Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Duitschland tot stand, dat door de mogendheden is goedgekeurd en waarbij aan Frankrijk, zij het niet geheel onbeperkt, protectoraat over Marokko werd toegekend. De daarbij aan Duitschland toegezegde afstand van gebied in Fransch Kongo gaf aanleiding tot den val van het ministerie Caillaux in Januari 1912, waarop Poincarré minister-president werd en het verdrag in de Kamer en Senaat deed aanne¬

men. Den lslen Juni 1912 bezocht onze koningin Parijs. In Marokko ondervindt Frankrijk nog steeds veel verzet en daarenboven bleek Spanje niet genegen, zijn gedurende de laatste jaren ten koste van zware offers in Marokko verkregen invloed prijs te geven. De onderhandelingen tusschen Frankrijk en Spanje over Marokko duren dan ook nog steeds voort (Juni 1912).

G.

Gasoline is een andere naam voor petroleumaether. Zie aldaar.

Geelkoper. Zie Messing.

Gezichtsbedrog1. Zie Optisch bedrog.

GloeiUcht is een wijze van verlichting, waarbij een lichaam door temperatuursverhooging tot gloeiing wordt gebracht en daardoor lichtend wordt. Al naargelang de stof, die de gloeiing teweegbrengt, spreekt men van gasgloeilicht, petroleum- en spiritusgloeilicht, waarnaast ook nog electrisch gloeilicht valt te noemen, dat onder Electrisch licht behandeld is. Van de overige soorten heeft alleen het gasgloeilicht praktische beteekenis gekregen en het gewone gaslicht bijna geheel verdrongen. Bij dit laatste wordt de in het lichtgas aanwezige koolstof tot gloeiing gebracht en daardoor lichtgevend gemaakt, bij het gasgloeilicht daarentegen dient de gasvlam alleen tot warmtebron om een er boven hangend lichaam, een zoogenaamd kousje, te doen gloeien. Dit bestaat uit een zeer zuiver gaasachtig weefsel van katoen, gedrenkt met de nitraten van zeldzame aarden en wel voor98—99%thori imoxieden 1—2% ceriumoxied. Nadat het kousje gedroogd is, wordt het op een cylindervormig stuk hout geplaatst, uitgerekt en aan een ijzerdraadje opgehangen. Wordt het vervolgens door de vlam van een Bunsenschen brander verhit (afgebrand), dan verbrandt het katoenen weefsel en blijft er een aschgeraamte over, dat uit deoxieden der zeldzame aarden bestaat. Dit wordt in een persgasvlam gegloeid, waarbij het ineenschrompelt, en zooveel vastheid verkrijgt, dat het voor transport en plaatsing op de branders geschikt wordt. De brander is een gewone Bunsensche brander. Goede ko sjes ki nnen meer dan 500 uren branden, maar er bestaat ook op dit gebied veel namaak en concurrentie, waarbij gewoonlijk goedkoope, maar tevens slechte prod kten worden geleverd.

Het gasgloeilicht berust op het beginsel, dat een niet-lichtende vlam lichtend wordt, als men er een vast lichaam sterk in verhit. Vandaar dat reeds een ee w lang pogingen gedaan werden, om dit beginsel praktisch toe te passen; zoo bijv. bij het Drummondsche kalklicht (1826), I et | latinagas van Gillard (1846), waarbij een netwerk van d nne platinadraadjes door een niet-licl.tende gasvlam verhit werd, liet hydroxygeenlici t van Motay (1867) enz. Al deze en dergelijke pogingen hadden geen prak¬

tisch resultaat, tot het aan den scheikundige K. Auer von Welsbach te Weenen in 1885 gelukte, het naar hem genoemde gasgloeilicht (Allerlicht) uit te vinden met behulp van het hierboven beschreven gloeikousje. Daardoor is een geheele omwenteling in de gasverlichting tot stand gekomen en de scherpe concurrentie met het electrische licht heeft tot telkens nieuwe verbeteringen geprikkeld, waarvan de jongste die der hangende kousjes is. De voordeelen van het gasgloeilicht zijn dat het goedkooper is door veel geringer gasverbruik, dat het veel meer lichtsterkte ontwikkelt, daarentegen minder warmte en koolzuur, dus ook uit een gezondheidsoogpunt de voorkeur verdient.

Godsoordeel. Zie Ordalia.

Goerara, staat: Foeat, lees: Toeat.

Griekenland. Theotokis vervormde den 5dei* Juli 1908 zijn Kabinet; Baltazzi kreeg Buitenlandsche Zaken, Gunaris volgde Simopulos, die was overleden, als minister van Financiën op. In April 1909 liep het bestaan van het ministerie gevaar; Gunaris werd door Kologeropulos vervangen. Daar echter Ealli geen kans zag een nieuw ministerie te vormen, bleef Theotokis gehandhaafd. Nieuwe moeilijkheden waren het gevolg van de Turksche gebeurtenissen. De ontevreden Grieksche officieren richtten hun wenschen op een verjongd en militair sterk Griekenland. Onder leiding van majoor Zorbas eischten zij in Juli 1909 de verwijdering van de koninklijke prinsen uit het leger, de reorganisatie daarvan door een vreemd generaal en de verhooging van het budget van Oorlog tot 23 millioen drachmen. Als kroon op het werk zou later een radicale verandering in het staatsleven volgen. Door straatoproeren bedreigd, nam Theotokis nog in dezelfde maand zijn ontslag. Ralli beproefde de vorming van een nieuw ministerie. Zijn taak werd later door Mavromichalis, daarbij door Theotokis ondersteund, overgenomen. Toen den 28sten October een complot onder een luitenant ter zee, Typaldos, de vloot tegen het ministerie wilde gebruiken en een aanval op Salamis beraamd was, trad de regeering met kracht op. Typaldos en zijn medestanders werden in het gevecht gedood. Ten slotte namen Zorbas en Miaulis zitting in het ministerie-Dragoemis, den l8ten Februari 1910 gevormd. De koning stemde eindelijk toe in de bijeenroeping van een Nationale Vergadering, welke ver-

43

Sluiten