Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

heeft geboden. In Frankrijk was de centralisatie toegenomen, naarmate het feodale stelsel wegviel, en de revolutie, wel verre van daarin verandering te willen brengen, beoogde juist — het is de Tocqueville die het zegt — „une centralisation sans bornes" '). Zoo waarschuwde Rousseau tegen de „associations partielles aux dépens de la grande", en achtte hij het voor den Staat van belang, „qu'il n'y ait pas de société partielle dans 1'Etat" etc. 2). De berooving der kerken werd dan ook door de Mirabeau met schier gelijkluidende bewoordingen in de Constituante verdedigd.

Ook heet „volksvrijheid" eene van de vruchten van 1789. En gewis, was men niet vrij van gezag? De toongevende bende heerschte straks naar willekeur over lijf en goed. Van het ancien régime getuigt daarentegen B a rr a u : „Ce gouvernement, absolu en droit, était en fait, sous Louis XVI,

plein de mansuétude, d'équité, de modération; " 3). Maar de

revolutie was dan toch niet absolu en droit? Eilieve, waar wordt een meer beslist absolutisme gepredikt, dan juist door Rousseau werd geleerd, volgens wien het pacte social dezen inhoud heeft: „1'aliénation totale de chaque associé avec tous ses droits a toute la communauté," etc. 4)?

De heer Te liegen vermeldt echter niet hoe, gelijk destijds reeds door een Mar at werd gevoeld, en nog onlangs door den Brusselschen hoogleeraar Adolphe Prins in het licht werd gesteld 6), de vrijheid schade heeft geleden bij het verdwijnen der maatschappelijke verbanden, die bij verbastering wel konden drukken, maar toch veeleer waren aangelegd op het verleenen van bescherming. Die

') L'ancien régime et la révolution, bl. 255. Trouwens, dua zogt deze schrijver ook, t. a. p., bl. 93: „quand un peuple a détruït dans son sein Faristocratie, il court vers la centralisation comrae de lui-même."

2) Du Contrat social, Liv. II, chap. 3.

3) flisioire de la révolution frangaise (1789 —1799), Nouvelle édition, bl. 6.

4) T. a. p., Liv. I, chap. 6.

s) La démocratie et Ie régime parlementaire, 1884.

Sluiten