is toegevoegd aan uw favorieten.

Mensch, God en onsterfelijkheid

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Moge het ook groot onrecht aan de individuen hebben gedaan, het heeft groote diensten aan de samenleving bewegen; de velen hebben voordeel gehad van het lijden van enkelen. De menschen zijn veel meer geneigd om het kwaad in anderen te onderdrukken, als zij denken zelf de kans te loopen om er voor gestraft te worden, dan wanneer zij weten, dat de straf enkel zal vallen op den werkelijken schuldige. Zoo wordt een gewoonte gekweekt om alle wangedrag met ernstige afkeuring te beschouwen, als een onrecht de heele maatschappij aangedaan, en die geestesgesteldheid kan groeien tot instinctieve veroordeeling en afschuw van het kwaad, afgescheiden van de zelfzuchtige overweging der nadeelen, die het kwaad mogelijk zou kunnen berokkenen aan de persoon, die het veroordeelt en verafschuwt. Kortom, het beginsel van een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid houdt niet alleen misdaad tegen, maar strekt er ook toe den misdadiger te verbeteren door een belangelooze liefde voor de deugd aan te kweeken en zoo de maatschappij in staat te stellen mettertijd een standaard voor recht aan te nemen, die dichter tot den idealen nadert.

In zooverre dus het totemisme de banden, die de menschen in de samenleving vereenigen, nauwer heeft aangehaald, bevorderde het onmiddellijk den groei van een zuiverder en hooger zedelijkheid. Een instelling, die dat heeft gedaan, verwierf zeker verdienste jegens de menschheid. Haar speculatieve onzinnigheden kunnen haar vergeven worden terwille van het daadwerkelijk goede en bij het samenvatten van ons oordeel kunnen wij misschien dat vonnis van kwijtschelding uitspreken, dat lang geleden over een arme zondares werd geveld: Haar vele zonden zijn haar vergeven, omdat zij veel heeft liefgehad.

49. HET VRAAGSTUK DER EXOGAMIE.x)

De onderstelling, dat het totemisme oorspronkelijk een theorie der wilden over de ontvangenis was, schijnt een eenvoudige en

*) Totemism and Exogamy, deel I, blz. 162—165.