Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ontreinigingen in hoofdzaak van vetacktigen aard zijn. Dat men nu niet, zooals men zou verwachten, in plaats van de alkalizouten der zeep vrij alkali gebruikt, vindt zijn verklaring in het feit, dat de zeep de concentratie van het alkali in zeepwater

automatisch vrijwel standvastig houdt, wat bij het gebruik van vrij alkali zeer zeker niet het geval zou zijn.

Van de samenstelling van enkele belangrijke zee()soorten geeft onderstaande tabel een overzicht:

1 JNatriumhydroxyd. Kalium [ Vreemde Overige

Water. Vetzuren. , , , , bestand-

Gebonden. Vrij. hydroxyd. zouten. deelem.

|

„ ,, / 23,8 61,0 7,5 2,2 — 3.0 2.5

TalkzeeP ! 8,4 81,2 8,6 8,5 1

„ . | 36,8 46,4 6,9 2,1 — 3,3 5,4

KokoszeeP i 73^5 22$ 4 'fi ■ - - - -

Palmoliezeen ' 24'8 61'2 1,7 8'2 ~ 1'3 3'°

raimonezeep ( ^ 4g>6 ^ _ 11 2,l

Oliezure zeep 21,0 66,0 13,0 13,0 — — —

Groenezeen I 45'8 42'2 ~ ~ 6'4 6'6

Uroenezeep i ^ 38 6 _ _ 7 3 4 2 _

Marseillaansche zeep

gemiddeld 30 64 6 6 — —

In het Homerische tijdvak was de zeep niet bekend en nog langen tijd gebruikte men om te wasschen houtasch, natuurlijke soda, vooral echter rottende urine. Wellicht hebben de Phoeniciërs de zeepbereiding uitgevonden. Plinius verhaalt, dat de Galliërs zeep uit geitentalk en beukenasch bereidden. Hij beschouwt haar als een uitwendig geneesmiddel en acht haar geschikt om het haar te verfraaien. Galenus maakt melding van de Germaansche zeep, welke als reinigingsmiddel gebruikt wordt. Toch was deze zeep wellicht slechts een mengsel van vet en asch, later van vet en aschloog, zooals het nog thans door de Kabylen op de markt van Centraal-Algerië gebracht wordt. Nadat de zeepziederij van een huishoudelijk een fabrieksbedrijf was geworden, schijnt zij zich eeuwenlang niet verder ontwikkeld te hebben. Reeds in de 9de eeuw bezat Marseille een belangrijken zeephandel. In de 15de eeuw was hij vooral in handen van Venetië en in de 17de hadden Savona, Genua en Marseille de leiding. Na dien tijd is Marseille de belangrijkste zeepfabrieksplaats van de wereld geworden. Een belangrijke ontwikkeling maakte de zeepziederij door, nadat Chevreul den aard van de vetten en daardoor het wezen van het verzeepingsproces had leeren kennen. Aan den anderen kant had ook de ontwikkeling van de sodaindustrie een machtigen invloed. Ook door de invoering van palm- en kokosolie en van Z. Amerikaansche en Australische talk werd de zeepziederij begunstigd.Gewone zeepen vormen slechts zelden een uitvoerartikel. De betere, geparfumeerde zeepen worden in groote hoeveelheden uit Engeland, Frankrijk en Duitschland verzonden.

Zeepaardjes (Hippocampina). Zie Naaldvisschen (Syngnathidae).

Zeepaling- of Zeeaal (Conger mlgaris). Zie PaImgvisschen (Muraenidae).

Zeepas. Zie Zeebrief.

Zeepboom (Sapindus) is de naam van een plantengeslacht uit de familie der Sapindaceeën en de eigenlijke zeepboom. (8. saponaria), die op de Antillen en in Zuid-Amerika groeit, geeft schuim, evenals zeep, wanneer zijn deelen met water worden geschud of gewreven, zoodat deze tot waschmiddel worden gebruikt. Op Malabar gebruikt men daartoe

de vruchten van S. lauri/olius. Deze planten bevatten saponine. Zie voorts onder saponme.

Zeepkruid. Zie Saponaria.

Zeeplanten. Zie Zee.

Zeepokken (Balanoidea) vormen een familie uit de orde der Rankpoolige schaaldieren (Cirripedia) of Mosselkreeften. Te voren werden zij meestal tot de weekdieren gerekend, maar volgens hun ontwikkeling behooren zij tot de Schaaldieren (Crustacea). Hun lichaam is niet in ringen of leden verdeeld, zooals dat der kooger bewerktuigde schaaldieren. Het loopt van achteren uit in een dunnen staart, eu aan de buikzijde heeft het zes paar armen, van welke ieder voorzien is van twee lange, dunne, naar binnen omgebogen, tasters, welke uit talrijke leden bestaan, die met haren bezet zijn. Het lichaam is omgeven door een kalkachtige schaal, die, behalve den bodem en het dekstuk, doorgaans uit zes schelpstukken bestaat, welke met de randen in elkaar sluiten. Het deksel is gewoonlijk samengesteld uit vier driehoekige deelen, die een puntige pyramide vormen. Uit de opening tusschen het deksel en de schaal strekken de zeetulpen haar draadpooten uit, om kleine dieren te vangen. In volwassen toestand missen zij de oogen en de sprieten en zijn zij vastgegroeid, terwijl zij als larven vrij in het water rondzwemmen. Zij leven in groote groepen in zee op rotsen, slakken, schelpdieren, enz.

Zeepolder of Bedijking. Zie Polder.

Zeepost, een postkantoor aan boord van een stoomschip, heeft ten doel de post onderweg aldus voor te bereiden, dat zij terstond na aankomst in de haven per spoorweg verder kan worden vervoerd. De voornaamste zeepost bestaat sedert 1891 tusschen Hamburg en New-York. Engelsch-Amerikaansche zeeposten verkeeren tusschen Southampten (American Line) of Liverpool (White Star Line) en New-York. Tusschen Sjanghai en Tiëntsin vaart een Duitsche, tusschen Frederikshavn en Christiansand een Deensche zeepost. De Duitsch-Amerikaansche zeepost (naar New-York) verwerkte in 1904 op iedere reis gemiddeld 243 000 gewone en 4 000 aangeteekende brieven en 254 zakken met drukwerk, de Amerikaansch-Duitsche (naar Hamburg) 84 000 gewone en 1 800 aangeteekende brie-

Sluiten