Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

268

§ 134. Kerkelijk leven.

van Christus. Soms ook kwamen de spitsvondige vragen der latere scholastiek op den kansel. Er zijn verzamelingen bewaard van lijk- en huwelijksreden (conciones funebres et nuptiales). De passiepreeken namen een zeer voorname plaats in. Men hield de geloovigen vooral op Goeden Vrijdag, soms vijf tot zes uren bezig. De soms wat al te drastische schildering stootte de hoorders in die dagen waarschijnlijk niet.

7°. Groote ijver werd getoond in het volksonderrichtx). Hiervan leggen de synoden2) en vooral het groot aantal catechismussen en andere godsdienstige volksboeken getuigenis af. In 1330 verscheen in Spanje het veel gebruikte werk Manipulus pastorum van den Donnnicaner de Monte Rotherio. Het eerste hoofdstuk der synode van Lavaux (1368) bevatte een praktischen catechismus. In Duitschland had men Ein schone Krestenliche Unterweisung van den Franciscaner Christianus van H o n e f f ; dan de Himmelstrasz, Spiegel der Sitten, Selenwürtsgertlein, Selentrost, Weingarten der Sele, Marientrost, Geistliche Jagd 3). In ons land werd de Selentrost en zeer dikwijls Den Kerstenspieghel van Broeder Dierik van Munster herdrukt. Veel gebruikte men Des conings somme, een vertaling van de Somme le roy. Dan de Tafel van des Kersten ghelove van Dirk v. Delft, hofprediker van graaf Albrecht sedert 1399 ; Spiegel des Kersten gheloefs (midden XV eeuw); reeds vroeger bestond het beroemde Gnotosolitos van Arnold v. Geilhoven. Hiertoe behoorde het bekende werk van Dionysius den Kartuizer, De vita curatorum, waar hij bij elk hoofdstuk catechetische verklaringen voegde *). Ook de zoogenaamde biechtboeken kwamen in menigte voor. Nog kent men er in Duitschland alleen 59. Het meest gebruikte was van Jan W o 1 f f, kapelaan in Frankfort. In Itahë waren ze zoo talrijk, dat Savonarola ze met een onoverkomelijke zee vergelijkt. Dj. ons land las men veel in Gnotosolitos of Spieghel der consciëntie; de Somme van JanvanRode;JandeWeert's Nieuwe Doctrinael6);

Folk, Die Druckkunst im Dienste der Kirche, Köln 1879. Dezelfde. Die deutschen Sterbebüchlein, Köln 1890.

*) Valladolid in 1322, can. 2; Lavaux in 1368; Prag. 1381 ; Suderkopingin 1441 ; Eichstadt in 1447 ; Angersin 1448; Basel in 1503 enz. enz.

») Hist. Jahrb., VI, 345—412.

4) Servaas Dirks, Histoire littéraire et bibliographique des Frères Mineurs de 1'Observance de S. Francois en Belgique et dans les PaysBas, Anvers z. j. Campbell, Annales de la Typographie Néerlandaise, au XV siècle etc.

5) Uitgave Dr. J. H. Jacobs, 's-Gravenhage 1915.

Sluiten