Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

eigenlijken zin van de Evangelie-boodschap gaat verstaan.

Het moderne determinisme

De mensch van onzen tijd voelt en denkt realistisch. Maar zijn realisme vertoont nu nader een deterministischen trek. De negentiende-eeuwsche mensch zwoer bij zijn geestelijke vrijheid. Hij had zijn eigen lot in handen. Hij was zelf „de smid van zijn geluk." Vrijmachtig beschikte hij over zichzelf.

Sinds den grooten wereldoorlog en de daarop volgende cultuurcrisis, is er in dit opzicht een merkwaardige kentering waar te nemen. In plaats van het indeterminisme, de leer van de menschelijke vrijheid, breekt zich thans een geest van determinisme, een besef van absolute gebondenheid, baan In tal van kringen is weer begonnen te herleven de gedachte van „das Schicksal," het noodlot.

Vooral de existentie-filosofie, die wij straks in ander verband noemden, heeft daartoe meegewerkt. Het gaat daarin om het vertwijfeld zoeken van den mensch onzer dagen naar den zin van het mensch-zijn.

De moderne mensch heeft de hoogere wereld losgelaten. Hij gaat in deze tegenwoordige wereld op. Hij heeft verloren het geloof in de eeuwigheid. En daarom heeft hij niets over dan het leven in den tijd Wat dat beteekent, niémand heeft dat sterker in zijn fatale diepte beleefd dan Heidegger. Hij ziet het leven als „last," of, zooals de karakteristieke term bij hem luidt, als „Geworfenheit," d.w.z. hij voelt zich door een blinde macht meedoogenloos in de werkelijkheid „geworpen" Hij heeft niet om het leven, althans niet om dit leven gevraagd. Het is hem opgedrongen. Hij heeft geen keus.

Sluiten