Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

266

§ 134. Kerkelijk leven.

helft der XV eeuw. Niet zonder grond schrijven sommigen de samenstelling ervan toe aan Hendrik van Kalkar (f 1408), Karthuizer prior te Munnikhuizen bij Arnhem, te Roermond en te Keulen *). De bijvoeging der geheimen is het werk van Dominicus Prutenus(f 1461) Karthuizer te Trier2). Zeer spoedig breidde deze devotie zich uit, zoodat reeds in 1478 door Sixtus IV het bestaan eener Broederschap van den rozenkrans wordt gemeld. De Angelus 3) heeft zijn oorsprong in het avondluiden, dat reeds voorkwam in de XIII eeuw, en in de XIV meer algemeen werd. Vaak schonk de bisschop een aflaat aan hen, die op dit teeken eens of meermalen het Wees-gegroet baden (in Tyrol reeds in 1233). Sedert het begin der XIV eeuw werd ook het morgenluiden vermeld. De voorwaarde voor den aflaat was toen een of meer Weesgegroeten, een Onze-Vader, vijf Onze-Vaders ter eere van Christus' HH. Wonden, zeven Wees-gegroeten ter gedachtenis der zeven vreugden van Maria enz. Op het einde der XIV eeuw kwam allengs het middagluiden in zwang. Ook daarbij bad men om een aflaat te verdienen Onze-Vaders, Wees-gegroeten, somwijlen een psalm. De Engel des Heeren in zijn tegenwoordigen vorm kwam eerst voor in het midden der XVI eeuw en werd in de XVII vrij algemeen. De kruisweg 4) te Jerusalem dagteekent reeds uit de dagen der kruistochten. Dj. de XV eeuw kwam hij naar het westen en werd misschien het eerst opgericht door A 1 v a r u s O.P. (f 1420). Langen tijd wisselde het aantal statiën af. Adam Krafft (1490) vervaardigde er acht; zeer dikwijls vergenoegde men zich met zeven, die een zevenvoudigen val onder het kruis voorstelden ; dan weer telde de kruisweg 12, 15, 17 zelfs 34 statiën. De hedendaagsche orde, zonder de twee laatste, ontmoette men in de XVI eeuw. In de XVII voegde men de kruisafneming en de graflegging

1) Rosarium beatae virginis, Valer. Andr. p. 356. Enen Psalter toe laven der glor. j offeren Maria, die Henricus Calcar Carthuser gemaect hevet. Den Haag, Koninkl. Bibl. HS. No. 222.

2) Esser, Die ersten Spuren von Betrachtungen beim Rosenkranz (Der Katholik, 1897).

3) Zeitschrift f. K. Theol. 1901, S. 348. Hist. Jahrb. der Görresges. 1902, S. 22 ; 247 ; 755.

4) Der Katholik, 1895, I, 226. Stimmen a. ML. 1897, II, 336. Keppler, Die 14 Stationen des H. Kreuzweges (7 Aufl.), Freib. 1897. H. Thurston, S. J., Etude sur le chemin de la croix. Trad. francaise, Paris 1907. Kneller S. J. Gesch. der Kreuzwegandacht (Erganzungsh. St. a. ML.) Freib. im Br. 1908.

Sluiten