Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van de verplaatsing der leer van de rechtvaardigmaking naar die van de besluiten terug. Al werd er ook een element van waarheid in erkend, de leer der eeuwige rechtvaardigmaking vond toch geen ingang. Zelfs Maccovius verwierp en bestreed haar uitdrukkelijk. Hij neemt wel aan, dat de rechtvaardigmaking in actieven zin over alle uitverkorenen tezamen is geschied in de moederbelofte, Gen. 3:15, en vindt daarvoor een bewijs in de uitdrukking: vóór de tijden der eeuwen, Tit. 1:2, welke niet op de eeuwigheid maar op een lang verleden tijd ziet. Hij behandelt de weldaden dan ook in deze orde: justificatio activa, regeneratio, fides, justificatio passiva, bona opera; maar hij blijft de rechtvaardigmaking toch van haar besluit in de eeuwigheid onderscheiden 1). Daar kwam nog bij, dat de toestanden, die zich allengs in de kerk voordeden, de handhaving van het Gereformeerde schema der heilsorde moeilijk begonnen te maken. Bij een betrekkelijk zuiveren kerkstaat is het mogelijk aan te nemen, dat de kinderen des verbonds in den regel in hunne jeugd worden wedergeboren en successive et suaviter tot geloof en bekeering komen. Maar als de wereld de kerk binnendringt en velen opgroeien en jaren lang leven, zonder eenige vrucht te toonen, des geloofs en der bekeering waardig, dan zien de ernstiggezinden zich geroepen, om tegen het vertrouwen op eene wedergeboorte in de jeugd en op een historisch geloof aan de Christelijke leer te waarschuwen en aan te dringen op waarachtige bekeering, op geloof des harten, op eene bevindelijke kennis van de waarheden des heils. Tegenover eene doode orthodoxie hebben Piëtisme en Methodisme met hunne gezelschappen en revivals altijd weer reden en recht van bestaan.

481. De revivals zijn, gelijk boven opgemerkt werd 2), de naaste aanleiding geweest voor het opkomen van die jonge wetenschap, die den naam van psychologie der religie draagt, en soms heel de philosophie der religie en de gansche dogmatiek vervangen wil. Nu zal er over de mogelijkheid en het recht, om de religieuze verschijnselen van den psychologischen kant te onderzoeken, mits dit geschiede met de noodige piëteit, wel geen verschil van gevoelen bestaan. Want al valt esse en percipi volstrekt niet saam, de wereld

!) Maccovius, Loei Comm. 676. Verg. hierover nader de later volgende paragraaf over de rechtvaardigmaking.

2) Boven bl. 636.

Sluiten