Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Kroon. Behalve dat er uit die resolutie een onmis-1 \ kenbaar wantrouwen in de Kroon sprak, was de re- ( dactie er van zoodanig,"dat"er bij voorbaat de kiem ; van eindelooze meeningsverschillen en conflicten in < te onderscheiden viel. Maar graaf Khuen verklaarde j namens de regeering er mee in te stemmen, dat het : parlement zulk een resolutie zou nemen. Nauwelijks 1 echter was de inhoud der motie bekend geworden of de Oostenrijksche regeering maakte daartegen bezwaar en de troonopvolger verklaarde haar eenvoudig voor onmogelijk. Nochtans verdedigde graaf Tisza, de eigenlijke leider van de Nationale Arbeidspartij, haar warm en graaf Andrassy, de oudminister van Binnenlandsche Zaken, die zich een aanhanger van de partij van 1868 noemt doch (behalve in de kiesrechtkwestie) meestal coquetteert met de onafhankelijkheidspartijen, viel hem bij. Aan Lukacs was het te danken, dat de regeeringspartij zich althans niet bond aan den vorm der resolutie, ofschoon zij dan den daarin vervatten eisch tot den haren maakte.

De keizer wilde de regeering niet machtigen aan zulk een resolutie haar goedkeuring te hechten. Daarop volgde het verzoek om ontslag van het kabinet. En nu gebeurde het, dat de eene staatsman voor, de andere na, door den keizer in gehoor ontvangen werd en de een voor, de andere na, zich uitsprak voor de terugroeping van graaf Khuen en voor de noodzakelijkheid, aan de resolutie vast te houden. De Kroon werd dus feitelijk door de Hongaarsche politici geboycott. Daarop volgde een audiëntie van graaf Khuen-Hcdervary bij den keizer en het regeeringscommuniqué, waarin den volke kond werd gedaan, dat deze, onmiddellijk daarna, de Hongaarsche ministers telefonisch voor een ministerraad te Weenen had bijeengeroepen en"dat de regeering voor een ernstige beslissing stond. Dit werd vrij algemeen zoo opgevat, dat de keizer zich voor ontbinding van het Hongaarsche Huis van Afgevaardigden had verklaard. Maar het kwam anders uit en de keizer had den Hongaarschen minister-president verklaard: als de resolutie-kwestie niet opzij geschoven wordt, blijft mij niets anders over dan heen te gaan. Eerst werd hetgeen in de audiëntie bij denkeizer was voorgevallen ,,in authentischer Form" bekend gemaakt. Maar toen men zag, welk een ontsteltenis deze mededeeling alom wekte, werd half-ambtelijk medegedeeld, dat de gesprekken in deze "audiëntie niet openbaar geweest waren en dus de bekendgemaakte bijzonderheden er geen aanspraak op konden maken authentiek te zijn. Niemand echter twijfelt er aan, dat het voorgevallene zich werkelijk zoo toegedragen heeft, zij het dan ook niet woord voor woord, als oorspronkelijk was medegedeeld.

Graaf Khuen en de zijnen aarzelden geen oogenblik: zij stelden zich ter beschikking van den keizer,

wanneer deze hun en de regeeringspartij den terugtocht wilde mogelijk maken. Aldus ontstond het keizerlijk schrijven aan den minister-president, een gedenkwaardig document in de geschiedenis van Hongarije. Over den persoon van den premier, wendt zich dit stuk tot de Hongaarsche natie: deze moet het den keizer gemakkelijk maken, zijn taak te vervullen op een wijze, welke hij met zijn geweten overeen kan brengen.

Aldus werd graaf Khuen-Hédervary ten vierden male minister-president van Hongarije. De Nationale Arbeidsparty stemde in met de houding door de regeering aangenomen, maar de oppositie hervatte terstond de obstructie en na een reeks van stormachtige zittingen bood Khuen den 17den April zijn ontslag aan, dat werd aangenomen. In zijnplaats trad Lukacs als minister-president op, terwijl de overige ministers uit het vorige kabinet hun portefeuilles behielden. Deze persoonsverwisseling bracht geen verbetering van den toestand mede, want de oppositie bestreed Lukacs even hardnekkig als voorheen graaf Khuen, de opwinding, ook buiten het parlement, nam steeds toe en de weigering aan de socialisten om voor het parlementsgebouw een betooging te houden tot verkrijging van het reeds zoolang beloofde en telkens weer uitgestelde algemeen kiesrecht, gaf aanleiding den 23sten Mei tot een „politieke staking", die tot een bloedig oproer in Boedapest leidde, dat slechts met behulp van een groote troepenmacht en ten koste van veel bloedvergieten onderdrukt kon worden. Onder den indruk van deze gebeurtenissen vereenigden zich in het parlement alle partijen van de oppositie onder leiding van de Kossuthpartij tot scherp verzet tegen elke gewelddadige toepassing van het reglement van orde. Zij verklaarden de verkiezing van Tisza tot voorzitter der Kamer voor onwettig.

Eindelijk kwam het zoo ver, dat op 4 Juni 1912 de voorzitter, graaf Tisza, de hulp der politie inriep . om 36 leden der Justhpartij, wegens verstoring der i orde met geweld uit het parlement te verwijderen. ; Toen de zitting heropend werd, herhaalden zich de1 zelfde tooneelen en moesten weer een aantal leden ■ door politie en gendarmes uit de vergaderzaal verwij-

• derd worden. De meerderheid keurde Tisza's optre-

• den goed en deze slaagde er in de aanneming der le, gerwet door te drijven.

r Honig-h. C., staat: kwam door een noodlottige

- kwaal om het leven, lees: door een noodlottigen val.

Hoogerhuis. Zie House of Commons.

Hoog-e Temperaturen. Zie Temperatuur. , Hoornerts. Zie Chloorzilver.

Humus, staat blz. 480, kol. 2, laatste regel: meer bepaalde optima naderen, lees: meer bepaalde

- maxima naderen.

Sluiten