Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

■mogen het roemen, tot op de Synode van Dordrecht in 1618 en 1619 toe...eene Synode, die ook zocht te waken dat aan heide zijden regt zou geschieden, en zamenvoeging niet zou worden inéénsmelting door verkorting van goddelijke gunst of menschelijke schuld — terwijl dus waar we toch weder het laatste zien gebeuren in het moderne determijaisme, zulks, als altijd, zoo ook hier, niet aan de leer der Kerk zelve is te wijten, maar aan hare latere, overdrevene verdedigers, die, door die overdrijving, de ter linkerzijde verjaagde ketterij, altijd en overal, door eene andere ter regterzijde, en dus zoo mogelijk nog gevaarlijker, doen vervangen.

In plaats dus van den driehoek, het sijmbool aller waarheid op godsdienstig gebied — in plaats van de leer des Vaders, des Zoons en des H. Geestes, met de drie lijnen, die zich daaruit als ontwikkelen: Natuurlijke Godskennis, Openbaring en Kerk .... in plaats daarvan, heeft men, ik herhaal dit, het vierkant gesteld met zijn Hemelkoning en Hemelkoningin ter eener, zijn aardschen Vorst en aardsche Vorstin ter anderer zijde, en de daartusschen liggende lijnen: Dienst der Engelen, Dienst der Heiligen, Schat van overtollige goede werken, Boetedoening en Verdiensten. Zie ik wel, dan kan men als in 't midden van dit vierkant, dezer gansche centralisatie, dit woord schrijven dat men te Leiden boven de Sint Petruskerk lezen kan i Sanctuarium meum metuite.... Vreest mijn heiligdom > en wel zoo dat ge als op een eerbiedigen afstand blijft. Het gansche sijsteem is eene onmondigverklaring der leeken, eene verkorting hunner regten in hemel en op aarde. De leek heeft in de kerk weinig of niets te zeggen (waarover later meer)... ja weldra zullen ook de geestelijken zelfs niet veel meer in te brengen hebben, doch zal de gansche kerk tegenover den Onfeilbaren Paus-Koning eene zwijgende Koninginne zijn. Doch laat ons eerst met dien leek de oogen eens naar boven heffen, naar de triomferende Kerk, het hemelsch heiligdom, om te zien of het daar welligt beter is. Wat ontmoet hij daar? Allereerst onzen dierbaren Heiland... doch hoe ? We zagen het. Niet meer in den vollen zin als Middelaar, Godmensch, me-

Sluiten