is toegevoegd aan je favorieten.

Encyclopaedie van Nederlandsch-Indië

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

564

LEGOE —LELAIN EN DENGKA.

In de Molukken heeft bij plechtige gelegenheden de voordracht plaats, waarin een stuk der oude geschiedenis wordt bezongen onder begeleiding van gong- en tifaslag (Zie Légo in art, MUZIEK en MUZIEKINSTRUMENTEN). Wordt er bij 't zingen gedanst, dan dient dit om de hoofdpersonen, wier heldendaden bezongen, worden, plastisch voor te stellen. (Zie DANSEN, Dl. I, blz. 572). Vergelijk van Hoëvell. Vocabularium van Ambonsch-Maleisch Bat. Inst. Reeks 4, Deel I (1877) blz. 1 en id.-Twee zangen in de Ambónsche landtaal vertaald en verklaard. Tijdschrift Batav. genootschap, XXVII (1882) blz, 69.

LËGOENDI. I. De Lëgoendigroep, behoorende tot de onderafdeeling Tëlokbëtong der residentie. Lampongsche Districten, is - gelegen in straat Soenda, aan den W. ingang van de Lampongbaai; de doorvaart tusschen deze eilanden en den vasten wal heet straat Lëgoendi. De voornaamste eilanden dezer groep zijn: Groot Lëgoendi, Si Oentjal, Lëgoendi Toea, Sidjebi, Sësërot en Oenang Oenang.

De Bandar van Pëdada (landschap tegenover de Lëgoendigroep op het vasteland) beschouwt Groot Lëgoendi met eenige daaromheen liggende kleinere eilanden als zijn eigendom; waarschijnlijk heeft een der voormalige Sultans van Bantam bedoelde eilanden als woeste gronden aan een Bandar van Pëdada geschonken ter belooning van bewezen diensten, wegens de levering van peper of iets dergelijks. Het eigendomsrecht is in 1868 door het Gouvernement erkend (Resumé onderzoek rechten op de gronden van Sumatra, bl. 102). Eenige dezer eilanden zijn gedeeltelijk met klappers beplant; voorts worden er eetbare vogelnesten aangetroffen.

In 1624 vestigden de Engelschen zich op Groot Lëgoendi met het doel er een handelscentrum te vormen, evenals de Nederlanders in Batavia bézaten; in 1625 werden zij door groote sterfte verplicht het eiland te verlaten. Zie De Jonge, Opkomst enz. V, bl. xlv.

II. Aan de Zuidkust van het eiland Nias (residentie Tapanoeli) vindt men de baai van Lagoendi of Loeaha goendi, waar in 1856 een redoute werd opgericht, die echter later verlaten is. Zie T. Ned. Ind. 1860 I, bl. 331.

LËGOENDI, LAGOENDI (mal., jav., soend.). Zie VITEX TRIPOLIA.

LEGUAAN. Ëuropeesch-Indische naam, ten onrechte gebruikelijk voor O. I. soorten van het hagedissen-geslacht Varanus (zie onder VARANIDAE; Waranen) of mal. BIJAWAK (zie aldaar). De naam is oorspronkelijk gegeven aan de Amerikaansohe familie der Iguanidae (in het bijzonder aan het geslacht Iguana), en moet dus daarvoor bewaard blijven. De leguanen zijn op kop en rug, in tegenstelling met de echte waranen. van een goed ontwikkelden kam voorzien, en zijn planteneters, terwijl de waranen insectivoor of carnivoor zijn.

LEIDECKER [LETDECKER, LEIDEKKER, LEYDEKKER] (MELCHÏOR).Theol.en med.doctor, een Zeeuw van geboorte, was predikant te Nieuwerkerk op Schouwen, werd als predikant naar Ludië gezonden, waar hij in 1675 aankwam en het leger van Speelman gedurende 1677 volgde. Het volgende jaar werd hij te Batavia beroepen en overleed aldaar 16 Maart 1701. Leidecker is bekend door zijne Maleische Bijbelvertaling

en door zijn Maleisch—Hollandsoh Woordenboek, dat in manuscript door hem voltooid werd ; het werd later door het Gouv. aangekocht en aan eene commissie, — waarin Ds. Lenting voornamelijk werkzaam was, — ter bewerking toevertrouwd. Deze arbeid werd eohter niet volbracht; later zijn zelfs bijna alle exemplaren van wat was afgedrukt verbrand, zoodat slechts een drietal daarvan is overgebleven.

LEIDEN (POELAU NJAMOEK BESAR). Een der eilandjes in de baai van Batavia.

LEIKOR. Zie LAKOR.

LEITIMOR. Zuidelijk schiereiland van het eiland Ambon (zie aldaar).

LÈJOR (soend.). Zie LUFFA AOUTANGULA.

LËKÓN of Atj. LEUKOEËN. Een district van de onderafdeeling Simeuloeë der afdeeling Westkust van Atjèh; tevens een zeifbesturend landschap in het N. deel van het eiland Simoeloe of Simaloer.

Het bevat drie kampongs: Lëkön, Lhö* Dalam en Langi* met 152 mannen, 163 vrouwen en 156 kinderen, totaal 471 zielen (1912). Dat is nog maar de helft van de bevolking, die het had vóór de vloedgolf van 1907 het landschap teisterde. Op de geheel onbeschermde kust staat een hevige branding, maar de Lhö* Dalam en : Langi* baai leveren zeer goede ankerplaatsen. De inheemsche bevolking is verdeeld in vier soekoe's. Daawah onder een Datoe"" Pamoent ja"", 2. Lasali, 3. Bihau, 4. Lanting, elk onder een datoè*.

Van die vier datoe*'s was Datoe*" Pamoentja* de voornaamste. Later vormde zich nog een vijfde soekoe van vreemdelingen onder een Datoe5" Pangoeloe, een invloedrijk man van den overwal, aan wien Datoe*" Pamoentja*, zich tegenover die vreemdelingen niet kunnende handhaven, het premierschap uit handen gaf. Die Datoe6 Pangoeloe is thans landschapshoofd en geniet / 15.— 's maands plus / 20 cijns, terwijl de pamoentja"" maandelijks ƒ5.— ontvangt.

Als Datoe* Pangoeloe fungeert Dato* Radja Tjoet, wiens korte verklaring dd. 6 September 1910 is bevestigd' bij Gouvt. besl. dd. 5 Juli 1911.

LËKSA. Er zijn twee riviertjes van dien naam, beide op den Kawi ontspringende en zuidwaarts stroomende. Het eene vormt de grens tusschen de residenties Pasoeroean en Kediri en vereenigt zich met de Kali Biroe tot de Lawor, die verder zelf bovengenoemde grens vormt en in de Brantas valt. Het andere loopt langs Wlingi, afdeeling Blitar, residentie Kediri en valt ook in de Brantas. Langs de eerste Kali Lëksa vindt men overblijfselen van een ouden muur, zoogen. Kawimuur; naar men vermoedt zou deze van den top 'van den Kawi tot het Zuiderstrand hebben doorgeloopen als grens tusschen de Hindoerijken Toemapei (Singasari) en Daha.

LËKSONO. District van de contróle-afdeeling Wonosobo, afdeehng en regentschap Wonosobo residentie Kedoe, met eene oppervlakte van 159.5 K.M'. Het district telt 71 desa's en is verdeeld in 4 onderdistrioten. Op het einde van 1905 telde de bevolking ± 40.000 zielen, allen inlanders.

LELAÏN EN DENGKA. Landschappen op het eiland Roti, afdeeling Zuid Timor en eil., residentie Timor en O. In 1916 onder den naam Loahoeloe tot één landschap vereenigd.