Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Praag en aan een locaalspoorweg naar Skoetsji. Zij is de zetel van een rechtbank, heeft 4 kerken, 2 kloosters, een Duitsche hoogere burgerschool en een weefschool, verder een ziekenhuis, een armen- en weeshuis en een volksbibliotheek (18 000 deelen), die door Ottendorfer aan zijn geboorteplaats werden geschonken. Het aantal inwoners bedraagt 9029. Men vindt er een tabaksfabriek, een katoenspinnerij, linnen-, jute- en zijdeweverijen, bleekerijen, ververijen enz.

Zwolle, (zie de plaat), een gemeente in de provincie Overijsel, 1975 H. A. groot met (1910) 34 224 inwoners, wordt begrensd door de gemeente Zwollerkerspel. Zij strekt zich uit op de beide oevers van het Zwarte Water. De bodem bestaat uit diluviaal zand, klei en laagveen. Tot de gemeente behoort de stad Zwolle met haar voorsteden.

De stad Zwolle, de hoofdstad van de provincie Overijsel, is als oude vesting geheel door een breede en vrij diepe gracht omgeven, die in verbinding staat met hetZwarte Wateren door de Willemsvaart verbonden is met den IJsel, door de Nieuwe Wetering met het Almeloosch kanaal en door de Nieuwe Vecht en het Lichtmiskanaal met de Dedemsvaart. Zij is een kruispunt van de spoorwegen naar Meppel, Koevorden, Almelo, Deventer, Apeldoorn, Amersfoort en Kampen, door een stoomtram met Dedemsvaart en door een paardentram met Katerveer verbonden. Van de oude vestingwerken zijn een paar torens overgebleven, die thans als pakhuizen dienen. Verder zijn er eenige overblijfselen van de oude poorten, zooals het Pelserpoortje en de Sassenpoort (zie beneden). In 1790 ontving de stad verlof haar met 11 bastions voorziene wallen te slechten, sedert 1830 zijn deze in mooie wandelingen herschapen. Tot de fraaiste singels behooren: het Weezenland, het Groot Weezenland, de Eekwal, de Potgietersingel en de Wilhelminasingel. De voornaamste pleinen van Zwolle zijn de Groote Markt, het Groote-Kerkplein, de Oude Vischmarkt, het Gasthuisplein, de Nieuwe Markt met de overdekte Botermarkt, die in 1884 werd aangelegd, het Bethlehemsche Kerkplein, het Roode-Torenplein, de Ossenmarkt en de Beestenmarkt. Het Van-Nahuysplein, vroeger een bastion, heette tot 1892 Potgietersplein en is thans een park met een fontein, die in 1892 door de burgerij aan burgemeester Van Nahuys werd geschonken. Het Terpelkwijkpark werd zoo genoemd naar den rechtsgeleerde en paedagoog J. ter Pelkwijk. Zwolle bezit 5 begraafplaatsen n.1. het Nieuwe Kerkhof, waar men o.a. fraaie monumenten aantreft van Rhijnvis Feith, Ter Pelkwijk en 6. H. van Senden, het Bergklooster, het Heilige Kruis, de Roomsch-Katholieke Begraafplaats en het Israëlietische Kerkhof. De belangrijkste straten zijn: de Diezerstraat, de Kamperstraat, de Melkmarkt, de Thorbeckegracht, de Koestraat en de Blijmarkt. Nieuwe stadswijken vindt men vooral ten Z. van het Weezen- en Groot Weezenland en in het N. O. van de stad.

