Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

§ 127. Apostolische Stoel.

221

leden, naarmate men luider znn stem verhief tegen de misbruiken der curie. Een eeuw lang herhaalden de Duitschers de gravamina nationis germanicae, de Franschen de libertates ecclesiae gallicanae. In hoofdzaak was dit alles gericht tegen de pauselijke reservationes en belastingen, waartegen vooral de vorsten, de adel en de grootendeels adellijke bisschoppen zich bleven verzetten. Dit leidde tot de concordaten van Weenen (1448) met Duitschland en van Bologna (1516) met Frankrijk, waardoor de reservaties en belastingen werden beperkt. Het eerste bepaalde, dat de Paus in Duitschland mocht verleenen : 1. de beneficiën, welke vacant werden „bij den H. Stoel"; 2. de bisdommen en exempte mannenkloosters, wanneer de keuze niet-canoniek of niet tijdig bericht was of er een geldige reden bestond, den gekozene niet te aanvaarden ; 3. de hoogste beneficiën (dignitates) aan de dom- en collegiale kapittels en alle andere beneficiën aan dezelfde stiften in de oneven maanden (alternativa mensium); 4. de servitia mocht de Paus trekken van aUe bisdommen en exempte mannenkloosters, van de overige beneficiën de annatae, wanneer de jaarlijksche inkomsten minstens 24 kamergulden bedroegen. In Frankrijk zou 1. de koning benoemen voor alle bisdommen, kloosters en prioraten, die vroeger het canoniek kiesrecht hadden bezeten ; 2. de Paus zou de benoemden bevestigen ; 3. tevens benoemen voor alle beneficiën, die vacant werden „bij den H. Stoel" (apud sedem apostolicam vacantia); 4. dan nog een beperkt aantal provisiones hebben aan de dom- en collegiale kapittels, maar geen exspectantiae1). In Frankrijk veroorzaakte het concordaat over het algemeen tevredenheid ; niet zoo in Duitschland, waar de gravamina nationis germanicae ook nu nog werden herhaald en de klachten over de Romeinsche verdrukking de gemoederen voorbereidden voor de pseudo-hervorrning.

6°. De gemelde aangroei der pausehjke belastingen en servitia had, naast het verbhjf te Avignon en de scheuring, tot gedeeltelijke oorzaak de gedurige ontwikkeling der Romeinsche curie. Naarmate de macht en de invloed der Pausen toenam, groeide hun verkeer met de gansche wereld en daarmee het personeel van het hof. Op de eerste plaats kwam de Rota romana2), het hoogste pauselijk gerechtshof voor de burgerhjke recht-

De tekst bij Nussi, Conventiones, p. 15 ss. Baudrillart, Quatre cents ans de concordat, Paris 1905.

*) Sagmuller, Tüb. Quartalschrift, 1895 S. 97 ff.

Sluiten