Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het herleefde bij de Wederdoopers, de Davidjoristen, de Socinianen, en stierf sedert niet meer uit, ofschoon de officiëele kerken het verwierpen. De politieke beroeringen, de godsdienstoorlogen, de vervolgingen, de sectarische bewegingen schonken er telkens nieuw leven aan. In Boheme werd het gepredikt door Paul Felgenhauer en Comenius; in Duitschland door Jakob Böhme, Ezechiel Meth, Gichtel, Petersen, Horche, Spener, J. Lange, S. König; in Engeland door Joh. Archer, Newton, Joseph Mede, Jane Leade en vele Independenten ; in Nederland door Labadie, Ant. Bourignon, Poiret enz. Zelfs Gereformeerde theologen neigden tot een gematigd Chiliasme, zooals Piscator, Alsted, Jurieu, Burnet, Whiston, Serarius, Coccejus, Groenewegen, Jac. Alting, d'Outrein, Yitringa, Brakel, Jungius, Mommers e. a x). In de 18e en 19e eeuw vond het onder den druk der maatschappelijke en staatkundige revolutiën niet alleen ingang bij de Swedenborgianen, de Darbysten, de Irvingianen, de Mormonen, de Adventisten enz., maar werd het na de realistische richting; ingeslagen door Bengel, Oetinger, Ph. M. Hahn, J. M. Hahn, Hasenkamp, Menken, Jung-Stilling, J. E. von Meyer enz., ook omhelsd door vele theologen in de kerken der Reformatie 2).

De grondgedachten van het Chiliasme zijn vrijwel bij allen dezelfde; zij komen hierop neer, dat er eene tweeërlei wederkomst van Christus en eene dubbele opstanding te onderscheiden valt; dat

') ^ erg- U. Brinck, Toetssteen der waarheid en meeningen 1691 bl. 656 v. Voetius, Disp. II 1266—1272. Mareshts, Syst. Theol. VIII 38. De Moor, Comm. VI155 enz.

2) Bijv. Rothe, Theol. Ethik § 586 v. Hofmann, Weiss. u. Erf. II 372 v. Lange, Dogm. II 1271 v. Marfensen, Dogm. § 280. Van Oosterzee, Dogm. § 146 enz. Uit de vele werken over het Chiliasme zij hier slechts genoemd: Bogue, Redevoeringen over het duizendj. rijk. Gron. 1825. Guers, Israels toekomst en herstel, benevens eene schets van het duizendj. rijk. Amst. 1863. John Cumming, De groote verdrukking. Amst. 1861. Id., I)e verlossing nabij, 1862. Id., De duizendj. rust 1863. Id., Beschouwingen over het duizendj. rijk 1866. J. A. Seiss, De komende Christus. Verklaring van de Openb. v. Joh. Brussel 1892. In den jongsten tijd verschenen nog o. a. F. von Beuningen, Dein Reich komme. Riga 1901 (de Schrijver stelt de komst van Christus in 1933), en Ch. T. Bussell in Amerika, Millennial Dawn, in het Duitsch vertaald onder den titel: Millenniumstages-Anbruch, in sieben Banden, eine wahre und einfache Theologie, Wachtturm Bibel und TraktatGesellschaft Elberfeld. Volgens Russell doorleeft de menschheid drie perioden. In de eerste, vóór den zondvloed, stond ze onder de heerschappij van de engelen. In de tweede, van den zondvloed tot het duizendjarig rijk, staat ze onder de macht van satan, zoodat slechts weinigen behouden worden. In de derde periode, welke in 1914 aanvangt, zal ze door Christus geregeerd worden duizend jaren lang; daarna volgt de vernieuwing der aarde.

Sluiten