Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

op veertig-jarigen leeftijd eene openbaring te beurt, maar van dat oogenblik af voelde hij zich ook geroepen tot profeet, en bewoog door zijne prediking van het naderend oordeel en van de zinnelijke vreugde van het paradijs vele menschen tot het geloof. Alle godsdiensten en stelsels winnen veld door de bekeeringen, die zij maken, door de veranderingen, die zij aanbrengen in de voorstellingen, de genegenheden en de handelingen der menschen. Sommige bekeeringen zijn meer van religieuzen, andere van ethischen, nog andere meer van intellectueelen of aesthetischen aard; maar alle komen zij daarin overeen, dat het leven van den mensch zich rondom een nieuw centrum van ideeën groepeert en dat zijne ziel belang gaat stellen in datgene, wat zij vroeger niet kende, verwaarloosde of zelfs verachtte. Zulk eene verandering onderging Thomas Carlyle, als hij in een gewichtig oogenblik van zijn leven alle vrees voor dood en duivel van zich afzette, en dien moed der overtuiging greep, waardoor zijn later leven zich kenmerkte; in die ure had, naar zijn eigen woord, zijne spiritual new-birth plaats !). Ook John Stuart Mill maakte zulk eene crisis door, toen hij in den herfst van het jaar 1826 uit den neerslachtigen en onverschilligen toestand, waarin hij maanden lang verkeerd had, door het lezen van de gedenkschriften van Marmontel en de gedichten van Wordsworth verlost en tot een gelukkiger leven opgebeurd werd 2).

Deze voorbeelden zouden zonder groote moeite met vele andere vermeerderd kunnen worden; en dit is nog veel meer het geval, wanneer de naam van bekeering zoo ruim genomen wordt, dat hij op allerlei veranderingen, die in de overtuigingen, de genegenheden en de handelingen der menschen kunnen plaats grijpen, toepasselijk is. De psychologie der religie heeft zich hieraan niet zelden schuldig gemaakt, als zij alle „altérations de la personnalité" niet alleen bijbracht, om de bekeering in Christelijken zin zielkundig toe te lichten, maar ze daarmede ook in wezen gelijk stelde. Tegenover deze nivelleering van alle verscheidenheid dient men echter in overweging te nemen, dat de bekeering nu eenmaal een bepaalden zin heeft en op religieus terrein thuis behoort; dat de psychologische toelichting nog iets gansch anders is dan wetenschappelijke verklaring; dat de psychologie der religie uit den aard der zaak onmachtig is, om tot het wezen der

') G. Jackson, The fact of conversion bl. 138 v. ") Jackson, t. a. p. bl. 140.

Geref. Dogmatiek IV.

9

Sluiten