Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zijn, indien wij den afkeer van deze dingen niet geheel medevoelden.

Men zou dus deze gedachte rustig kunnen laten voor hetgeen zij is, ware het niet, dat zij als politiek leitmotiv van de opvoeding tot zelfstandigheid van Indië, onbruikbaar te achten is.

Het is o. i. geheel en al onjuist, dat er in het feit der overheersching of het overheerscht zijn op zichzelf voor een der partijen iets vernederends zou liggen. Het is in WestEuropa langzamerhand een communis opinio geworden, dat een autonome staat eigenlijk de eenige „menschwaardige" is, en dat de overheersching van het eene volk over het andere zóózeer behoort tot een lageren trap van ontwikkeling, dat zij voor beiden, overheerscher en overheerschten, gelijkelijk een schande is. Nu is het zonder twijfel juist, dat elk met een natuurlijke levenskracht begaafd volk streeft naar autonomie, even natuurlijk als een jonge man hunkert naar zijn meerderjarigheid. Doch even natuurlijk is het, dat een jong volk leiding behoeft, evengoed als een jong mensch. Met dit verschil echter tusschen individuen en Staten, dat normaliter het individu, dat eenmaal volwassen is, niet meer onder vooadii teruakeert. doch dat. OVPT PPn nrnnf fiirlc\7i>r-

loop gezien, ten aanzien van Staten blijkt dat de heteronome en autonome vormen elkander niet slechts opvolgen maar elkander vaak afwisselen. In dien zin, dat vaak wêer na een periode van autonomie tot een zekere hoogte een periode van heteronomie volgt. Evenals in het natuurlijke leven het nieuwe geslacht slechts geboren kan worden uit de vereeniging van man en vrouw, zoo is in het staatkundige leven de vooruitgang afhankelijk van het op elkaar stooten van twee verschillende culturen.

Deze cultureele bevruchting kan geschieden, hetzij door de nabuurschap van twee volken van verschillende ontwik^ keling, hetzij door een veel inniger inwerking op elkaar, waarbij het een als heerscher over het ander optreedt, en het is helaas deze laatste vorm, die altoos de vruchtbaarste blijkt.

Uit deze tegenstelling tusschen overheerscher en overheerschte ontspruit, historisch gesproken, de tegenstelling tusschen vorst en volk, tusschen overheid en onderdaan, die overal het kenmerk der staatkundige ontwikkeling is.

Zoo is dan de loop der historische ontwikkeling deze, dat de oorspronkelijk scherpe tegenstelling tusschen overheerscher en overheerschten bii de laatsten den stoof nc>c>ft f-of- oor\ nnf-

wikkeling, die ten doel heeft langzamerhand de plaats van den

S. en P. f, 6

Sluiten