is toegevoegd aan uw favorieten.

Beschrijving van eene electrizeer-machine, en van proefneemingen met dezelve in het werk gesteld.

1789

Permanente URL

Titel

Pagina

Gebruiksvoorwaarden: Geen auteursrecht. Er rusten geen rechten meer op dit object.
Titel: Beschrijving van eene electrizeer-machine, en van proefneemingen met dezelve in het werk gesteld.
Auteur: Deiman, J.R.
Coauteur: Paets van Troostwijk, A.
Jaar van uitgave: 1789
Drukker/Uitgever: Holtrop, Willem Amsterdam, 1776-1805
Taal: Nederlands
Onderwerp: Electrotechnology
Omvang: 113
Herkomst: Amsterdam, Universiteitsbibliotheek
Bron metadata: STCN

Geen zoekvraag opgegeven
- Ga naar paginanummer (totaal 113 pagina's) / 113
Geen auteursrecht. Er rusten geen rechten meer op dit object.
Permanente URL
Titel

Pagina

Gebruiksvoorwaarden

Geen auteursrecht. Er rusten geen rechten meer op dit object.

Titel

Beschrijving van eene electrizeer-machine, en van proefneemingen met dezelve in het werk gesteld.

Auteur

Deiman, J.R.

Coauteur

Paets van Troostwijk, A.

