Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wonderkinderen. Het is bepaald een onmogelijkheid. Ik weet wel, dat met het onderwijs in de Fransche, soms ook in de Engelsche en Duitsche taal in Holland dikwijls reeds zeer -vroeg, te vroeg, een begin wordt gemaakt, en de jongens, wanneer zij op het gymnasium komen, soms reeds vrij ver in een of meer van die talen gevorderd zijn, maar is dit met alle jongens het geval? Is de gelegenheid daarvoor in Holland overal even gemakkelijk, daargelaten nog dat het leeren van vreemde talen in Holland dikwijls te veel overdreven wordt, tot groote schade van het nog zoo zwakke hersenleven van de kinderen. En wordt in het ontwerp-Fock de vaststelling van de vereischten om tot de laagste klasse van het gymnasium te worden toegelaten, aan latere verordeningen overgelaten, men zal toch van de jongens in het eerste studiejaar wel niet meer willen vorderen dan in het ontwerp-Heemskerk (art. 11) wordt opgegeven; men zal zich tevreden stellen, wanneer zij kunnen lezen, schrijven en rekenen, en vertrouwd zijn met de beginselen van de aardrijkskunde en de geschiedenis, in éen woord, wanneer de jongens op die hoogte staan, waarop zij op een goede school voor lager onderwijs gebracht kunnen worden. En kinderen, die dit onderwijs hebben ontvangen, zal men in vier jaren behalve de moedertaal nog vijf andere talen willen inpompen of de vroegere studie van de nieuwere talen op uitgebreider schaal doen voortzetten! Zulke dingen zijn in strijd met de eerste beginselen eener goede paedagogie, en er zal noch in Nederland, noch in andere landen iemand gevonden worden, die eenigszins op de hoogte van het onderwijs is, die zijn stem zal geven aan zulk een regeling.

Het is natuurlijk uiterst gemakkelijk op papier te zetten, dat er onderwijs zal gegeven worden in die en die vakken, maar zeer moeilijk om er deugdelijke gronden voor bij te brengen, en onmogelijk er zich in de praktijk aan te houden. Men stelle zich een jongen voor, die pas de beginselen van een taal zich heeft eigen gemaakt en die nu op eens met verschillende talen zich tegelijk moet bezig houden. Wat zal nu het geval zijn? De hersens van den jongen zullen onder zulk een onnatuurlijke proefneming overprikkeld of afgestompt worden.

Sluiten