Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bijdrage van Yan de Pol citeer, heeft betrekking op iets anders. Het geeft letterlijk de woorden weer, waarmee hij in dezelfde bijdrage de volkomen ongereformeerde stelling poneert, dat de Incarnatie zich in de Kerk voortzet.

Beter dan zich vast te leggen op een „slip of the pen" had de schrijver dan ook gedaan als hij, nu hij zijn bijdrage in het Handboek er bij haalde, eens rekenschap had gegeven van die laatste stelling, die tot de groote ketterijen van de liturgische beweging behoort. Wanneer het hem ernst is met zijn klacht, dat ik hem misversta, dan ware dat een van de meest aangelegen dingen geweest.

Ook had Dr van de Pol aandacht kunnen wijden aan het breeder verband, waarin ik de vraag van den ruimtevorm der liturgie op verschillende plaatsen in mijn boek heb geplaatst. Hij zou dan tot de ontdekking gekomen zijn, dat hier een Hervormd beginsel op het spel staat en dat men niet in iederen zin van een ruimtevorm mag spreken. Wanneer Luther zegt: „Wir geben dem Hause nach dem Haufen ein Namen" 1), dan komen daar geen kleuren bij te pas. De theophanie in het Woord is een andere dan die op het altaar. In verband daarmee heb ik in mijn boek het ruimtebegrip der liturgie, dat correspondeert met een mystisch realisme 2), zoeken terug te brengen tot het pneumatische van Rom. 4 : 25 8). Zelfs de sacramenteele ruimte, waarin Barth de prediking zich laat bewegen, heb ik daarbij afgewezen 4).

Wanneer Yan de Pol het daarmee geheel of ten halve eens is, zal ik mij daarin verblijden. Maar dan zegge hij ronduit, dat zijn bijdrage in Het Handboek voor hem verouderd is. Dat daarvan iets aan is, acht ik zeer waarschijnlijk.

Ik moet thans iets zeggen over punt 4. Dat de verhouding van de Anglikaansche en de Hervormde liturgie voor Van de Pol ook als een historische kwestie werd te berde gebracht, is ook de opvatting van Prof. van der Leeuw geweest. Deze heeft mij in no. 3 van Woord en Wereld als historicus op mijn nummer trachten te zetten met verwijzing naar de artikelen van Dr van de Pol. Inderdaad valt het ook niet te ontkennen, dat deze laatste èn in Algemeen Weekblad èn in Utrechtsch Nieuwsblad de Hervormde liturgie als een product van den epigonentijd tegenover de Anglikaansche heeft gesteld. In deze laatste zou de reformatorische liturgie tegen puriteinsche afbraak veilig zijn gesteld.

Zie mijn Liturgie, blz. 91.

2) 175.

3) 196.

*) 193.

Sluiten