Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

is, dat wij den dood slechts als verlosser kunnen verwelkomen. „Het geluk is echter subjectief", zou daaraan kunnen worden toegevoegd.

In verband hiermede moet naar voren worden gebracht, dat de schoonheid zoowel als de leelijkheid geen eigenschap der dingen zelf zijn, hetgeen Plato al wist en door latere wijsgeeren werd bevestigd. De mensch schept zijn eigen schoonheid, hetgeen dus een subjectieve d. i. tijdelijke schepping is. Want ware de schoonheid wel een eigenschap dér dingen, dan ware de schoonheid te bewijzen, en alle meeningsverschil over de schoonheid en leelijkheid opgeheven. De mensch moet de kunst alleen beschouwen met zijn eigen vrijheid en onafhankelijkheid, Zonder bijgedachte of vooringenomenheid.

De schoone kunst is meer dan de natuur, ook reeds een bewering van Hegel, en staat hooger dan een loutere namaak van deze. Een schilder of beeldhouwer, die 't niet verder bracht dan na te maken, zou geen kunstenaar zijn!).

Moet men nu besluiten, dat de zuivere namaak het doel der kunst is? Geenszins, want wanneer dat zoo was, dan zou de zuivere namaak de mooiste werken voortbrengen. Maar dat is niet het geval.

Er mag in een ding wel eenige namaak zijn, maar niet uitsluitend. De onderlinge verhouding en de afhankelijkheid van de verschillende deelen moet door den kunstenaar worden bepaald.

De grootste scholen zijn juist dezulke, die

!) Van Vloten, Aesthetika.

Sluiten