Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

deze leer der satisfactie voor nieuwere beschouwingen plaats te maken. Het hypothetisch universalisme van Amyraldus, volgens hetwelk Christus voor alle menschen stierf op voorwaarde van geloof en bekeering hunnerzijds, vond ook in Engeland en Schotland bij vele Presbyterianen instemming, en baande den weg tot de theorie van Grotius, volgens welke de vergeving eigenlijk niet rustte op de voldoening van Christus, maar in zijn exemplair lijden zich de mogelijkheid voor hare toepassing schiep, en die niet alleen door de AVesleyaansche Arminianen, maar ook door vele Gereformeerde godgeleerden als Schriftuurlijk en rechtzinnig omhelsd werd. Zelfs Dr. Dale, die overigens de moreele theorie zeer sterk bestreed, zeide, dat Christus eigenlijk niet met zijn lijden en dood aan Gods gerechtigheid voldeed, want, wijl God zelf in Christus het rantsoen gaf, kan het niet aan Hem betaald worden; maar hij maakte onderscheid tusschen de abstracte eeuwige gerechtigheid en den wil Gods, en trachtte te betoogen, dat die eeuwige gerechtigheid, welke met de gouvernementeele gerechtigheid van Grotius groote overeenkomst vertoont, het lijden van Christus voor de schending der wet noodzakelijk maakte 1). Maar anderen schreden op dezen weg nog veel verder voort, en verlegden het zwaartepunt hoe langer hoe meer uit het objectieve werk van Christus in de subjectieve verandering, welke door geloof en bekeering in den mensch plaats had. Horace Bushnell trachtte het lijden van Christus geheel te verklaren uit het plaatsvervangend karakter, dat alle liefde draagt, en schreef verder aan de liefde, welke Christus in zijn leven en sterven tot ons had geopenbaard, eene den mensch veranderende en vernieuwende werking toe 2). Dr. Mc. Leod Campbell leidde evenzoo het lijden van Christus niet uit Gods gerechtigheid, maar uit zijne liefde af; Christus verwierf Gods liefde niet, maar was er eene gave, een bewijs, eene openbaring van; Hij was daarom Gods vertegenwoordiger bij ons. Maar Hij was ook onze vertegenwoordiger bij God, doordat Hij, ingaande in onze gemeenschap, de diepste smart leed over de zonde als schuld voor God en als bron van al onze ellende. Zijn lijden was geene straf door God Hem opgelegd, maar Hij leed, omdat Hij de zonde zag met Gods oog, in volle overeen-

B. W. Dale, The atonement. The Congregational Union Lecture for 1875. 18" ed. London 1896.

2) Horaee Bushnell, Vicarious Sacrifice, grounded in principles of universal obligation. New-York 1866.

Sluiten