Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

druivenziekte, tot het zwavelen van hop en wijn, het bleeken van wol, stroo en veeren enz. In de geneeskunde wordt zij gebruikt als purgeerend middel en tegen bleekzucht. Uitwendig vindt zij in den vorm van pasta's, zalven en zeepen toepassing tegen huidaandoeningen.

Zwavel is sedert de oudste tijden bekend. Tot 1838 was de Europeesche zwavel bijna geheel van Sicilië afkomstig en nog in 1875 leverde dit eiland 360 millioen kg., terwijl de wereldproductie slechts 380 millioen kg. bedroeg. Voor het jaar 1899 geeft onderstaande tabel een overzicht:

Produc- Produc-

Land. tie in Land. tie in

tonnen. tonnen.

Italië 563697 Vereenigde

Engeland *) .. 31000 Staten van

Frankrijk 11744 N.-Amerika 1690

Japan 10241 Griekenland.. 1150

Duitschland.. 1663 Spanje 1100

Oostenrijk-

Hongarije 671

*) Uit sodaresidu's.

Zwavelaether. Zie Aether.

Zwavelammonium (Ammoniumhydrosulfied, NH4HS) ontstaat in kleurlooze, zeer vluchtige kristallen, welke aan de lucht snel geel worden, wanneer ammoniak en zwavelwaterstof bij lage temperaturen (hoogstens —18° C.) worden samengebracht of door zwavelwaterstof te leiden in een oplossing van ammoniak in watervrijen alkohol. Een waterige oplossing wordt verkregen door zwavelwaterstofgas in ammoniakvloeistof te leiden of door gaskalk en sodaresidu's met salmiak of ammoniumsulfaat, te destilleeren. Deze kleurlooze oplossing is een belangrijk reagens in de analytische scheikunde der metalen en vindt toepassing als reductiemiddel en bij de bereiding van cinnober.

Zwavelantimonium is de gemeenschappelijke naam van een tweetal verbindingen van zwavel en antimonium. Drievoudig zwavelantimonium (Antimoniumtrisulfied Sb2S3) komt in de natuur voor als antimoniumglans (grauwspiesglans) en wordt in vlamovens uit het erts afgescheiden. Het komt als spiesglans (antimonium crudum) in den handel en vormt een kristallijne,zwarte, metaalglanzende massa met een soortelijk gewicht van 4,7. Het is gemakkelijk smeltbaar, bij hoogere temperaturen vluchtig, lost in zoutzuur op onder vorming van zwavelwaterstof en ontploft, met kaliumchloraat vermengd, zeer heftig. Men gebruikt het bij de metallurgie van goud uit goudhoudend zilver, ter vervaardiging van vuurwerk, voor de vulling van slaghoedjes en gebroken of fi jn gepoederd als stibium sidfuratum nigrum in de veeartsenijkunde! In het Oosten gebruiken de vrouwen het van oudsher als kleurmiddel voor de wenkbrauwen. Vijfvoudig zwavelantimonium (antimoniumpentasulfiet, goudzwavel, Sb2S6) ontstaat door ontleding van natriumsulfantimonaat (Schlippe's zout, Na3SbS4 + 9 H20) met verdund zwavelzuur en wordt door zwavelzuurstof uit antimoniumpentachloried neergeslagen. Goudzwavel (sulfer auratum antimonii) vormt een reuk- en smakeloos, oranjekleurig poeder, dat onoplosbaar is in water en bij

verhitting uiteen valt in zwavel en trisulfied. Als stibium sulfuratum aurantiacum wordt het in de geneeskunde gebruikt bij catarrh, voor het vulkaniseeren van caoutchouc en bij de vervaardiging van lucifers.

Zwavelbacteriën (Thiobacteriën) noemt men de bacteriën, welke zwavelwaterstof uit water opnemen, haar onder zuurstofopname oxydeeren, om daarna de afgescheiden zwavel verder te oxydeeren tot zwavelzuur, dat in den vorm van sulfaten wordt uitgescheiden. Tot de zwavelbacteriën behooren: Beggiatoa, Thiothrix enz. Een afzonderlijke groep vormen de Purperbacteriën. Zij hebben in het protoplasma een purperroode kleurtof en assimileeren in infrarood licht zonder chlorophyl te bevatten. Hiertoe behooren: Lamprocystis rosea persicina, Chromatium photometrcium enz.

Zwavelbalsem (Gezwavelde lijnolie, Balsamum sulfuris, oleum lini* sulfuratum) een oplossing, verkregen door ldl. zwavel in 6 dln. lijnolie te koken, is taai-vloeibaar, roodbruin van kleur en'riekt weerzinwekkend. Vroeger een zeer geliefd volksgeneesmiddel, werd hij inwendig tegen zeer uiteenloopende ziekten aangewend. Een oplossing van 1 dl. zwavelbalsem in 3 dln. terpentijnolie is bekend als Haarlemmer olie (zie aldaar). De nijverheid bedient zich van zwavelbalsem tot het hechten van klatergoud en klaterplatina op porselein.

Zwavelbaryum. Zie Baryumsulfied.

Zwavelcalcium. Zie Calciumsulfied.

Zwavelchloruur. Zie Chloorzwavél.

Zwavelcyaan. Zie Rhodaan.

Zwaveldiozied. Zie Zwaveligzuur.

Zwavelig-zure aluinaarde (Aluminiumsulfied), Al2 (S03)3, ontstaat door aluminiumhydroxied in zwaveligzuur op te lossen. Het is een gomachtige stof, welke aan de lucht oxydeert en toepassing bij het klaren van het sap van suikerbieten vindt.

Zwavelig-zure kalk (Calciumsulfied), Ca S03, ontstaat door calciumcarbonaat of calciumhydroxied met zwaveligzuur te behandelen en wordt eveneens verkregen door aan een oplossing van calciumchloried zwaveligzuur toe te voegen. Het vormt kleurlooze kristallen met 2 moleculen water, lost moeilijk op in water en geeft bij verhitting calciumsulfaat en calciumsulfied. Het zout, dat 41% zuur bevat, is voor de techniek van belang, omdat het goedkoop, houd- en vervoerbaar is en voor de verschillende doeleinden op de eenvoudigste wijze zwaveligzuur levert. Zure zwaveligzure kalk (calciumhydrosulfied), CaH2S206, wordt verkregen door zwaveligzuur in kalkmelk of in een toren, waarin water over kalksteen naar beneden stroomt, te leiden. Het is alleen in oplossing bekend. Deze vindt toepassing bij de bereiding van sulfietcellulose uit hout, bij het raffineeren van suiker en als antisepticum, bijv. bij de zetmeelbereiding.

Zwavelig-zure natron Zie Natriumsulfiet.

Zwaveligzuur (H2S03) komt misschien in een waterige oplossing van zwaveligzuuranhydried (zwaveldioxied, S02) voor. Zwaveligzuuranhydried, ook zwaveligzuur geheeten, ontwijkt uit vele vulkanen en ontstaat bij verbranding van zwavel en bij verhitting van zwavelmetalen aan de lucht (roosten), als ook door de ontleding van zwavelzuur bij hooge temperatuur of door dit te reduceeren. Daarom ontwijkt het in groote hoeveelheden bij het roosten van zwavelhoudende ijzerertsen in het hoogovenbedrijf,

Sluiten