Jaar van uitgave

1789

Drukker/Uitgever

Holtrop, Willem Amsterdam, 1776-1805

Taal

Nederlands

Onderwerp

Electrotechnology

Omvang

113

Herkomst

Amsterdam, Universiteitsbibliotheek

Bron metadata

STCN

flechts eene zeer geringe verkalking te hebben plaats gehad, en ondertusfchen bedroeg echter de vermindering der lucht ruim f gedeelte, en was de zui- (w) Wy zeggen by deeze proef: gemerkt ftraks blijken zal, dac de rook of waasfem ook kan plaats hebben, zonder dit 'er eenige opneeming of vermindering der lucht gefchiedt; en dus dat dezelve, in de onderflelling dat'er geene verkalking zonder op. neeming der lucht gefchiedt, ook door eene enkele verdeeiing van het metaal kaaveroorzaakt worden.. C 75 3 zuivere lucht zo volkomen van de lucht afgefcheiden, dat de laatfte, met falpeter -lucht gemengd zijnde, geene de minfte vermindering aantoonde. Deeze proef was dan nier alleen overeenkomftig met het geen men bij de gewoone verkalking van tin had waargenomen, maarzij fcheen ook aan te duiden, dat de onvolmaakte verkalking van het tin alleen van de te geringe hoeveelheid zuivere lucht was voorgekomen. Om nu van dit laatfte meer zeker te zijn, herhaalden wij dezelve met enkel zuivere lucht, en namen, ten einde de uitvomst nog meer befiisfen zoude,' den tindraad één duim langer,, en dus ter lengte van zes dui. men. De buis was nu, naa dat dé ontlaading gefchied was, gevuld me- eenen witachrigen dichten rook, die meer of min naar het blaauwe helde, en van binnen uit de buis geveegd zijnde, zich als een bleek loodkleurig poeder vertoonde; 'er was ook niet het minfte tin meer in de buis te bemerken. De vermindering der zuivere lueiu , om wuhc re mcil wij verp]i;rC waren de proef nog eens onder dezelfde omftandigheden te herhaalen, beweeg ten naasten bij-, en was dus nog meer dan bij den looddraad, niettegenftaande de laatfte een duim langer genomen was; en dus werd her wederom door deeze proef bevesti,d, dat het tin tot zijne verkalking eene aanmerklijke hoeveelheid zuivere lucht, en althans eene meerdere dan het lood, nodig heeft 8. CV. Deze foort van proeven met eene gelyke hoeveelheid zuivere lacht, en metoi. derfche.de„ met* Jdruden van de zelfde, en wel van die lengte en dik» verrichtende, die mia zeeker was, dat door de ontlaading eene gelijke uitwerking, namelijk de veran- K 2 • de- ( 70 8. Dewijl verfcheidenScheikundigen de verkalking van het zilver door de enkele werking des vuurs, of twijffelachtig of zeer moeijelijk ftellen; zo hebben wij beproefd deeze door de ontlaading te verrichten. De zilverdraad, welken wij bezigden, was van zuiver kapel-zilver getrokken, en had de dikte van duim ; van welken wij, ten einde deeze proef terftond op het voordeeligfte te verrichten, flechts de lengte van één duimplaatften in enkel zuivere lucht, met welke de gemelde toeftel gevuld was. De ontlaading fcheen op deezen draad eene gelijke uitwerking te oeffenen, als op de andere metaaldraden, daar de glazen buis mede met eenen dichten rook vervuld werd, die nu van een groenachtig grijze kleur was; ondertusfchen had de zuivere lucht geene de minfte vermindering of verandering ondergaan. Decsc laatflc oiijfiaiiUiglicld, zo rtrijdlg mee liet geen bij de voorgaande proeven was waargenomen, deed ons deeze proef met nog eene kleinere lengte, namelijk met \ duim zilverdraad herhaalen; welke ook, op dat hij zig door eene groote hoeveelheid zuivere lucht zou omgeeven vinden, in plaats van in den laatst gebezigden toeftel, (bij welken de geringe wijdte van de buis te weeg bragt , dat de lucht ter plaatfe van den tiering tot rook of waasfem zoude ondergaan; zo zou men hier in weligt een middel hebben, om door de verfchillende vermindering der lucht, die zeeker bij deeze omftandigheid zou plaats hebben, de hoeveelheid zuivere lucht te bepalen, die onderfc'rieN de metaalen, namelijk zulken, welken zonder zuuren kunnen verkalkt worden, tot hun verkalking nodig hebben» C 77 3 den zilverdraad, flechts in kieine hoeveelheid voorhanden was 1 geplaatst werd in den anderen toeftel, welke mede op foortgelijke wijze, doch uit een veel wijder glas, is faamgefteld, en hier boven reeds befchreeven is. De uitkomst was ondertusfchen de zelfde, dat 'er namelijk wederom geene de minfte verminde/mg of verandering der lucht gefchiedde, niette^enftaande het glas, even als bij de voorgaande proeven