Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van water of van verdund zwavelzuur op standvastige concentratie gehouden wordt.

Het geconcentreerde zwavelzuur van den handel is dikwijls door ingevallen en gedeeltelijk verkoold stol bruingekleurd. Is het in looden pannen sterk ingedampt, dan bevat het een weinig loodsulfaat, dat zich bij verdunning afscheidt. Ook komen salpeterzuur en andere oxieden van zuurstof en arsenicum voor. Zuiver zwavelzuur verkrijgt men door uitvriezen van zoo zuiver mogelijk geconcentreerd zuur. De gevormde kristallen worden door centrifugeeren van de moederloog gescheiden. Zij smelten bij 10°,5 C. Het aldus gevormde zuur komt als zwavelzuur van 99,5% in den handel. Scheikundig zuiver zwavelzuur kan slechts verkregen worden door gefractioneerde destillatie van technisch zuiver zwavelzuur uit glazen retorten.

Zuiver zwavelzuur is kleur- en reukloos en min of meer dik vloeibaar. Het werkt sterk bijtend, heeft bij 15° C. een soortelijk gewicht van 1,850, kookt bij 338° C. en wordt in de koude vast. Het neemt begeerig waterdamp op, waarom het in het laboratorium als droogmiddel gebruikt wordt. Sterk zuur, reageert het nog bij duizendvoudige verdunning zuur. Het neutraliseert de sterkste basen en vormt twee reeksen van zouten: normale en zure sulfaten. Andere zuren drijft het uit hun verbindingen. De meeste metalen, zooals ijzer, zink enz. lost het als verdund zuur op onder waterstofontwikkeling of, zooals koper, zilver enz. als geconcentreerd zuur onder gedeeltelijke reductie tot zwaveligzuur. Door koolstof, zwavel en phosforus en bij 160° C. door waterstof wordt het tot zwaveligzuur gereduceerd. In gloeiende buizen dissocieert zwavelzuur in zwaveligzuur, zuurstof en water. Aan organische stoffen onttrekt het de elementen van water, dikwijls gepaard gaande met ontleding, verkoling enz. Bij kortstondig inwerken verandert geconcentreerd zwavelzuur papier in zoogenaamd perkamentpapier; bij langdurig inwerken worden cellulose en zetmeel door verdund zwavelzuur omgezet in dextrine en suiker.

Zwavelzuuranliydried wordt door zwavelzuur in elke verhouding opgelost. Daarbij vormen zich verschillende verbindingen, welke door haar smeltpunt van elkander kunnen onderscheiden worden. Een gelijk aantal moleculen zwavelzuur en anhydried vormen pyrozwavelzuur (H2S207), dat in groote prisma's kristalliseert en bij 36° C. smelt. Een mengsel van zwavelzuur en anhydried in afwisselende verhoudingen (meestal 10—20% anhydried) is het rookend of Nordhauser zwavelzuur, ook vitrioololie geheeten. Men bereidt het, door vitrioolleigesteente aan de lucht te laten verweeren en daarna uit te loogen. De loog wordt ingedampt, het residu gecalcineerd en in kleine aarden kolven verhit. Het ferrisulfaat, dat in de loog voorhanden was, ontleedt daarbij in ijzeroxied (doodekop) en in zwavelzuur anhydried, dat in het geconcentreerde zwavelzuur van den ontvanger wordt opgelost. Rookend zwavelzuur vormt een helderbruine, olieachtige vloeistof met een soortelijk gewicht van 1,86—1,89. Het rookt sterk aan de lucht, begint bij 40°—50°C. te koken en geeft bij afkoeling kristallen van pyrozwavelzuur.

Zwavelzuur van 60—62° Beaumé vindt in de nijverheid de meeste toepassing. Het dient ter bereiding van natriumsulfaat, soda en potasch, van ver¬

schillende zuren, waaronder salpeter-, zwavelig- en

phosforzuur, van superphosfaat, phosforus, halo¬

genen, aluin, ijzer- en kopervitriool en van andere sulfaten, bij het verzinken en in de galvanostegie, in galvanische elementen, bij de bereiding van waterstofsuperoxied, aethers en esters, organische verfstoffen, minerale oliën, paraffine, perkamentpapier, zetmeelstroop- en suiker, tot het raffineeren van beetwortelsap, het versuikeren van graan, het vernietigen van plantenvezels in gemengde lompen, tot het ontvetten van wol enz. Geconcentreerd zwavelzuur wordt gebruikt voor de bereiding van schietkatoen en andere springstoffen, tot het reinigen van petroleum en minerale oliën, ter bereiding van zuurstof, als droogmiddel,tot het raffineeren van goud en zilver en ter bereiding van sulfozuren, vooral die der teerverfstoffen. Rookend zwavelzuur vindt toepassing als oplosmiddel van indigo, bij de bereiding van sommige teerverfstoffen en in accumulatoren. In de geneeskunde geeft men zwavelzuur bij koortsachtige aandoeningen, gepaard met ontsteking, bij longaandoeningen, tegen hartkloppingen enz.

De zwavelzuurbereiding heeft zich in de laatste 60 jaar zeer uitgebreid. Onderstaande tabel geeft een overzicht voor het jaar 1905; daarbij moet in het oog worden gehouden, dat de statistiek geen gegevens bevat omtent de sterkte van het zuur.

Produc- I Produc-

L A N D. tie in LAND. tie in

1000 ton. 1000 ton.

Engeland 1700 Oostenrijk 200

Duitschland 900 België 165

Vereenigde Rusland 125

Staten van Japan 50

N.-Amerika 850

Frankrijk 500 Wereldpro-

Italië 200 . ductie ±4000

Zwavelzuur was wellicht reeds aan de Ouden bekend. Géber bereidde het door destillatie van aluin of ijzervitriool, vandaar de naam mtrioolgeest. B. Valentinus verkreeg het door verbranding van een mengsel van zwavel en salpeter. Libavius bewees in 1596 de identiteit van dit zuur met den vitrioolgeest van Geber. Nadat Angelus Sala in 1613 gewezen had op een bereiding door verbranding van zwavel in vochtige vaten bij overmaat van lucht en Lémery en Lefèvre daarbij salpeter hadden gebruikt, nam de bereiding in fabrieken een begin. Vast staat, dat Ward omstreeks 1740 te Richmond bij Londen volgens dit procédé zwavelzuur fabriceerde. In 1746 maakte Roebuck te Birmingham gebruik van looden kasten. In Frankrijk bouwde Holker in 1766 de eerste fabriek te Rouaan. De thans gevolgde, doorloopende dioxiedbereiding in verband met de toepassing van meer dan ééne loodkamer werd in 1807 voor het eerst te St. Rollox bij Glasgow aangewend. In Duitschland werd de eerste zwavelzuurfabriek met loodkamers in 1820 te Ringstuhl bij Kassei opgericht. Toen in 1836 de Gay-Lussactoren, reeds in 1827 geconstrueerd, praktische toepassing vond, werd de salpeter vervangen door salpeterzuur. Hill in Engeland gebruikte in 1818 voor het eerst pyrieten. De toepassing van den door Glover geconstru-

Sluiten