Zwolle bezit 3 Hervormde kerken, een Waalsche kerk, een Luthersche kerk, een Doopsgezinde kerk, 2 Gereformeerde kerken, 3 Roomsch-Katholieke kerken en een synagoge. De Groote of Sint-Michaëlskerk werd in de eerste helft van de 15de eeuw gebouwd, van 1883—1896 is zij gerestaureerd. Men vindt er o. a. een preekstoel met prachtig snijwerk en een fraai orgel; in 1580 kwam het gebouw aan

de Hervormden. De Hervormde Bethlehemsche kerk is een overblijfsel van het monnikenklooster, dat in 1308 door Bernardis van Vollenhove werd gesticht, de Hervormde Broerenkerk van het in 1465 gestichte Predikheeren- of Dominicanenklooster. De Roomsch-Katholieke Sint -Michaëlskerk werd van 1892—1893 gebouwd en is voorzien van een toren van 78 m. hoogte. In deze kerk bevindt zich een monument voor Thomas d Kempis. De Kruiskerk of Onze-Lieve-Vrouwenkerk behoorde gedurende eenigen tijd na 1578 aan de Hervormden, die haar eerst voor godsdienstoefeningen, doch later voor verschillende andere doeleinden gebruikten, tot zij in 1809 aan de Katholieken kwam. De toren bij deze kerk behoort aan de burgerlijke gemeente. Met het klooster van de Dominicanen of Predikheeren, dat van 1900—1902 werd gebouwd, is ook een kerk verbonden. Het stadhuis heeft een voorgevel van 1821, het oorspronkelijke gebouw dagteekent van 1148, doch is later herhaaldelijk veranderd, het gouvernementsgebouw werd in 1874 voltooid, de Nieuwe Statenzaal, die van 1897—1898 werd gebouwd, is een fraai bouwwerk. De oude Sassenpoort dagteekent uit het begin van de 15de eeuw, van 1895—1898 werd zij gerestaureerd, thans dient zij tot bewaring van het rijksarchief van Overijsel en van het gemeentearchief van Zwolle. Van de overige bouwwerken noemen wij nog: het gerechtshof, het hötel van den Commissaris der Koningin, het gemeentehuis van Zwollerkerspel, de hoofdwacht, het station, de Buitensociëteit, de Harmonie, het Odéon en de Groote Sociëteit.

Zwolle is de zetel van het in 1883 opgerichte geschiedkundig Overijselsch museum, van een museum van natuurlijke historie, land- en volkenkunde, van de Overijselsche vereeniging tot ontwikkeling van provinciale welvaart en van de vereeniging tot beoefening van Overijselsch recht en geschiedenis. Men vindt er een algemeene bibliotheek met ongeveer 10 000 deelen, een gymnasium, een hoogere burgerschool met vijfjarigen cursus, een ambachtsschool voor jongens, een industrie- en huishoudschool voor meisjes, een school voor uitgebreid lager onderwijs voor meisjes, 9 openbare scholen voor gewoon en meer uitgebreid lager onderwijs, een aantal bijzondere scholen, een teekenschool, een muziekschool enz. Er is een gasfabriek en een waterleiding, Tot de voornaamste liefdadige instellingen behooren: het Sophia Ziekenhuis,het Roomsch-Katholieke Liefdegesticht, het Binnen Gasthuis, het Buiten Gasthuis, het Hervormd Weeshuis, het Oude-Mannen- en Vrouwenhuis, het Roomsch-Katholiek Oude-Mannen- en Vrouwenhuis, de Pruimershuizen, de Daniëlle-stichting en de Vilsterenshuizen. Zwolle is de geboorteplaats van Rhijnvis Feith, E. J. Potgieter, voor wien er in 1908 een gedenkteeken werd opgericht, en J. R. Thorbecke; verder is het bekend als de woonplaats van Willem Bartjens, Joan Cele, G. ter Borch en O. E. van Senden. De stad vormt een druk spoorwegmiddelpunt, heeft een aanzienlijken handel, veel scheepvaart en levendige markten, vooral groote veemarkten. Men vindt er o. a. 2 ijzergieterijen, 2 machinefabrieken, 2 scheepstimmerwerven, touwslagerijen, likeurstokerijen, bier- en azijnmakerijen, stoomhoutzagerijen, een creosoteerinrichting, olieslagerijen, zeepziederijen, een zoutkeet, een rijwiel- en schaatsenafbriek, meubelfabrieken enz. Verder verschaffen de werkplaatsen

Sluiten