bij welke er eene vermindering der lucht plaats had, met eenen dikken rook gevuld werd, die nederzakkende, het papier, dat onder in het glas gelegd was, met eene poederachcige zelfftandigheid bedekte, die uitwendig niets van de gedaante van metaa feheen te hebben. Dit poeder was donkergroen of olijfkleurig , en verdween , even als bij dat van het ijzer was waargenomen, onder her bijeenftrijken: zodat deszelfs oplosfing in zuuren niet anders dan op het papier zelf, en wel door de zuuren daarop droppelswijze te laaten vallen, kon onderzocht worden, »lj„dc hoe va» dezo ]aatflen het fa} twelk dit poeder aantastte, en met het zelve een zout vormde' dat echter, waarfchijnlijk door het papier waar op het poeder gelegd was,- van eene onregelmatige gedaante was Deeze proef, bij welke de verkalking van het zilver met zo veel grond in twijffel kon worden getrokken, beantwoordde dan wel niet aan onze verwachting; doch daar een foort gelijk verfchijnfel, namelijk de verandering van het zilver" eerst tot eene groenachtige zelfftandigheid, die met wit ver' mengd was, en vervolgens, toen het tot kleinere lengte se nomen werd tot eene donker groene of olyfkleurigeen dus die zelfde omftandigheid werd waargenomen, waar" K 3 uic C 78 ) uit juncker en vervolgens macquer de verkalking van het ziiver door enkele hitte hebben afgeleid; zo leerde die proef niet alleen hoe veel 'er nog ontbrak eer men dit beiluit als zeeker kon ftellen ; maar zij toonde tevens het groot vermogen der ontlaading, gemerkt door deeze in een ogenblik het zilver tot eenen ftaat gebracht werd, waar toe het macquer tot twintig maaien achter elkander met een geweldig vuur had moeten fmelten of het aan het brandpunt van een zeer groot brandglas blootftellen. 9- Niet geflaagd zijnde om bij het zilver eenige opfWping der lucht, en dus die omftandigheid waarteneemen, die in andere gevallen van de verkalking onaffcheidlijk is, en derzelvcrkenn e I fchijnt uittemaaken, was het meer dan twijffelachtig ora die bi] het goud te bemerken. IVW dat ai heflmen wij de ontlaucnng op het goud te beproeven, en wel té meer om te zien, of door middel der ontlaading wederom foortgelijlce verfchij'delen en verandering van het goud zou worden voortgebragt, als waaruit men de verkalking van dit metaal , dooi enkele werking des vuurs, heeft afgeleid. Het gouddraad dat wij hier toe beezigden was van zuiver goud getrokken, en had de dikte van ^ duim; van dit draad namen wij eene lengte van ii duim, die wij plaatften in den toeftel met denaauwebuis, PI. II. fig 5 afgebeeld, waarvan de kraan flechts gefloten, en welke dus met dampkrings lucht gevuld was. De ontlaading gefchied zynde, was de gouddraad ge- C 79 ) geheel en al verd weenen, doch de glazen buis ter plaatfe waar dezelve geweest was geheel verguld, en voor het overige met eenen bruinachtig purperen waasfem of rook bedekt, die Hechts gedeeltelijk van het glas kon worden afgeveegd: de uitkomst was dus bijna dezelfde, als macquer met het goud in het brandpunt van het groote brandglas van Mr. de TRUDAiNEte plaatzen ondervonden had, bij welke proef het goud gefmolten, en voor een gedeelte tot rook werd opgeheven, die zilver, dat daarin gehouden werd, verguldde, en eenen purperen waasfem op het fupport, waarop het goud gelegd was, naliet. Ondertusfchen konden wij niet alleen gee* ne vermindering der lucht, maar zelfs niet het minfte Eudiometrisch verfchil derzelve, met lucht van den Dampkring, welke op de zelfde tijd genomen was, bemerken. Schoon dan deeze uitkomst, wat de verandering van hétgoud betrof, bijna gelijk was aan die waar uit men deszelfs verkalking door enkdc hitte heefr z£8eieid ; zo bleef het echtef twijffelachtig of het niet verminderen der lucht, en dus het niet waarneemen van dat verfchijnfel dat in andere gevallen van de verkalking onaffcheidlijk is, ook daaruit voortkwam dat de gouddraad,met betrekking tot het vermogen der ontlaading, tot eene te groote lengte genomen was; en,wel vermits, de vergulding van de buis flechts eenen grooten trap van fmelting; en dus de purpere waasfem, die daarmede verzeld ging, flechts eene aanvang.hjke verkalking fcheen aan te duiden. Om deeze reden dan herhaalden wij de gemelde proef, eerst met eene lengte van * duim, en vervolgens met die van \ duim van hetzelfde gouddraad; doch fchoon de ontlaading in beide gevallen een meerder ver* vermogen op den gouddraad fcheen te oeftenen, daar zij dien geheel en al tot eenen purperen waasfem deed veranderen, zonder dat het glas verguld werd , zo was 'er echter wederom niet de minfte vermindering of verandering der lucht waarteneemen. 