Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van U als van ons gelden, en ware het de ongerijmdheid zelve, U alzoo bijzonderlijk te noemen. 1)

Maar zoo eenvoudig, Hooggeachte Heer en Broeder, ligt de zaak, helaas, niet.

Sta mij toe dit kortelijk uiteen te zetter..

Ik sprak zoo even van Staatsrec/jf. Van recht dus. En zie, nu is er een philosophische school, ook U wel bekend, die de verhouding tusschen het recht en het ethische leven om zocht te zetten, zóó om te zetten, dat het recht inferieur, straks waardeloos wierd.

Deze philosophie nu leidt o. a. op kerkelijk terrein tot antipathie tegen elk kerkrechtelijk streven, en tot de leus : Niet kerkrechtelijk, maar ethisch.

Zoo is er ook een philosophie, u niet minder wel bekend, die de grenzen tusschen het bewuste en onbewuste leven wegschoof, door het intellectueele en het ethische leven in elkaar te doen vloeien. Het intellectueele wierd toen weer achter gesteld, en de leuze wierd gehoord: Niet dogmatisch, maar ethisch.

En eindelijk uit denzelfden philosophischen kring ging een geest uit, die ook de normale verhouding tusschen de plichtsbetrachting en de ethische persoonsontwikkeling wegsmolt, en door te sterken nadruk op de continuïteit van het zedelijke persoonlijke levens-proces te leggen, den eisch tot plichtsbetrachting in menig bepaald voorliggend geval verzwakte. Het acute handelen ging dan in het chronisch persoons-proces onder, en nogmaals wierd de leuze gehoord : Niet optreden, maar ethisch wachten ! Alzoo verkreeg dit woord ethisch een bepaalden bijsmaak; wierd allengs opgevat in zeer bijzonderen zin; en liet (zij het ook onbewust en tegen aller bedoelen) allengs een pantheïstischen tint doorschemeren.

Nu kan men zeer beslistelijk alle Pantheïsme diep verfoeien, en nochtans er den invloed van ondergaan.

Dit nu is hier geschied.

Ethisch, in zijn tegenstelling tegen kerkrechtelijk, tegen dogma-

') Mag ik als historische bijzonderheid hier nog bijvoegen, dat de eerste, die mij tot principiëele bestrijding van de ethische richting heeft aangespoord, Dr Van der Flier was; kort na zijn komst te 's-Gravenhage. »In de ethische richting, zei hij toen, daarin, Kuyper, ligt het gevaar!" Een dier woorden, die, gelijk men het hebben kan, mij sinds immers bijbleven.

Sluiten