Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

in België — de groote schurken vrij loopen, waar kleine gehangen worden. —

Tevens leert de geschiedenis, dat adel en plebs steeds gestaan hebben en nog staan onder clericale invloeden.

De adel steunt den clerus, omdat hij daardoor zijn invloed op het volk tracht te handhaven of te herwinnen ; de onontwikkelde man, omdat men hem van jongs af een onbegrensden eerbied voor de geestelijkheid heeft ingeboezemd.

Tusschen die twee uitersten, tusschen de weledelhooggeborenen, die zich misschien inbeelden uit een andere aarde gevormd te zijn dan een gewoon mensch, en de schare, die in een roenschelijk lichaam een menschelijken geest gekluisterd houdt, staat de talrijke burgerklasse, het voortbrengende, bet denkende gedeelte des volks.

Voortdurend, van de middeleeuwen af tot heden toe is het in strijd geweest met de bevoorrechte standen, die als woekerplanten ten koste zijner welvaart geleefd hebben en gedeeltelijk nog leven; voortdurend heeft het geworsteld om daarmede gelijke rechten te krijgen. Die strijd is niet vruchteloos geweest. Het volk is daardoor eene ontwikkeling deelachtig geworden, die het geleerd heeft zelfstandig te denken, te oordeelen en te handelen.

Nu, die stand, raadpleeg de verkiezingen in Nederland, in België, in Frankrijk, in Italië, in Duitschiand, die stand is tegen den invloed der geestelijken, zij mogen Protestant of Katholiek zijn; en die weerzin tegen staatkundigen invloed der geestelijken is Hollanders en Zeeuwen %66 ingeboren, dat in deze provinciën van af de Middeleeuwen tot nu toe, al wat kerkleeraar heet, uit elke staatsbediening geweerd is.

Maar is die stand daarom van God afgevallen ? Toet» hunne handelingen aan de tien geboden?

Sluiten