is toegevoegd aan uw favorieten.

Mensch, God en onsterfelijkheid

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ons in den tijd tot het eerste begin van totemisme konden terugvoeren, wij als de scheppers daarvan werkelijk oorspronkelijke menschen zouden vinden. De wieg van het totemisme was nog niet, zoover wij kunnen nagaan, de wieg van de menschheid.

37. TOTEMISME EN EXOGAMIE IN DE GESCHIEDENIS.*)

Bij het schatten van den rol, die het totemisme in de geschiedenis heeft gespeeld, heb ik steeds, waar de gelegenheid zich aanbood, getracht om de buitensporige aanspraken, die soms ten gunste van die instelling naar voren zijn gebracht, alsof het een factor van het allergrootste gewicht bij de godsdienstige en oeconomische ontwikkeling der menschheid is geweest, binnen redelijke grenzen terug te brengen. Feitelijk schijnt de invloed,die hetgedachtwordt opden oeconomischen vooruitgang te hebben geoefend, weinig meer dan een vage veronderstelling te zijn en ofschoon het werkelijk invloed op den godsdienst heeft gehad, is deze toch schromelijk overdreven. In vergelijking met andere factoren zooals natuurvereering en doodendienst is het belang van het totemisme voor de religieuze ontwikkeling volkomen bij zakelijk. Zijn voornaamste beteekenis voor ons ligt in den blik, dien het ons geeft op het werken van den kinderlijken geest bij wilden; het is als het openen van een venster, dat ons een uitzicht op een ver verleden geeft.

Exogamie is ook een voortbrengsel van den wilden staat, maar zij heeft weinig of geen van de zonderlinge bijgeloovigheden aan zich, die aan het totemisme een zekere schilderachtige bekoring geven. Zij is om zoo te zeggen een strenge puriteinsche instelling. In haar strakke logica, haar ingewikkelde voorschriften, haar uitgebreide terminologie, haar doolhofachtig vervlochten stelsels van verwantschap toont zij een eenigszins barsch en terugstootend uiterlijk, een in haar nauwkeurigheid bijna wiskundige vormstrengheid, die de meest volmaakte litteraire kunst moeilijk zou kunnen verzachten of aantrekkelijk maken. Toch is haar belang voor den bestudeerder

L) Totemism and Exogamy, deel I, Voorbericht, blz. XIII—XIV.