Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Hier te lande viel sedert het midden der zeventiende eeuw eene soortgelijke verzwakking van de beginselen der Reformatie waar te nemen. De eerste, die duidelijk de gevoelens van Piscator en de Saumursche school in de reclitvaardigmaking overnam, was Johannes Vlak, predikant te Zutphen 1674—1690. Volgens hem was er tweeërlei justificatie te onderscheiden; de eerste bestond uitsluitend in vergeving der zonden, had haar grond in den dood van Christus en kon eene justificatio impii heet en; maar de tweede was eene justificatio pii hominis, had haar grond in de persoonlijke evangelische gerechtigheid, welke de geloovige zelf in de kracht des H. Geestes uitwerkt, als hij naar de geboden van Christus gaat leven, en bestond in de toekenning van het eeuwige leven en van het loon, dat aan de goede werken verbonden is 1). Anthony van den Os, die in 1748 predikant te Zwolle werd, ging nog verder, verstond onder de gerechtigheid Gods, waarvan Paulus spreekt, niet anders dan Gods genegen wil, om den zondaar door Christus zalig te maken, en omschreef het geloof als vertrouwen op Christus en gehoorzaamheid aan zijne geboden 2). En in deze richting bewoog zich heel de Gereformeerde theologie in de achttiende eeuw. Eene kleine partij onder Holtius, Comrie, Brahe e. a. bleef wel aan de belijdenis der vaderen trouw, en trachtte alle eigen werk en alle gerechtigheid des menschen in de rechtvaardigmaking op die wijze uit te sluiten, dat zij deze als eene eeuwige opvatte en met het besluit vereenzelvigde 3). Maar

!) Vlak gaf in 1684 uit: Eeuwig Evangelium of Leer der zaligheid enz. en later o. a. ook nog Trias dissertationum de operibus Dei. Hij werd krachtig bestreden door Henricus Brink, De waare leer der rechtvaardigmakinge, benadeelt door D. Joh. Vlak, Leydecker, de veritate relig. reform. III c. 6 en anderen,, cf. de Moor, Comm. IV 679 v.

-) Verg. Ypey, Gesch. d. Christ. Kerk in de achttiende eeuw VII 376 v.

3) Nic. Holtius, pred. te Koudekerke, gaf in 1750 eene verhandeling uit over de rechtvaardigmaking door het geloof, herdrukt Bolsward 1851. Alex. Comrie, pred. te Woubrugge, schreef o. a. Stellige en praktikale verklaring van den Heid. Katech. volgens de leer en de gronden der Hervorming. De zeven eerste Zondagen. Nieuwe uitgave. Nijkerk 1856. Brief over de rechtv. des zondaars door de onmiddel. toerekening der gerechtigheid van Christus. Nieuwe uitgave Utrecht 1889. Het ABC des geloofs. Nieuwe uitgave Leiden Donner. Verhandelingen van eenige eigenschappen des zaligm. geloofs. Nieuwe uitgave ib. Holtius en Comrie gaven sedert 1753 samen uit: Examen van het ontwerp van Tolerantie, om de leer in de Dordr. Synode, anno 1619 vastgesteld, met de veroordeelde leer der Remonstranten te vereenigen; toen in 1759 de tiende samenspraak verscheen en in de voorrede over den 6 April 1758 gestorven Prof. J. van den

Sluiten