'Er bleef dan nog over, even als dit met den zilverdraadgefchied was, den gouddraad te plaatien in den toeftel met het wijde glas, en deezen met zuivere lucht te vullen; ten einde de draad zich dus met eene grootere cn gcnocgaaarne hoeveelheid zuivere lucht zou omgeeven vinden, en zich dus veel gereeder met dezelve kunnen vereenigen. Bij deeze proef, welke wij ■ even als de voorgaande met verfchillende lengten van gouddraad, namelijk met j duim en met j duim, herhaalden, konden wij wederom geene de minfte vermindering of verandering der lucht befpeuren, fchoon het glas, waarin de gouddraad geweest was, met eenen bruinachtig purperen d'chten rook gevuld werd, die nedergezakt zijnde, het papier , dat onder in het glas gelegd was, met een poeder van eene fraaije purper-kleur, die meer of min naar het bruine trok» bedekte, het welk geenen den minften fchijnvan metaalopleeverde. Omtrent dit poeder had wederom het zelfde plaats dat wij te vooren bij het ijzer hadden opgemerkt, namelijk dat het onder het Bijeenftnjken donkerer van kleur werd, en niet meer dan eene vlek op het papier naliet; zo dat wij deszelfs oplosfing in koningswater niet dan op het papier zelf, en wel door dit druppelswijze daar op telaacen vallen, konden onderzoeken; het welk, immers voor zo verre wij dit uit dee* C 80 deeze gebrekkige wijze konden befluiten, dit poeder fcheen aan te tasten. Deeze proef bevestigde dan verder , dat het goud door de ontlading niet verkalkt werd: daar echter de Heer van marum, uit de gékleurde tekening die, even als bij andere metaalen , ook bij den doorgang der ontlading door gouddraad, op het papier, boven het welk het zelve op eenen kleinen aflland uitgeftrekt gehouden wordt, wordt voortgebragt, de verkalking van het goud heeft afgeleid , en die proef met eene veel grootere batterij gefchied is; zo hebben wij ook nog beproefd dezelve met de ontlading onzer batterij te verrichten, ten einde dus te weeten of de kracht onzer ontlading genoegzaam was om dit verfchijnfel daar te ftellen, en gevolgehjk zeeker te zijn dat men ook deeze omftandigheid niet als een gevolg van de verkalking van het goud hebbe aan te zien. Onze batterij flechts fuitmaakende van die, welke de Heer van Wl „wat: proer geüB«,gd i^a , zo heb5en wjj tot dezelveflechtseenekleinelengte, namelijk,duimgouddraad genomen; ondertusfchen is het ons, hoe zeer deeze proef ook aan wisfelvaliigheden onderhevig is, tot tweemaalen toe gelukt eene tekening voort te brengen , die in allen opzichte met de gemelde overeenkomftig, en flechts alleen door de mindere grootte onderfcheiden is; zo dat wij met alle recht meenen te kunnen befluiten dat ook deeze omftandigheid als geen bewijs van de verkalking van het goud kan worden opgegeeven. L C 82 ) 10. Behalven in dampkrings-lucht en in zuivere lucht, hebben wij ook de ontlading op metaalen in moffet beproefd; welke verkreegen was door dampkrings-lucht aan een mengfel van ijzer-vijlfel en zwavel bloot te ftellen , en waar van wij ons vooraf verzekerd hadden dat zij geene vaste lucht of zuivere lucht, en dus zulke lucht, welke aanleiding tot verkalking kon geeven ,■ met zig 'vermengd had. Wij namen hier toelooddraad vanduim dikte, van het welk wij de lengte van 3 duimen plaatften in den toeftel met de naauwe buis PI. II. fig. 5, die vervolgens op de befchrevene wijze, zonder dat zij werd nat gemaakt, met de moffet gevuld werd. Deeze looddraad werd, even als in de dampkrings-lucht gefchied was, veranderd tot eenen rook, die dë geheele buis vervulde, doch die veel donkerer van kleur was, en duidelijk bleek verdeeld lood te zijn, gemerkt de poeder, onder welke gedaante zij zich vervolgens aan de wanaen van het glas geplaatst had, in falpeter - geest werd opgelost, die wij in de buis gooten. De moffet had, gelijk dit wel te verwachten was, geene verandering ondergaan. Wij herhaalden deeze proef met een' draad, die uit een mengfel van gelijke deelen lood en tin beflond, en de dikte had van -;5 duim, van welke wij de lengte namen van 3 duimen. De buis bleef bij de ontlading volkomen helder, en wij vonden dezelve vervolgens met eeiraantal flukken en fpatten van het gefmolten metaal, die allen hunnen luister behouden hadden, bedekt; zo dat 'er zelfs geene fchijnbaare tekenen waren van verkalking. De moffet was wederom onveranderd gebleven. Dee- C 83 ) Deeze proef deeden wij ook nog met ijzerdraad, ten einde dus ook nog van een metaal gebruik te maaken, welks verkalking in dampkrings-lucht wij zo duidlijk ondervonden hadden, Het draad, het welk wij hier voor beezigden was,van'i duim dikte of van de foort van N°. 