Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bij hem te wekken. Anderen letten meer op de historische Vermittelungen in opvoeding, prediking, kerk, sacrament enz. en zien in het geloof dan meer eene vrucht van de werkzaamheid des H. Geestes in de gemeente, dan eene werking, die van het beeld van den historischen Jezus in de Schrift uitgaat x). Daarbij doet zich dan nog verder het verschil voor, of de H. Geest alleen historisch en middellijk, door woord, sacrament enz., dan wel ook onmiddellijk en rechtstreeks in het hart des menschen werkt 2). En eindelijk hangt dit alles samen met de principiëele vraag, of de H. Geest eene kracht, eene gezindheid, een beginsel van nieuw leven is, dat van God uitgaat, in den persoon van Jezus tot openbaring kwam en thans in de gemeente voortwerkt, of hij dus met den Gemeingeist der gemeente (Schleiermacher), met de liefde (Lombardus), met het nieuwe, heilige leven in de geloovigen identisch is 8), dan wel met den Vader en den Zoon de eenige waarachtige God is, te prijzen in der eeuwigheid. Indien dit laatste het geval is, gelijk de Christelijke kerk op grond van de H. Schrift tegen alle Pneumatomachen belijdt, dan doet zich nog weer het verschil voor, of de H. Geest steeds zonder het woord (Anabaptisme), of alleen door het woord (Lutherschen). of uitsluitend door het sacrament (Rome), dan wel in den regel in verband met het woord zelf rechtstreeks en onmiddellijk in het hart des menschen werkt. Al naar gelang het antwoord, dat op al deze vragen en verschilpunten gegeven wordt, krijgt ^heilsorde een ander karakter, dat bij alle onderwerpen, roeping, wedergeboorte .enz. min of meer duidelijk aan het licht treedt. De Gereformeerde theologie volgde deze lijn, dat zij met de gansche Christelijke kerk de wezenseenheid met en het personeele onderscheid des H. Geestes van den Vader en den Zoon aannam, maar daaruit nu verder naar de gegevens der ïï. Schrift afleidde, dat de Heilige Geest de Geest van Christus is, die eenerzijds alles uit Christus neemt en vrijmachtig aan zijn woord zich bindt, maar die ter andere zijde sedert den Pinksterdag persoonlijk in de gemeente

') Verg. deel I 586.

2) Haring, Der Christl. Glaube bl. 458. 503.

-1) Reischle, Christl. Glaubenslehre bl. 108 zegt bijv.: Der heilige Geist ist also insgesammt die aus Gottes ewigen Wesen stammende, in der irdischen Person Jesu zur Erscheinung gekommene und durch das Fortwirken des Erhöhten in der Christenheit zur Entfaltung gelangende Lebensrichtung und Lebensmacht, welche sündige, endliche Menschen zur Teilnahme an Gottes heiligen und ewigen Wesen erhebt.

Sluiten