Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

geven waarom niet. Van de geweldige vormende en vervormende invloeden van omgeving en opvoeding, hadden wij nog geen voorstelling. En zijn er zeer zeker in alle tijden menschen geweest met psychologisch inzicht, psychologie als wetenschap bestond nog ternauwernood.

Hier kwam nog iets bij. Waar men in Nutskringen luisterde naar ons jongeren en iets begreep van onze idealen, daar vreesde men gevolgen die wij toejuichten. Overbrugging van klasseverschil, gelijkheid van mogelijkheden tot geestelijken groei voor een ieder, dit kon uitloopen op een uitwisseling van grenzen, die men instinctmatig van de hand wees of beredeneerend allerminst begeerde. Het patriarchale karakter van het Nutswerk verloochende zich in die dagen niet, kón dat ook niet, omdat uit den aard er zaak, in stad en dorp, de besturen der departementen uit intellectueelen en bezittenden bestonden, die het bestaande aanvaardden. Het hoofdbestuur mocht zich blijkens zijn geschriften nog zoozeer bekommeren om de groote hoop daarmede welbewust, opzettelijk contact zoeken, dit lag ver buiten den gezichtskring der Nutsleden en dier besturen. Men bedenke dat het gansch iets anders is of men medewerken wil aan de ontwikkeling van de onderhoorigen

uit eigen kring, dan of men uitgaat tot de massa tot „onderling samenzijn".

Ue eisch in 1882 de wereld ingeslingerd door SiR Walter Besant : „JNot your money, but yourselves" vond hier sterken weerklank en juist onder de jongeren uit die kringen, waaruit de besturen van het Nut gekozen werden Wat op godsdienstig terrein al lang geen zeldzaamheid meer was,

warhï • T+°F n!aatschaPPelliken grond, men ging uit tot de menschen, wachtte met tot zij zich aanmeldden. Dit was, zegt Sir Walter, sedert

de dagen van Franciscüs en de zijnen nooit meer vertoond. Hiermede ging samen -wij doelden hier in den aanvang reeds op - een gewijzigde mensbeschouwing, waardoor - dit spreekt vanzelf - individuen uit maaS* X k°0ëere' anders ^amen te staan tegenover individuen uit

ver li o rTPPf L j6 n,êen- °m te zwijgen van een gansch andere verhouding tusschen de standen onderling.

mpf P0k Nutsafdeelingen begonnen hier en daar direct contact te zoeken

inzlÏü ^ , mass\en ook ^ deze kringen begonnen de juistere

Aufkllr aang?nde -enschenwaarde door te dringen. En naarmate de inW gS"re?en W uitgezuiverd, het bezit van parate kennis op

vreemde ^? ! T °nWaarde WOrdt Seschat' naarmate het kennen van mppr r , 1 °nZU1Vere crlterium van ontwikkeling en cultuur, niet

meer het monopolie is van een bepaalden stand, naarmate op karakter-

aroX 7Ptn 6n T °edanigheden sterker nadruk valt, naar die mate wordt11 rT6n , waarachtige volksopvoeding. Want door dit alles mogelijk gemaakt dit „onderling samenzijn" van menschen uit ver-

Sluiten