Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

schijnselen veel levendiger plaats dan in dampkringslucht. Een glimmend stukje hout ontvlamt in zuurstof en een gloeiende horlogeveer brandt daarin onder verspreiding van vonken. Leidt men zuurstof in een vlam, dan wordt deze kleiner, doch verkrijgt een hooge temperatuur. Een mengsel van 1 volume zuurstof en 2 volumen waterstof vormt knalgas (zie aldaar).

Zuurstof is van het grootste belang in de huishouding der natuur. Zij is een levensvoorwaarde voor dieren en planten; bij gebrek aan zuurstof treedt terstond door verstikking de dood in. Terwijl de dieren zuurstof inademen, haar tot oxydatie van organische stoffen gebruiken en koolzuur en water uitscheiden, nemen de planten koolzuur en water op, reduceeren deze in het zonlicht, vormen daaruit organische stoffen en scheiden de overblijvende zuurstof uit. Toch hebben zij voor haar ademhaling eveneens zuurstof noodig. Afgestorven organische stoffen worden door zuurstof geoxydeerd en in den kringloop der elementen teruggevoerd (zie Verrotting). Zuurstof treedt gewoonlijk op als tweewaardig element. Organische zuurstofverbindingen van verschillenden aard vormen echter met zuren, in het bijzonder met samengestelde zuren, zouten, waarin vierwaardige zuurstof als basenvormend element moet worden aangenomen.

Bij het inademen van zuivere zuurstof ontwaart men een gevoel van opgewektheid; de werkkracht wordt grooter en de ademhaling ruimer, terwijl zoowel de warmte als de eetlust toeneemt. Vandaar dat zuurstof, in het bijzonder nadat zij gemakkelijker te verkrijgen was, in de geneeskunde toepassing gevonden heeft. De inademing heeft plaats door middel van een masker, dat mond en neus bedekt en door een reductie ventiel met den zuurstofhouder is verbonden. In gevallen van asthma, soma en ter verlichting van den doodsstrijd heeft deze methode totgunstige resultaten geleid. Belangrijker nog is de toepassing van zuurstofademhaling bij gasvergiftiging, drenkelingen en bij het reddingswerk in mijnen enz. Ook bij ballontochten en het bestijgen van zeer hooge bergen neemt men gecomprimeerde zuurstof mede om haar op groote hoogten in te ademen. Bij dieren kan men zuurstof in groote hoeveelheden rechtstreeks in de bloedbanen brengen, zonder dat gevaar voor verstopping der fijne bloedvaten door zuurstofbellen ontstaat. De zuurstof wordt n. 1. terstond geabsorbeerd. Bij menschen schijnt deze zuurstofinfusie nogniettoegepasttezijn. In de t e c hniek gebruikt men zuurstof ter voortbrenging van de knalgasvlam, voor het aanblazen van acetyleen- en lichtgasvlammen (smelten van platina), het wellen van ijzer- en staalplaat, het doorsmei ten van ijzeren platen en blokken in hoogovens en voor het ontlaten van geharde pantserplaten; verder in de glasbereiding, alsmede bij het aaneenlassen van glas, voor het reinigen van licht glas en alkoholische dranken, het bereiden van vernis of het voortbrengen van Drummonds kalklicht in projectielantarens enz. Ook maken inbrekers van de zuurstofvlam gebruik om openingen in de deuren of wanden van brandkasten te smelten.

Zuurstof komt in gecomprimeerden toestand (100-120 atmosferen druk) in stalen cylinders in den handel. Om echter de techniek van deze wijze van zuurstofvoorziening onafhankelijk te maken, brengt I de maatschappij „1' Oxylithe" te Levalloit-Perret |

een zuurstoftoestel van Amerikaansche vinding in den handel, waarin ter plaatse de benoodigde hoeveelheid zuurstof kan worden ontwikkeld. Het bestaat uit een cylindrisch glazen reservoir a (zie de afb.), waarin een concentrische buis b is aangebracht. De onderste helft van c is gevuld met gebluschte kalk, de bovenste bevat een doorboorden, met asbest gevoerden korf d, gevuld met oxygeniet, een mengsel van 100 dln. kaliumchloraat, 13 dln. bruinsteen en een weinig poedervormige koolstof. Door middel van het ontstekingspoeder e wordt de massa aangestoken, waarna het dek-

Zuurstoftoestel van de maatschappij „l'Oxylithe".

sel 1 met den beugel f en de schroef g luchtdicht op den toestel geschroefd wordt. De koolstof verbrandt, waarbij een weinig zuurstof aan het kaliumchloraat wordt onttrokken. Daardoor wordt zooveel warmte ontwikkeld, dat de rest van het chloraat ontleedt. Het gas passeert de kalk, welke het koolzuur vindt, den gaswasscher c en den droogtoestel h en komt vandaar in den cylinder a, waarin 15 minuten nadat de toestel in werking gesteld is, een druk van 12—15 atmosferen heerscht. Aan dezen cylinder wordt de zuurstof met behulp van een reductieventiel onttrokken. Houdt de zuurstofontwikkeling op, dan wordt de korf d opnieuw gevuld, zonder dat de arbeid behoeft onderbroken te worden. 1 kg. oxygeniet geeft ongeveer 300 L. zuurstof.

Zuurstof werd in 1774 door Priestley uit atmosferische lucht bereid en in 1775 deed Scheele, onaf-

Sluiten