15, en had de lengte van 3* duimen. Deeze draad werd door de ontlading veranderd tot een' dikken rook, die de geheele buis ver vulde, en, behalven dat hij geheel zwart, en dus veel donkerer van kleur was, uitwendig weinig onderfcheiden fcheen van die waar toe de ijzerdraad in dampkrings-lucht veranderd was. Om nu deezen rook, of liever het poeder dat door deszelfs nederzakking ontftaat, te beter te kunnen onderzoeken, herhaalden wij deeze proef met den ijzerdraad in den toeftel met het wijde glas. Het poeder, dat wij op deeze wijze verkreegen, was merklijk onderfcheiden van dat, het welk in de dampkrings-lucht was voortgebragt; zijnde niet alleen van eene geheel zwarte kleur, maar bovendien als bezaaid met fijne lhikjea blinkend ijzer, zo dat het zelve fcheen uit verdeeld metaal te befhan ;'t welk ook verder daar uit bleek dat het niet alleen even als ijzervijlfel de beweeging eens magneets volgde , die onder het papier waar op het was, gehouden werd, maar dat het daarenboven ook geheel en al en zeer fpoedig door falpeter - geest werd aangetast C/0. En dus bleek het ook allerduidelijkst uit deeze O) De Heer van MARÜM heeft bij deeze proef, die hij nogthans opllnezn. dere w.ze verr.cht heeft, den ijzerdraad flechrs tot fijne bolle. e. gefmolten :Tw k wein.g te lang genomen waS; e„ hier in worden wij verder b ^ J lood m deeze omftand.gheid tot een fijn poeder heeft zien veranderen, 't welk zeer overeenkomende met onze ondervinding is. * L s C 84) proef, even als uit de voorgaande, dat, tot het verkalken der metaalen, de aanwezigheid der zuivere lucht een volftrekt vereischte is. n. De uitwerking der ontlading op metaaldraden hebben wij eindelijk nog onderzocht in het luchtledige. Wij hebben hier toe gebruik gemaakt van den toeftel met de uaauwe buis waarin de metaaldraad werd geplaatst, en welke vervolgens luchtledig gemaakt werd door middel der nieuw uitgevonden pomp van de Heer cüthbertson, welke ten dien tijde de lucht 1200 maal verdunde. Wij deeden deeze proef eerst met ijzerdraad, beezigende hier toe dezelfde dikte en lengte van draad, welke voor de moffet genomen was, zijnde flechts de lengte van 31 duimen, van de foorc van N0.15; doch deeze draad geene verandering door de ontlading ondervindende, behalven dat zij een weinig weeker fcheen te zijn; waarfchijnlijk doordien 'er te veel van de ontlading in het luchtledige werd afgeleid, zo gebruikten wij eenen draad van het zo evengemeldefoldeer ter lengte van 3 duimen. Deeze draad werd door de ontlading, aan Hukken geflagen en gefmolten, zo als aan de fpatten, welke de wanden van het glas bedekten, zichtbaar was; alles had nogthans zijnen metaalachtigen luister behouden, en behalven een zeer flaauwe waasfem, die de buis bedekte, was 'er niet de minfte zweem van verkalking. Niet- C 85 ) Niettegenftaande deeze uitkomst bleef het echter twijfelachtig of het niet verkalken van den foldeerdraad niet van het minder vermogen der ontlading, dat noodzaaklijk in het luchtledige plaats moest hebben, kon voortgekomen zijn. Om nu deeze zaak te beflisfen , herhaalden wij deeze proef met eenen looddraad van ,$duim dikte, en 3. duimen lengte; en dus met een metaal waar van wij bij de proeven met de moffet ondervonden hadden, dat het zelve, zonder daarom te verkalken, tot rook veranderd werd. Deeze draad werd echter nu flechts aan ftukken geflagen en gefmolten, terwijl de buis volkomen helder bleef; en dus toonde deeze uitkomst, dat, fchoon het door andere omftandigheden bevestigd wordt, dat de zuivere lucht een volftrekt vereischte tot de verkalking zij, zulks echter geenszins door het niet verkalken van het metaal in het luchtledige kan beweezen worden, vermits 'er te veel van de kracht der ontlading verlooren gaat, om zelfs wanneer dit mogelijk was, de verkalking te kunnen bewerken. 