Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gaf. Ja, nu eerst kwam er teekening in die primitieve christenwereld, nu wij op dat tooneel menschen' zagen optreden van gelijke beweging als wij ; nu wij de motieven leerden kennen, die hen deden handelen, de verschilpunten die hen met elkaar in botsing brachten. Hoe belangrijk werd de geschiedenis der aloude Christelijke gemeente, sedert wij haar inwendig leven, den strijd tusschen de partijen in haar boezem te zien kregen en de worsteling konden gadeslaan, die aan de vorming der oud-katholieke kerk voorafging! Nu bleek het, dat voor de welgezinde Joden te Jeruzalem de overgang tot de oud-apostolische gemeente niet zoo groot en daarom ook niet zoo moeilijk te verklaren was als men gewoonlijk aannam. Maar nu trad ook de gestalte van een man als Paulus, met zijne radicale beginselen en zijne doortastende hervormingsdaden in het volle licht. Nu de'oude voorstelling van het gedurig ingrijpen eener bovennatuurlijke macht in de lotgevallen der menschen voor den historicus had uitgediend en het hem niet langer veroorloofd was allerlei onwaarschijnlijkheden, onmogelijkheden zelfs in de "heilige" geschiedenis toe te laten, nu moest de biografie van den grooten heidenapostel aan een algeheele revisie worden onderworpen. Baur was de man, voor deze taak berekend. Hier, zoo ergens, begreep hij, was het voor eiken vriend der waarheid begeerlijke vaste punt, de onwrikbare basis voor alle verdere operaties. De brieven van Paulus, als de ontwijfelbaar oudste oorkonden van den christelijken geest, moesten een zoo door en door positieven geleerde als Baur wel allermeest aantrekken, wanneer hij op het gebied zijns onderzoeks, als Archimedes op dat zijner proefnemingen, zocht naar de plek waar hij "staan" kon, waar hij grond onder de voeten voelde. Een stuk menschenleven, de onmiddellijke uitingen van persoonlijke ervaring uit de eerste dagen van het Christendom, had hij in die paulinische brieven gevonden en daarom had hij ze liefdaarom wierp hij zich daarop met al de warmte zijner belangstelling met al de scherpte van zijn geest. Maar ziet. wat hij zocht vond hij maar ten deele, vond hij niet overal in gelijke mate. Den polsslag van het werkelijke leven voelde hij met in alle paulinische brieven. Straks werd het hem klaar en duidelijk, dat er een echte, een levende Paulus was en een nagemaakte schijn-Paulus. Dit nu hebben ook anderen vóór Baur wel gevoeld. Het verschil in karakter tusschen de brie-

Sluiten