is toegevoegd aan uw favorieten.

De tooverspiegel

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het kristal voornamelijk om de aandacht te concentreeren en indrukken van de omgeving uit te sluiten. Haar gewone methode is het kristal te leggen op een lap zwarte stof achter in eene diepe, half opengetrokken lade, zoodanig dat de omringende voorwerpen er niet in weerkaatsen. Maar een vergrootglas, gehouden voor een donkeren achtergrond, vindt ze ook geschikt. Zelfs deed een foto, in donker lijstje, hangend aan den kamerwand, waardoor het licht binnenvalt,

haar evenzeer dienst.

Dergelijke visioenen, „die voor ons geestes-oog zweven, als onze aandacht van de omgeving is afgeleid", treden wel het meest op als onze oogen gesloten zijn en de indrukken der omgeving totaal door ons genegeerd worden, m.a.w. in den slaap.

We noemen ze dan droomen. Met droomen hebben de kristalvisioenen trouwens toch veel overeenkomst, vooral de bewegelijke en de vrij zeldzame, zich geheel wijzigende en

in elkaar overgaande.

Ook het vreemde van het visioen is aan den droom eigen; ook dien herkennen we niet als ons eigendom en begrijpen er in den regel niets van.

Nu weten we, sinds Freud ons hier den weg wees, dat droomen eveneens verbeeldingen zijn van onze gevoelens en gedachten. Maar het belangrijkste wat hij ons leerde, is dat in den droom vooral de niet-bewuste stroomingen zich verraden. In de droombeelden komt ons geheele geestesleven tot uiting, zoowel het bewuste als het niet bewuste.

Het ligt dus voor de hand te veronderstellen dat ook het raadselachtige in de visioenen van den tooverspiegel eveneens berust op individueele eigenaardigheden van den ziener. Waarschijnlijk zal ook het optreden van allerlei beelden, die hem onbeteekenend lijken, een gevolg zijn van de gevoelens, die hem beheerschen, vooral van de dieper liggende.

Om die veronderstelling te toetsen lijkt de aangewezen weg die visioenen geheel te behandelen als droomen en ze volgens de regelen der kunst te analyseeren.

Een eerste proef in deze richting is genomen door Her-

184