Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gingen te werk. Maar wat deeden de godsdienftige dweepers van onzen tijd? In plaatfe van redenlijke middelen te baat te nemen, namen zij hunne toevlucht tot zinlijke hulpmiddelen, om het gebouw van den godsdienst te onderfchraagen. Hun oogmerk was mogelijk, in den beginne, goed en menschlievend. Ook was hun enthufiasmus zeer natuurlijk, en moest onvermijdlijk op nieuw gaande worden , en in alle zijne kracht uitharden, toen zij het ongeloof zo zeer zagen veld winnen. Het was derhalve met vreemd, dat zij hunne droomerijè'n en ondervindingen , fterker dan te voren, uitventten, en hunne partij trachtten te verfterken. Ik wil zelfs wel gelooven, dat de eerfte predikers van wonderkrachten, wondergeloof, verborgen verëenigingen met hooger geesten, werkingen der Godheid op ons gevoel (f), geene bedriegers waren , maar menfchen, wier enthufiasmus gaande gemaakt was, en die dus, nog ligter dan anders, volgends hunne bedorven verbeelding, aan deze dingen gelooven konden , en zich verplicht reekenden, dezelven openbaar te maaken. Dan, naderhand heeft bedriegerij zich voorzeker hieronder gemengd, en men heeft de onkunde des lichtgeloovigen gemeens, omtrend eenvoudige verfchijnfelen der Natuur , gaan misbruiken , om de dweeperij te meerder ingang te doen vinden. Verfcheiden Duitfche fchriften leeren ons, hoe dikwijls deze bedriegers

(f) De Lezer begrijpt , dat ik hier alleen van de 'eerfte predikers, in onze eeuw, fpreek.

V4

Sluiten