hij overleed reeds den 226ten Juli 1640 te Mühlbach bij Hermannstadt, weinige dagen na de geboorte van een zoon.

Zapolya, Johan Sigismund, een zoon van den voorgaande, geboren den 6aen Juli 1640; heerschte van 1640—1651 onder voogdijschap van Martinucci over Zevenburgen, die liet land daarna aaa Ferdinand 1 overgaf, waarop Johan Sigismund met zijn moeder naar Polen vertrok. Na den moord op Martinucci riepen de Standen Johan Sigismund terug (1556). Onder zijn regeering werd geloofsvrijheid verleend aan Protestanten, Calvinisten en Unitariërs. Hij overleed in 1571 zonder kinderen na te laten.

Zapon (Zaponlak, Zaponine), een kleurlooze, dikvloeibare oplossing van celluloid in amylacetaat en aceton, waarvan de reuk aan dien van vruchtenaether herinnert, levert een doorschijnende bedekking voor metalen, handschriften, acten enz. Zij is zeer hard, maar niet broos, laat zich buigen zonder te barsten of los te springen en blijft ook na langeren tijd doorzichtbaar. De lak kan met water en zeep worden afgenomen. Alle verfstoffen, welke in de genoemde vloeistoffen oplosbaar zijn, kleuren de lak zonder haar doorschijnendheid op te heffen. Men voegt er echter ook onoplosbare verfstoffen aan toe, om aldus een ondoorschijnende bedekking te krijgen, bijv. voor gloeilampen.j

Sluiten