12. Het vermogen der ontlading deezer batterij is ons eindelijk nog gebleeken in het revifieeren van metaalkalken. Ons eerfte oogmerk zijnde, te weeten of dit, even als bij de batterij van teylers werktuig, kon gelukken; en zo ja, te zien welke verdere omftandigheden deeze proef vergezelde, zo gebruikten wij eerst eene pennefchaft in welke wij de kalk deeden; deeze pennefchaft werd aan elk einde gefloten met een ftuk kurk, door het welk een koperdraad of ontlader L 3 ging, C 8 6* ) ging, die tot een zeker gedeelte in de kalk Hak, en wel zo, dat de ontlading, om van den eenen ontlader tot den anderen over te gaan, zekeren weg, die van I duim was , door de kalk moest afloopen. Om nu de pennefchaft voor het fplijten te bewaaren, of ten minften om te beletten, dat de kalk zich niet zo gereedhjk door de uitzettende kracht der ontlading verfpreiden kon, werd dezelve met.zijden koord bewonden; en, ten einde, gelijk gezegd is , te beter waarteneemen wat 'er bij de ontlading voorviel, opgehangen in een wijd glas, dat van onderen op een papier op eene der looden ftrooken van de batterij geplaatst, en van boven met een houten dekfel bedekt, doch niet gefloten was- Wij namen voor deeze proef bij voorkeur de roode precipitaat, als zijnde eene kalk, welke men nog niet door de ontlading gerevifieerd heeft, en welke bij haare reviflcatie, door de affiniteit, die dë kwik tot andere metaalen bezit, zich zeer gereedelijk laat onderkennen. De ontlading op de gemelde wijze door de roode precipitaat gefchied zijnde, zo was het glas geheel en al met eenen loodkleurigen blaauwen rook gevuld, die vervolgens nederzakkende het papier met een poeder van dezelfde kleur bedekte: dit poeder bleek duidlijk kwikzilver te zijn, daar het bij het goud, zilver en koper, dat Hechts even met het zelve geftreeken werd, dezelfde vlek als gewoon kwikzilver deed ontftaan; ondertusfchen konden wij het zelve, door bijeenftrijking of fchudding tot geene kwikbolletjes brengen. De pennenfchaft was vaneengereeten en de zijden koord gezengd, en 'er was flechts een zeer gering gedeelte roode precipitaat overgebleven , die nogthans, even als zulke, welke op het punt is van e°7) w gerevifieerd te worden r een bruinere kleur had aangenomen. Om de uitkomst nog. beflisfender te doen'zijn , en, ware net mogelijk, het poeder in den ftaat van bolletjes, en dus ontwijffelbaar gerevifieerd te bekomen, herhaalden wij de Proet op de wijze als hier boven , bij de verkalking van net ijzer, is opgegeeven, namelijk met dezelve eenige maaien achter elkander, telkens in een ander glas te doen, en ieder reis het glas, waarin zij het laatst gefchied was, te plaatzen boven dezelfde plaats van het papier, alwaar de rook van het voorgaande glas in poeder was neergevallen. Op deeze wijze verkreegen wij eene aanmerklijke hoeveelheid poeder, dat wel « waar, tot geene kwikbolletjes kon gebracht worden,* die voor het oog zichtbaar waren, doch dat zich duidelijk als zodanig, doormiddel van het microscoop, liet onderkennen, en zelfs, voor zo verre hetaan het papier gehecht bleef, ZïlrT ^1,P°eder *" ^«"«ken, zich als kwiteren, met allen metaalachtigen luister, tusfehen de nerven van het papier vertoonde. Dit poeder vereenigde zig als te vooren doch veel fterker , met goud , zilver en loper, en maakte met bladtin ten eerften amalgama; 'er ontflond ook eene opbruifchmg wanneer het bij verwarmden falpetergeest gevoegd werd; welke hier door, zo als zulks duidelijk aan de reu* kenbaar was, tot falpeterlucht veranderd werd. Deeze uitkomst ftelde het dan buiten twijffel dat de kwikkalk door de ontlading gerevifieerd werd , en toonde op meuw eene omftandigheid, die meede bij de proeven met het aiver- en goud-draad was opgemerkt; namelijk de fijne ver- dee- C 88 ) deeling, welke een metaal kan ondergaan, zo dat het zich beroofd van zijne metaalachtige gedaante , en dus uiterlijk als een kalk opdoet, fchoon het indedaad metaal is, of gebleven is. 13- De voorgaande proef had dus doen zien, dat de metaalkalk door de kracht der ontlading gerefivieerd kon worden; dan het was nog onzeker of deeze refivicatie niet van de zelfftandigheid voortkwam, waarin de kalk geplaatst was; en zo neen, of de ontlading dit op dezelfde wijze als het vuur, dat is,zonder zelve iets aan de kalk medetedeelen,ofdaarvan te onttrekken, dan wel, of zij dit op eene andere wijze bewerkte. Om dit te beflisfen, begreepen