Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vorming teekenden de gevolgen van de belastingdiscussies en -besluiten zich af. De conservatieve afgevaardigden uit de steden, die, lid van de Duitschconservatieve partij, de overheersching van de agrariërs moede en ook niet geheel van een erfenisbelasting afkeerig waren, vormden de Conservatieve Vereeniging. De kleine grondbezitters daarentegen vormden den Duitschen Boerenbond, als tegenwicht tegen den Bond der „Landwirte", welke zich in zijn staatkunde uitsluitend door de belangen van het groot-grondbezit laat leiden. Diegenen eindelijk, die in handel, handwerk en nijverheid hun bestaan vonden, vormden den Hansabond om hun gemeenschappelijke belangen in de toekomst met meer klem naar voren te kunnen brengen. Tussclien de drie links-liberale partijen, Vrijzinnige Volkspartij, Vrijzinnige Vereeniging en Z. Duitsche Volkspartij eindelijk kwam, onder den drang der omstandigheden, de lang gewenschte vereeniging tot stand, waaruit in het begin van 1910 de Vooruitstrevende Volksp a r t ij werd geboren. De diepe ontevredenheid in liet volk over de belastingpolitiek van de regeering echter sprak zich bij de tusschentijdsche verkiezingen uit in de overwinningen van sociaal-democratische candidaturen. Het aantal hunner zetels nam van 43 tot 51 toe. Een nieuwe schakel in den keten van de agrarische staatkunde was het voorstel van Pruisen om de kosten der verbetering van het Duitsche net van waterwegen te vinden uit een scheepvaartbelasting. Nadat er zich in den Bondsraad van den 3den Februari 1910 nog 12 van de 58 stemmen tegen verklaard hadden, wist Pruisen, eensdeels door tegemoetkoming aan, anderdeels door dwang op de tegenstemmers, een gewijzigd ontwerp den 17den junj eenstemmig te doen aannemen. Intusschen moet nog eerst de tegenstand worden overwonnen, welken de staten, betrokken bij de beide belangrijke rivieren, Rijn en Elbe, Nederland, Zwitserland en Oostenrijk-Hongarije, tegen deze plannen bieden. Van belang was verder de rijksverzekeringswet, welke den 19den Juli 1911 werd aangenomen. Afgezien hiervan, dat het ontwerp eenheid bracht tusschen de verschillende takken van sociale verzekering en den kring van verzekerden uitbreidde, moet zijn beteekenis vooral gezocht worden in het feit, dat ondanks vermeerderde bijdragen, de invloed van de arbeidersklasse in het bestuur van de ziekenkassen werd verminderd.

Heftige staatkundige beroeringen veroorzaakte de nieuwe grondwet voor ELsasz-Lotharingen. Terwijl de conservatieven van een zelfs maar gedeeltelijke gelijkstelling van het rijksland met de andere bondsstaten door beperkte vertegenwoordiging in den Bondsraad niets wilden weten en de houding van het Centrum onzeker was, verklaarden liberalen en sociaal-democraten zich in beginsel voor het ontwerp, dat o. a. algemeen en rechtstreeksch kiesrecht voor de Tweede Kamer bracht. Ten slotte vond de wet van den 31eten Mei 1911 in het land zelf geen algemeenen bijval. In de buitenlandsche staatkunde was de overeenkomst met Rusland, tijdens het bezoek van den czaar te Potsdam op den 4den November 1910 aangegaan, van groote beteekenis. Den lOaen December verklaarde de kanselier in den Rijksdag, dat beide regeeringen zich verbonden hadden om nooit deel uit te maken van een verbond, dat één van beide vijandig gezind was en dat ook geen van

beide zich zou leenen voor een staatkunde, welke de bestaande verhoudingen op den Balkan of in den naburigen Levant zou trachten te wijzigen. Als vrucht van deze overeenkomst kunnen de besluiten, den igaen Augustus 1911 onderteekend en spoedig daarop gepubliceerd, beschouwd worden, welke handelen over de verbindingslijn tusschen den Bagdadspoorweg, die met Duitsch kapitaal zal worden gebouwd, en den N. -Perzischen spoorweg, welken Rusland van uit Teheran van plan is aan te leggen. Een daad, welke in haar gevolgen onoverzienbaar had kunnen zijn, was het zenden van de kanonneerboot „Panther" naar de Marokkaansche haven Agadir (1 Juli 1911). Het scheen alsof Duitschland het plan koesterde om zijn belangen in Z.W.- Marokko tegen de schending van de Acte van Algeciras door Frankrijk met wapengeweld te verdedigen. Enkele dagen later loste de kruiser „Berlin" den „Panther" af. Weldra begonnen te Berlijn geheime onderhandelingen tusschen den Franschen gevolmachtigde, Jules Cambon, en den Duitschen staatssecretaris van Buitenlandsche Zaken. Een levendige beweging van de openbare meening begeleidde deze onderhandelingen. Den 5den November werd te Berlijn een reusachtige meeting tegen den oorlog gehouden. Ten slotte kwam er een overeenkomst tot stand, waarbij Duitschland zich tevreden moest stellen met een vergrooting van Kameroen door een gedeelte van den Franschen Kongo. De minister van Koloniën, von Lindequist, die met dezen ruilhandel geen vrede had, trad af en werd vervangen door den vroegeren gouverneur van Samoa, dr. Solf.

Bij de rijksdagverkiezingen in Januari 1912 gelukte het aan een groot vrijzinnig blok, dat „zich uitstrekte van Basserman tot Bebel", een beslist succes te behalen, want op de gezamenlijke candidaten van links werden 7 500 000 stemmen, op die van rechts slechts 4 700 000 uitgebracht. Vooral het succes der sociaal-democraten was groot, daar zij in den nieuwen rijksdag 110 zetels verwierven. Toch kwam in de richting van het bestuur des rijks geen verandering, ja, het Centrum werd machtiger dan te voren, toen Herlling, minister-president van Beieren, feitelijk hun aanvoerder werd, zooals bleek uit de interpretatie der Jezuïeten-wet, welke door den laatste werd gegeven. Bij de behandeling der door de Regeering den 15den April bij den Rijksdag ingediende wet tot versterking van leger en vloot wilde het Centrum dan ook, evenmin als vroeger, iets weten van een verhoogde successiebelasting tot dekking der nieuwe uitgaven en dwong het den staatssecretaris Wermuth, die deze voorstond, tot heengaan. Den 2i»ten jjei werd de defensiewet aangenomen, zonder dat beslist was, op welke wijze de tot haar uitvoering noodige middelen verkregen zouden worden.

In de buitenlandsche staatkunde stond de verstandhouding tot Engeland nog steeds op den voorgrond. Pogingen om deze te verbeteren werden ingeleid door het bezoek van den Engelschen staatsman Haldane te Berlijn, terwijl de Duitsche regeering haar bekwaamsten diplomaat, von Marschall, tot dusver gezant te Konstantinopel, den 14den Mei 1912 tot gezant te Londen benoemde.

Dynamische maten, Nieuwe. De reusachtige ontwikkeling der technische wetenschappen heeft in de laatste jaren aanleiding gegeven tot het invoeren van tal van nieuwe dynamische maten, waarvan de meest gebruikelijke hieronder volgen.

Sluiten