is toegevoegd aan je favorieten.

Encyclopaedie van Nederlandsch-Indië

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

MÉDAN.

1127

Deli en 1325 ha. tot het rechtstreeks bestuurd Gouvts. gebied (voor de inlijving zie Ind. Stb. 1918 no. 749, voor de uitbreiding Ind. Stb. 1921 no. 772, waarbij tevens de grenzen zijn vastgesteld). Het aantal inwoners bedraagt volgens de voorloopige uitkomsten der volkstelling 1930: 74.976, waarvan 4292 Europeanen, 25.891 gouvernementsonderhoorige Inlanders, 14.205 zelfbestuursonderhoorige Inlanders, 27.180 Chineezen en 3408 andere Vreemde Oosterlingen. Deze cijfers toonen een geheel andere samenstelling der bevolking dan die van andere plaatsen. Om te beginnen is het Inlandsche element zeer veel geringer; de bevolking van Médan met inbegrip van zelf bestuursgebied wordt voor 53.6% gevormd door Inlanders, die voor Batavia voor 74.9%, die van andere plaatsen op Java voor nog hooger percentage. Bovendien is het aantal andere Vreemde Oosterlingen dan Chineezen groot (Médan 4.6%, Batavia 1.5%), waaronder minder Arabieren, doch meer Voor-Indiers van velerlei ras en geloof. Onder de Inlanders, ook de zelfbestuursonderhoorigen, zijn maar weinig Deli-Maleiers en Bata.ks uit deze benedenstreken; het meerendeel is afkomstig van Java of stamt af van Javaansche immigranten; in belangrijkheid volgen daarop de Bataks uit Tapanoeli.

Médan is gelegen in de kustvlakte, slechts 23 m. boven zee; het klimaat is dus dat van de tropische laagvlakte, doch getemperd door zeewind 's middags en bergwind 's morgens, waardoor de nachten koel zijn. De regenhoeveelheid verschilt weinig van die van Noord Java (Médan 1894 mm. p.j., Batavia 1835 mm. p.j.), doch de verdeeling over het jaar is gunstiger, met twee regen- en twee droogteperioden (gemiddelde droge tijd te Batavia 31 dagen, te Pasoeroean 108 dagen, te Médan 17 dagen; langste bekende droge tijd 27 dagen). Médan is hierdoor wel zeer vochtig. Doch de gelijkmatige regenverdeeling te zamen met de relatief diep ingesneden rivieren behoeden de plaats voor overstroomingen.

Uit verkeersoogpunt is Médan het middelpunt van het gewest gebleven; van hieruit voert de zoogenaamde „asweg" door de geheele lengte van het cultuurgebied, in het noorden aansluitende op den Atjèhschen kustweg naar Koetaradja, in het zuiden bij Tebingtinggi aftakkende over Pematangsiantar naar de Westkust. Een andere weg voert landwaarts over Brastagi en Kabandjahé naar Koetatjané in de Alasvallei. De hoofdlijn van de Delispoorwegmaatschappij volgt de riohting van dezen asweg, met een zijlijn naar Pematangsiantar en kleine aftakkingen naar Boven Deli en Boven Langkat. Op het gebied van scheepvaart ondervindt Médan den grooten invloed van de nabijheid van Belawan, waar de nieuwe haven in het geregelde vaarplan van vele stoomvaartlijnen is opgenomen. Scheepvaart op de rivieren bestaat niet meer. Ook in het luchtverkeer is Médan opgenomen; een goed gedraineerd vliegveld met eenvoudig stationnetje en hangar voorziet in de behoefte der vaste lijnen van de E.L.M. en de K.N.I.L.M. Telefoon (particulier bedrijf der Deli Spoorweg Mij. en gouvernementsdienst buiten het concessiegebied der DSM), telegraaf en radio, het laatste met afzonderlijke zend- en ontvangststations, verbinden verder Médan met de buitenwereld.

Administratief behoort Médan tot de onderafdeeling Beneden-Deli van de afdeeling Deli en

Serdang; het is de standplaats van de hoofden hiervan, resp. een controleur en een assistentresident, alsmede van het hoofd van gewestelijk' bestuur, dat sinds 1915 den titel van gouverneur voert. Het Inlandsch zelfbestuur van Deli zetelt eveneens te Médan. De gemeente Médan, in 1909 ingesteld, heeft sinds 1917 een burgemeester als voorzitter van den gemeenteraad.

Als gewestelijke hoofdplaats is Médan de standplaats voor^ vele gouvernementsdiensten, ten deele met een ressort, dat zich niet tot het gewest beperkt. Van deze laatste vallen te noemen: raad van justitie, weeskamer, inspecties van den arbeid, van volksgezondheid, pandhuisdienst, post- en telegrafie, Inlandsch onderwijs, veiligheidstoezicht.

Als particuliere instellingen van beteekenis moeten worden genoemd: de Deli-plantersvereeniging, waarin de tabaksondernemers, en de Algemeene vereeniging van rubberplanters ter Oostkust van Sumatra (A.V.R O.S.), waarin niet alleen rubberondernemers, maar ondernemers van alle overjarige cultures zijn vereenigd. Beide vereenigingen bezitten een proefstation, waarvan dat der A.V.R.O.S. in Eampoeng Baroe is gevestigd. De Delispoorwegmaatschappij werd hierboven reeds genoemd. Alle groote Indische banken hebben hier agentschappen, alsmede de Chartered Bank en een Chineesche bank. Vele mogendheden hebben hier hun vertegenwoordigers, waarvan die van Amerika, Engeland, China en Japan beroepsconsuls zijn.

De grootere cultuurondernemingen hebben meestal geen administratie gevestigd te Médan, doch te midden hunner ondernemingen. Een uitzondering hierop maakt, behalve natuurlijk de Delimaatschappij, de Handelsvereeniging „Amsterdam".

Op het gebied van onderwijs bezit Médan, behalve een aantal openbare en particuliere lagere scholen voor verschillende landaarden, een Muloschool en een HBS met vijfjarigen cursus.

Aan kerken en tempels is Médan zeer rijk als gevolg van de groote schakeering der bevolking.

De ziekenzorg is zeer goed geregeld. De' Delimaatschappij heeft haar eigen hospitalen. Daarnaast bestaat een hospitaal le en 2* klasse van de vereeniging Ziekenverpleging, een hospitaal le, 2* en 3e klasse van de St. Elisabeth-stichting, een gemeentelijk hospitaal 3" en 4" klasse, een Chineesch hospitaal 4e klasse en een klein Gouvernements vrouwenhospitaal.

Het gemeenschappelijk door de plantersvereenigingen en het Gouvernement bekostigde Pathologisch Laboratorium is eveneens te Médan gevestigd.

De watervoorziening geschiedt door de reeds in 1909 geopende hoogdrukbron waterleiding der waterleiding mij. Aer Beresih, opgericht door de Delimij. De ruime kostelooze distributie van dit uitmuntende drinkwater in de kampoengs is van groote hygiënische beteekenis. Dit leidingwater wordt mede gebruikt voor een moderne zweminrichting. De gas- en electriciteitsvoorziening is in handen van de Ned.-Ind. Gas mij.

Er zijn twee uitmuntende hotels, welke tezamen met de Witte Sociëteit en vele bioscopen gelegenheid tot vermaak bieden. Hierbij dient genoemd te worden de vereeniging Delische kunstkring, door welker bemiddeling reizende