wij te moeten onderzoeken, of de kalk bij de revificatie door de ontlading, even als wanneer dc revificatie enkel door her vuur gefchiedf, zuivere lucht uitgeeft: dewijl, wanneer 'er, het zij door de pennenfehaft en de koperen ontlaaders, of door de ontlading, om volgens het gevoelen van stahl te fpreeken, eenig phlo. giston aan de metaalkalk werd medegedeeld, of dat eene dier beiden, volgens de nieuwe leer, eene vereeniging met derzelver zuivere lucht aanging; en dus indien de refivicatie op eene andere wijze dan door het vuur veroorzaakt werd, 'er geene zuivere lucht kon worden voortgebragt De ■ (?) Men dient zich hier te herinneren, dat metaalkalken, die niet enkel door hette, maar ook door bijvoeging van kool of eene andere zelfftandigheid gerevifieerd wor« den, of vaste lucht of geene lucht bij hunne revificatie opleeveren. c 89; De voornaame zwaarfgheid omtrent dit onderzoek was, hoe tVriT • r! tebemerken' en wel dewijl'*, uithoofde van de kleine hoeveelheid metaalkalk, welke men tot deeze proef kon beezigen, en welke wederom flechts voor een gedeelte gerevifieerd werd, niet dan een zeer klein en dus bijna onmerkbaar gedeeke zuivere lucht, onderfteld zijnde dat zulks gefchiedde , kon worden voortgebragt. Het eenvoudigst fcheen te zijn, de metaalkalk in een gefloten glas te plaatfen, dat ver volgens luchtledig gemaakt werd: doch als dan was het betokhjk, of 'er niet, even als zulks bij de proeven met de metaaldraden in het luchtledige had plaats gehad, te veel van de kracht der ontlading zou worden afgeleid, om de revificatie te kunnen veroorzaaken. Een ander middel beftond hierin: het glas met eene foort van lucht te vullen, die op zich zelf geene verandering door de ontlading onderging, en ondertusfchen bekwaam was om eene vereeniging met de zuivere lucht aantegaan; om dus uit de vermindering deezer lucht omtrent de voortbrenging der zuivere lucht te befluiten De ontvlambaare lucht, en de moffet de eenigen zijnde welke ten deezen opzichte in aanmerking konden komen, zo verko zen wij, om niet aan de toevallen der explofie met de eerfte onderworpen te zijn, de moffet; van welke het bekend is dat zij door de eleétrike ontlading of eenige andere bewerkinggee ne verandering ondergaat; en dan alleen door de eerfte ver minderd wordt als zij met zuivere lucht gemengd is <» De O) De moffet, die tot deeze proef gebeezigd werd, was op dezelfde wijze ver. wen als hier bovenCNo< 1G3 is opgegeeven; ook me/de2eIfd;j r- Stbnukt om zeeker te zijn dat zij met geene andere luchs vermengd was. * M C 90 3 De toeftel, welken Wij tot deeze proef gebruikt hebben, is PI. II. fig- 6. afgebeeld. A is een glas van eene peerswijze gedaante, dat van boven open, en van onderen doorboord is, en, ten einde de uitzettende kracht der ontlading te kunnen wederftaan, ! duim dikte heeft. Dit glas is van boven voorzien met het koperen monteerfel B , dat een weinig over deszelfs opening uitfteekt, en een fchroef bevat, waarin het koperftuk C gefchroefd wordt; dat in het midden een doosje met lederen heeft, door het welk de koperdraad D geftoken, en verfchuifbaar is. E is een hol ftuk koper, dat in het doorboorde gedeelte van A met een hard cement is vastgezet, en aus met zijn einde binnen in A komt; terwijl deszelfs ander einde een fchroef heefc , waar aan een gewoone luchtkraan geplaatst is. Deeze kraan, welke ook dient om den toeftel vooraf luchtledig te kunnen maaken, teneinde denzelven dus, zonder dat hij bevochtigd wordt, met de moffet te vullen; wordt, naa dat de ontlading gefchied is, aan een glazen buis ge. fchroefd, die met zijn uiteinde in water gedompeld is; ten einde dus uit het opklimmen van het water in de buis bij het openen der kraan, de vermindering der lucht te kunnen weeten ; 't welk wegens de gedaante van het glas niet zo wel in den'toeftel zelf te verrichten is. a is het toeftelletje dat met de metaalkalk gevuld wordt; waar van de doorfneede naast deeze figuur is afgebeeld: het zelve is van koper, en beftaat uit een°buisje b van § duim wijdte, dat met een ftifc eindigt, waarmeede het in de holligheid van E in den toeftel wordt vastgezet; en uiteen vlak plaatje c van * duim middellijn, dat aan eenen koperdraad vast is, welke laatfte raakendegeplaatst wordt C pi ) wordt aa„ het eindevan den draad D, die binnen den tóefte! • Ui H ^ t0t de h°°gte Va" ' ™ ^ metaalkalk gevuld, dle zeer ftijf i„ een geperst, en vervolgens bedek zLziï f:f %boven het we,k ;£ fte gefchiedt op dat de ontlading „iet van het plaatje, of van den daarmede vereenigden koperdraad, totdewandenvanhet buisje zou overgaan, en dus op dar dezelve verpliptzouziin va» wat kant dit ook gefchiede, door de metaal ka,k heen = gin! m «adden eerst gedacht de metaalkalk te wegen, en ver volgens dit gewigt niet dat der overblijvende kalk naa de out- ■ ,?