is toegevoegd aan uw favorieten.

Mensch, God en onsterfelijkheid

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

30. DE VRAAG VAN ENKELVUUJJIUfciN ur MEERVOUDIGEN OORSPRONG. x)

Na deze korte uiteenzetting van de algemeene beschouwingen, die mij reeds sinds lang tot een studie onzer wilden voerden, te hebben beëindigd, wil ik toestemming vragen u eenige minuten bezig te houden met een oorsprongskwestie, waarmee enkele geleerden ten onzent zich gedurende de laatste jaren veel hebben bezig gehouden, ik bedoel de kwestie van den enkel- of meervoudigen oorsprong van ideeen, kunsten en instellingen. Het gaat er om de groote overeenkomst te verklaren in ideeën, kunsten en instellingen, die men zelfs tusschen de meest verschülende en verst uit elkander gelegen wilde stammen der wereld kan opmerken. Men vraagt zich af, of die gelijkenis daarvan komt, dat de menschelijke geest overal zichzelf gelijk blijft en dientengevolge overal gelijke ideeën, kunsten en instellingen voortbrengt, zooals machines, die, naar hetzelfde model gemaakt, overeenkomstige producten scheppen, dan wel of die gelijkenis komt, doordat de menschen hun ideeën, kunsten en instellingen aan elkander ontleenen, zoodat, als men de geschiedenis van al die ideeen, kunsten en instellingen tot op haar bron kon nagaan, men vinden zou, dat elk dezer haar oorsprong slechts te danken heeft aan éen enkel menschelijk brein, waarvan uit zij zich in steeds grooter wordende kringen over de wereld hebben verbreid. Kortom, hebben de aan vele volken gemeenschappelijke ideeën, kunsten en instellingen ver schillenden of een enkelvoudigen oorsprong? Zijn zij het werk van meerdere personen dan wel van een enkele?

Zooals gij ziet, zijn dit twee tegengestelde hypothesen. Om eerst de onderstelling te beschouwen, volgens welke iedere idee, kunst: ot instelling haar oorsprong genomen heeft uit één enkel individu, waaraan vervolgens de overige wereld ze heeft ontleend, hetzij direct of door bemiddeling van anderen, zoo is het zeker, dat een groot deel van de menschelijke ideeën, kunsten en instellingen zich

i) The Gorgon's Head and other Literary Pieces, „Sur 1'Etude des Ongines humaines", blz. 348—355.