Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

4 165 >

zijn, toen ieder een zoo met fchrik was genaden, dat niemand zijne droomen vertellen , ja zelfs niet belijden durfde, dat hij gcflapen hadt? Wat is'men niet gelukkig, als men vrije fentimenten hebben en ook uiten mag; zoo roemde tacitus van zijn tijd, rard temporum feLicitate, ubi fentire , qhé vslis , ff qua- fentias , dicere Weet. En begrijp ééns lozer! hoe gelukkig wij zijn! wij mogen vrij droomen en vrij denken? Et hoe tarnen est aliquidl dat zegt nog al zoo iet ? En met dit alles is de vraag: welke Gefchiedverhaalen zijn geloofwaardig?

Niet alleen behoort tot eene gefchiedenis, dat zij gebeurde zaaken naar waarheid verhaalt, maar zij diende ook, zullen wij alles uit het rechte gezichtpunt befchouwen, de bronnen en de oogmerken dezer gebeurenisfen mede te deelen. Wie weet niet, dat een horlogic aan de gang geholpen wordt door verborgen drijfveeren ? zoo is het ook met de menschlijke gebeurenisfen. Worden in de manifesten der Vorften, in de publieke memoden, enz. wel altijd die geheime drijfveêrcn blootgelegd? Hoe veel verfchil is 'er tusfeben eene gefchiedenis, uit zulke openbare ftukken opgefteld , en tusfehen eene gefchiedenis, welke geput heeft uit geheime memoriën en aanteekenmgen van lieden,die zeiven de handen in de zaaken gehad hebben? Een geheime liefdehandel, de eigenbaat van eenen Staatsdienaar, de heerschzucht van eene favorite en foortgelijken, zijn 'er niet voorbeelden genoeg, dat deze de waare bronnen waren van oorlogen , die koningryken en republieken op den oever van hun verderf gebracht hebben? Vindt men foortgelijke beweegraden wel aangewezen in de publieke ftukken, die in de Archiven bewaard

worden ? .

Maar zetten wij dan de gefchiedenisfen niet op loste fchroeven , wanneer wij ons zeiven telkens afvraagen : W 3 Wd-

Sluiten