Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

§ 124. Verdere dwalingen.

207

Reeds in 1528 had Joannes Faber gezien, dat Wessel in 31 punten van Luther verschilde. Hij leerde de vrijheid van den menschelijken wil, de kerkelijke leer der rechtvaardigrnaking ; hij hield de zeven sacramenten, het vagevuur en de Maria vereering. Wessel overleed 1489 te Groningen.

7°. Nog knnnen vermeld worden Nicolaus Russ te Rostock, die in zijn boek De triplici funiculo x) niet enkel het monnikendom, maar ook de hiërarchie, den aflaat en de vereering der Heiligen bestreed ; en Jan Böhm van Niclashausen 2), een fanatiek dweper, die oproerige preeken tegen de geestelijkheid hield en door den bisschop van Würzburg ter dood werd verwezen (1476). In ons land leefde omstreeks 1450 Epo van Haarlem, een preeklustig kleermaker. Nicolaas van Naarden, priester en doctor in de vrije kunsten werd met vele anderen zijn aanhanger en vriend. Voor de inquisitie van Utrecht gedaagd, herriepen beiden uit vrees voor den dood. Zij leerden, dat het bloed van Christus geenerlei kracht heeft; dat de hostie ook na de consecratie gewijd brood is en de zielmissen den overledenen niets baten. Epo stierf hetzelfde jaar aan de pest. Nicolaas bleef, naar het schijnt, zijn belofte voor de inquisitie afgelegd, getrouw.

8°. Een ander Hollandsen ketter was Herman van Rijswijk 3). Van zijn leven voor de gevangenneming is niets bekend. Uit zijn ketterij bhjkt, dat hij een schoolsche vorming had genoten. In 1502 gevangen genomen door Jan van Ommaten, prior der Dominicanen te Utrecht, beleed hij zijn dwalingen, waaruit bleek, dat Herman met het Christendom volmaakt had gebroken. Volgens hem is de wereld van eeuwigheid, het verhaal der schepping een verzinsel van den „dwazen Mozes", bestaat er hel noch hemel, sterft met het hchaam ook de ziel, zijn Aristoteles en Averroës der waarheid het meeste nabij, was Christus een „dwaas" en „onnoozele fantast", die de gansche wereld heeft bedorven, is het Christendom een leugen, evenals het Oude en

x) Ed. Nerger, Rostock 1886.

2) Ullmann, Vert. Kits van Heijningen, II, bl. 449 w.

s) Catalogus hereticorum omnium pene, qui ad haec usque tempora passim literarum monumentis proditi sunt — quem fr. Bernardus Lutzenburgus, artium et sacrarum literarum prof. ordinis praedicatorii quinque libris conscripsit. Editio tertia (Colonie), anno 1526, mense Martio. Vgl. Moll, II, 3, bl. 104 vv.

Sluiten