/«geJijken, om dus door dit verfchil, en de hoevee eld der vern,„tede ^ ^ „J^^- bragtezuivere 'ucht te kunnen opgeeven; dan wij hebben KS^ * r^rseen r?pheid desze,fs Ü , f ' üdC W1J scjiuudz.aakc zijn geweest, onderzoek enkei tot de vermindering der Ut \l ^J^it:^:"rooden predpitMt: Iw m. I , waargenomen, werd nu ook ' *" blJ de ««hiüig gevuld met eenen loodkleurige,, hiaauwen rook , die hetyplve ;„ j«„ u ■ ""cungen bw -„.ir,. ^ , den beS,nne ""doorzicht- baar maakte. De glazen buis aan de kraan gefchroefd, en de aatfte vervolgends geopend hebbende, 'zo bic k he dat het water, waarin het einde der buis gep, atst was in de bus oprees, en dus dat 'er waarlyk eene verminder , der lucht was voorgevallen. Den toeftel vervolgens geopend heb. Mi ben. . (.9* ) bende, vonden wij den rooden precipitaat door het glas verfpreid, hebbende dezelve echter eenhooger kleur aangenomen; het buisje, waar in de kalk was geweest, was bijna leedig, en geheel witachtig van kleur geworden, even als of het zelve eenigen tijd met kwikzilver gewreeven was; zelfs was het met een paar kleine kwikbollejjes bezet, die met een vergrootglas zichtbaar waren. -Het Was dus bijna zeeker dat 'er eene revificatie en voortbrenging van zuivere lucht was voorgevallen. Om nu evenwel volkomen te weeten dat de vermindering der lucht alleen aan deeze laatfte omftandigheid moest worden toegefchreeven, en dus te beproeven of de ontlading zelve, die zeekerlijk de enkele vonk, bij welke de moffet onveranderd blijft, aanmerklijk in vermogen te boven gaat, de moffet niet zou verminderen, herhaalden wij deeze proef in alleszins de zelfde omftandigheid , uitgezonderd dat het buisje, dat echter in het glas A geplaatst bleef, van alle kalk gezuiverd was; eu vervolgens nogmaals,mei liec zelve als tevoren weder met den rooden precipitaat te vullen; en vonden dat bij de eerfte geene de minfte, en integendeel bij de andere de voorige vermindering der lucht plaats had; en dus zagen wij ten fterkften bevestigd, dat men de vermindering der moffet als een gevolg der revificatie, namelijk der daarbij voortgebragte zuivere lucht heeft aan te zien. De beflisfende uitkomst deezer proef noopte ons om dezelve nog eens met eene andere metaalkalk, namentlijk met de menie te verrichten; doch de verandering of amalgamatie, die het koperen buisje reeds ondervonden had, maakte dat wij deszelfs verandering bij de revifieering deezer metaalkalk niet konden be- mer- CP3 ) merken. Ondertusfchen werd het glas wederom, gelijk te vooren, met eenen, hoewel minder dichten, rook gevuld,die nu wat donkerer van kleur was. De vermindering der moffet, en dus de voortbrenging van zuivere lucht, was wederom duidlijk blijkbaar uit de oprijzing, die van het water in de glazen buis plaats had. Deeze proeven omtrent de voortbrenging van zuivere lucht bij de revificatie, die wij onnodig gevonden hebben met andere metaalkalken te herhaalen, bewijzen dan niet alleen, dat de electrieke ontlading , even als het vuur , de eigenfchap heeft om de metaalkalken daartoe te brengen, dat zij zich van de zuivere lucht ontdoen ; maar zij toonen ook, wanneer zij vergeleeken worden met het geen in het voorgaande omtrent de fmelting van heet gemaakte metaaldraden, en de verkalking van anderen, is waargenomen, eene alleszinsovereenkomflige werking van de electrieke ftof en het vuur op de metaalen: eene zaak, die men ook zelfs bij die metaaldraden, welke tot nog toe niet hebben kunnen verkalkt worden, namelijk die van zilver en goud, heeft bevestigd gezien, en die, daar zij aanleiding kan geeven, om de eleétrike ftof en het vuur veider met elkander te vergelijken, en dus, om ons welligt iets van den aart der eerfte te leeren kennen, zeeker onze opmerking waardig is. M 3 o De Phattn moeten achter San gevoegd worden. Pl-.JX

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Pl-.JX

Permanente URL

Opties voor uitsnede