Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

§ 123. Wiclef, Hus enz.

197

den Paus met E d u a r d III, die aan Urbanus V het achterstallige leengeld bleef weigeren. Toen reeds kwam hij met zijn hevelingsstelling voor den dag, dat de wereldlijke macht aan de geestelijkheid wegens misbruik het tijdelijk bezit mag ontnemen x). Nu werd hij koninklijk kapelaan en in 1372 professor der theologie. Twee jaren daarna behoorde Wiclef tot de Engelsche gezanten, die te Brugge met de legaten van Gregorius XI onderhandelden over de vraag, om de Engelsche beneficiën aan Engelschen te vergeven, en werd door den Paus om zijn verdiensten èn reinen wandel hoogelijk geprezen. Naar Oxford teruggekeerd kantte Wiclef op kansel en leerstoel zich hevig tegen de pauselijke belastingen, de tijdelijke goederen der Kerk, de bedelmonniken en tegen de geestelijkheid, aan welke hij zijn „arme priesters", de latere sekte der Lollarden, tot voorbeeld gaf. Door den bisschop van Londen in 1377 voor het gerecht gesteld vond hij bij de grooten des rijks een krachtige bescherming. Toch werden 19 zijner stellingen naar Rome gezonden. Wiclef stoorde zich echter aan niets, verdedigde zijn stellingen en ontkende zelfs de Transsubstantiatie. Gevaarlijk werd de toestand voor Wiclef, toen de vroegere bisschop van Londen, Willem van Courtnay, op den primatialen zetel van Canterbury kwam. Den 17 Mei 1382 vergaderde deze een provinciale synode te Londen en legde haar twee reeksen van Wicleffietische stellingen voor, die eenstemmig werden 'verworpen 2). Aan de universiteit van Oxford ontstond een hevige strijd voor en tegen de synode van Londen. In November 1382 hield de primaat een tweede synode te Oxford, die eveneens de leer van W i c 1 e f en de zijnen verwierp 8). Nu trok zich de ketter naar zijn pastorie te Lutterworth terug, predikte dikwijls en stelde zijn hoofdwerk, Trialogus, op, waarin een samenspraak tusschen de waarheid, de leugen en de voorzichtigheid wordt gehouden en de Wicleffietische leer de overwinning behaalt. Hij overleed kort daarna te Lutterworth, 31 December 1384.

3°. De ketterijen van Wiclef vormen den overgang van de oudere dwalingen tot die der hervorming. Haar grondslag is pantheïsme en absolute praedestinatie. Volgens WicleJLis alles

1) Trèsal, Les origines du schisme anglican, Paris 1903, p. 6. ») Mansi, Tom. XXVI, 697 s. Hefele, VI B. S. 810 ff. Mortier, Hist. des maïtres généraux O. P., Paris 1906, III, p. 650. 3) Hefele, B. VI, S. 827 ff.

Sluiten