Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

scheppingskracht, gansch de impetus der machtige ketterijen en der kloosterpieteit voortgevloeid. Vanuit dit onderleven der Kerk hebben zij de officieele iconographie, de monniksspeculatie's, de folklore, de Apocryphen, ja de officieele liturgie gevoed. Alle Sophianistische leeren en bewegingen in Rusland kunnen alleen langs dezen weg uit de vroeg-Christelijke theologie, buiten de kerkleer in Byzantium om, zijn overgebracht.

De machtige kettersche beweging, die als een zelfstandige macht beneden en naast de Kerk, eerst in Klein-Azië, dan in den Balkan, en van daaruit over geheel Europa en Rusland heen, het officieele kerkelijke leven heeft verontrust en in gevaar gebracht, heeft in de 10e eeuw den naam van Bogomilenbeweging ontvangen.

De onweerstaanbare piëtistische stroomingen, waarin een zoo voornaam deel der wijsgeerige gedachten, der geheime leeringen, en der eschatologische verwachtingen der Kerk zijn blijven voortbestaan, dragen den collectieven naam der Hesychastenbeweging.

De Bogomilen-beweging.

De „Bogomilen-beweging" is een uitgestrekte, levenskrachtige en duurzame beweging van opstand geweest tegen dogma en hierarchie der Kerk. De meest verschillende ketterijen waren er in samengesmolten met eene practische leer tot navolging van Christus in armoede en ontzegging. De Grieksche en Slavische documenten brengen de volgende ketters in de „Bogomilen-beweging" onder: Gnostieken, Manichaeërs, Massalianen, Euchiten, Paulikianen of Armeniërs, Enkratiden, Christopolitai, (Zigabènos, Liber invectivus. ... §. 48) en Enthousiasten1). In

1) Zie: G. Millet, Orthodoxie et hérésies chez les Yougoslaves (Revue de 1'Hist. des rel. 1917); Karapet Ter-Mkrttschian, die Paulikianer im byzantinischen Reiche; Tollius, Insignia itinerarii Italici 1696 p. 106; E. rOjyBHHCKIH, KPATKIH OHEPKl HCTOPIH IirABOCJIABHHXl UEPKBEH, BOJlrAPCKOH .... 0. yCIIEHCKIH, O'IKPKH IIO HCTOPIH BH3AHTIHCROH 0BPA30BAHH0CTH 189I.

187

Sluiten